# Seğirname

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Se%C4%9Firname
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Seğirname, https://tr.wikipedia.org/wiki/Se%C4%9Firname (CC-BY-SA-4.0)

**Seğirname**, [Türk edebiyatı](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk_edebiyat%C4%B1)nda bir [falname](https://turkipedia.org/tr/wiki/Falname) (geleceği tahmin etmek üzere yazılan edebi eser) türü.

Vücuttaki deri ve deri altındaki kasların hafifçe oynaması olarak tarif edilen [seğirme](https://turkipedia.org/tr/wiki/Se%C4%9Firme)lere dayanılarak yapılan yorumlamalara seğirname (veya ihtilaçname/ilm-i ihtilaç) denilmektedir. Türk edebiyatında manzum veya [mensur](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mensur) olarak kaleme alınan seğirname konulu eserlerde, insan bedenindeki bu istemsiz kas ve sinir hareketlerinin gelecekte gerçekleşecek bir olayla ilişkilendirilmesi söz konusudur.[^1]

Eski [Uygurca](https://turkipedia.org/tr/wiki/Uygurca)da Uygur harfleriyle kaleme alınmış ve 10 seğirmeden müteşekkil metin parçası, Türki yazılı geleneğin ilk seğirnamesi olarak bilinir. [Dede Korkut Kitabı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Dede_Korkut_Kitab%C4%B1)’nın ilk boyu olan "[Dirse Han Oğlu Boğaç Han](https://turkipedia.org/tr/wiki/Dirse_Han_O%C4%9Flu_Bo%C4%9Fa%C3%A7_Han)" hikâyesinde Dirse Han’ın eşinin oğlunun başına bir iş gelmesinden şüphelenmesi ve gözlerinin seğirmesini buna yorması “çıksun benüm görür gözüm a Dirse Han yaman segrir” şeklinde ifadesini bulur. Bu örnek aynı zamanda seğirmelerden yola çıkarak kimi yorumlamalarda bulunma bilgisinin Türk halk kültüründe eski olduğu görüşünü desteklemektedir.[^2]

Türkçe çalışmalarda seğirnamelerin iki farlı metotla ele alındığını belirten Sertkaya;bunların birincisinin, organların teker teker ele alınıp yorumlamaların yapılması, ikincisinin ise; beş farklı tabircinin belirtilen organın seğirmesine dair görüşlerinin ele alınarak edisyon kritik metoduyla incelenmesi şeklinde olduğunu belirtir.[^3]

Seğirnamelerin Türkiye içi ve dışı kütüphanelerde yazmaları bulunmaktadır.[^4]

[^1]: Muratoğlu, Murat. Leipzig Kütüphanesinde Kayıtlı Bir Seğir-Name Üzerine. Motif Akademi Halkbilimi Dergisi, 2020, s. 889-901. <https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/1147578>
[^2]: Muratoğlu, Murat. Leipzig Kütüphanesinde Kayıtlı Bir Seğir-Name Üzerine. Motif Akademi Halkbilimi Dergisi, 2020, s. 889-901. <https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/1147578>
[^3]: Muratoğlu, Murat. Leipzig Kütüphanesinde Kayıtlı Bir Seğir-Name Üzerine. Motif Akademi Halkbilimi Dergisi, 2020, s. 889-901. <https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/1147578>
[^4]: Muratoğlu, Murat. Leipzig Kütüphanesinde Kayıtlı Bir Seğir-Name Üzerine. Motif Akademi Halkbilimi Dergisi, 2020, s. 889-901. <https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/1147578>
