# Sebastatsi Murad

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Sebastatsi_Murad
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Sebastatsi Murad, https://tr.wikipedia.org/wiki/Sebastatsi_Murad (CC-BY-SA-4.0)

![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/f/fb/Armenian_Resistance_-Mourat_-_Defense_of_Erzinjan_1916.png)
* (Garegin Pasdermadjian, Aram Torossian, public-domain)*

- **Doğum tarihi:** 1874
- **Doğum yeri:** Govdun, Sivas Vilayeti, Osmanlı İmparatorluğu
- **Hizmet yılları:** 1890lar—1918
- **Savaşları:** Ermeni Ulusal Hareketi; İkinci Sason İsyanı; I. Dünya Savaşı; Karakilise Muharebesi (1915); Erzincan Muharebesi; Bakü Muharebesi (1918)

**Sivaslı Murad** (Սեբաստացի Մուրատ *Sebastatsi Murad*; *Murad Hrimyan* veya *Murad Hagopian*;[^1] 1874 - 4 Ağustos 1918), [Ermeni](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ermeniler) [fedai](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fedailer) idi.[^2] [Sivas](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sivas) ilçesinin 20 km doğusunda (buradan *Sebastatsi* lakabını almıştır) Ermeni köyü [Govdun](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%B6yd%C3%BCn%2C_Hafik)'da (Կովտուն) yakın zamanda köye taşınmış fakir bir kırsal ailede doğmuştur. Çocukluğunda çoban ve çiftlik işçisi olarak çalıştıktan sonra, gençken [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'a taşındı ve burada çok az bir maaşla taşıyıcı olarak çalıştı. [Sosyal Demokrat Hınçak Partisi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sosyal_Demokrat_H%C4%B1n%C3%A7ak_Partisi)'ne katıldı ve 1890'larda Osmanlı İmparatorluğu içinde Ermenilere ikinci sınıf muameleyi protesto eden Ermeni gösterilerine katıldı.

Bir Ermeni muhbiri öldürdükten sonra [Yunanistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yunanistan)'a oradan da [Mısır](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C4%B1s%C4%B1r)'a kaçtı. Daha sonra [Ermeni Devrimci Federasyonu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ermeni_Devrimci_Federasyonu)'na üye oldu, fedai çetelerine katıldı ve [Hamidiye Katliamları](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hamidiye_Katliamlar%C4%B1)'na tepki olarak gerilla faaliyetlerine katıldı. 1904'te [İkinci Sason İsyanı](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0kinci_Sason_%C4%B0syan%C4%B1)'nda[^3] gözle görülür bir rol oynadı ve ardından Van'da faaliyet göstermeye başladı. [1905-07 Ermeni-Tatar katliamları](https://turkipedia.org/tr/wiki/1905-1906_Ermeni-Tatar_katliamlar%C4%B1) sırasında [Sünik](https://turkipedia.org/tr/wiki/S%C3%BCnik) bölgesinin savunmasının başına getirildi ve 50 kişilik bir atlı grubu topladı.[^4] 1908 [Jön Türk Devrimi](https://turkipedia.org/tr/wiki/J%C3%B6n_T%C3%BCrk_Devrimi)'nin ardından çıkan bir af, Murad'ın Van ve Sivas'ta çalıştığı Osmanlı İmparatorluğu'na dönmesine izin verdi.

## I. Dünya Savaşı

1915'te [Ermeni Kırımı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ermeni_K%C4%B1r%C4%B1m%C4%B1)'nın başlangıcında Murad Sivas'taydı. Tehcir emrinin ardından Mart 1915'te Türk jandarmaları Sivas Valisi'nin emriyle Murad'ı tutuklamak üzere gönderildi.[^5] Yakalanmaktan kaçan Murad ve küçük bir yurttaş çetesi tepelere çıktı ve onu bulmak için gönderilen Türk süvari ve piyade birliklerine karşı gerilla savaşına girdi. 1915 sonbaharında [Samsun](https://turkipedia.org/tr/wiki/Samsun)'da Karadeniz kıyısına doğru hareket etti ve burada bazı Yunan isyancılarla birleşerek bir yelkenli ele geçirdi ve [Rusya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rusya)'nın [Batum](https://turkipedia.org/tr/wiki/Batum) limanına kaçtı. Daha sonra [Tiflis](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tiflis)'e gitti ve Rus kuvvetlerinde Birinci Ermeni Gönüllü Taburu'na katıldı. Tiflis'teyken, [James Bryce](https://turkipedia.org/tr/wiki/James_Bryce)'ın "Osmanlı İmparatorluğu'nda Ermenilere Muamele" adlı raporunda yer alan maceralarını anlattı. [Erzincan Muharebesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Erzincan_Muharebesi_%281916%29)'nde Ermeni Gönüllü Taburu ile birlikteydi. 4 Ağustos 1918'de [Bakü Muharebesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bak%C3%BC_Muharebesi_%281918%29) sırasında Türk mevzilerine yönelik bir saldırı sırasında öldürüldü.[^6][^7][^8]

## Dış bağlantılar

- [Mourad de Sébasti.](http://www.armenweb.org/espaces/louise/reportages/Mourad-sebastia.html) [Par Isabelle Kaprielian-Churchill](http://www.armenweb.org/espaces/louise/reportages/Mourad-sebastia.html)
- [Мурад Себастаци](http://genocide.ru/enc/murad.htm)

[^1]: Мурад Себастаци. genocide.ru. <http://genocide.ru/enc/murad.htm>
[^2]: Lewy, Guenter. The Armenian massacres in Ottoman Turkey: a disputed genocide. University of Utah Press, 21 Kasım 2005, s. 31. <https://archive.org/details/armenianmassacre0000lewy>
[^3]: Garegin Pasdermadjian, "Why Armenia Should be Free: Armenia's Role in the Present War," translated by Aram Torossian, sayfa 22.
[^4]: Garegin Pasdermadjian, "Why Armenia Should be Free: Armenia's Role in the Present War," translated by Aram Torossian, sayfa 22.
[^5]: Murad Meneshian, The Village of Govdun, in "Armenian Sivas and Lesser Armenia", ed. Richard G. Hovannisian, 2004.
[^6]: Garegin Pasdermadjian, "Why Armenia Should be Free: Armenia's Role in the Present War," translated by Aram Torossian, sayfa 22.
[^7]: Mikayel Varandian, Murad of Sebastia, translated and edited with an introduction by Ara Ghazarians, Arlington, MA, Armenian Cultural Foundation, 2006.
[^8]: Мурад Себастаци. genocide.ru. <http://genocide.ru/enc/murad.htm>
