# Schechter Mektubu

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Schechter_Mektubu
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Schechter Mektubu, https://tr.wikipedia.org/wiki/Schechter_Mektubu (CC-BY-SA-4.0)

**Cambridge Belgesi** olarak da bilinen **Schechter Mektubu**, [Kahire Genizası](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kahire_Genizas%C4%B1)'nda [Solomon Schechter](https://turkipedia.org/tr/wiki/Solomon_Schechter) tarafından keşfedildi.

## Mektup

Schechter Mektubu, kim olduğu bilinmeyen bir [Hazar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hazarlar) tarafından yüksek mevkideki bir [Yahudi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yahudiler)ye yazılmış bir tebligattır. Birçok kişi tarafından bu mektubun [Konstantinopolis](https://turkipedia.org/tr/wiki/Konstantinopolis)li bir Hazarın [Hasday bin Şaprut](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hasday_bin_%C5%9Eaprut)'a yazdığı mektup olduğuna inanılır. (*bkz. *[*Hazar Yazışmaları*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hazar_Yaz%C4%B1%C5%9Fmalar%C4%B1).)

[Geniza koleksyonunda](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kahire_Genizas%C4%B1) bulunan bu mektuplar Schechter tarafından 1898'de [Cambridge Üniversitesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cambridge_%C3%9Cniversitesi)'ne bağışlandı. Ancak, kâğıtların çoğu okunamaz halde olup sadece iki blok metin bugüne kadar hayatta kalmayı başarmıştır.

## Metinde din değiştirme

Schechter Mektubu'nda Hazarların din değiştirme olayı [Hazar Yazışmaları](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hazar_Yaz%C4%B1%C5%9Fmalar%C4%B1) ve [Kuzari](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kuzari)'ye göre farklı anlatılır. Bu mektuba göre [Farsların](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ahameni%C5%9F_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) ve [Ermenilerin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ermenistan) zulmünde kaçan Yahudiler göçmen Hazarlar'a katıldılar ve zamanla asimile oldular. Ardından [Sabriel](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bulan_%28Hazar%29) isimli güçlü ve savaşçı bir lider Hazarların başına geçti. Sabriel, uzaktan da olsa Yahudi yerleşimcilerin torunlarından geliyordu ve karısı Serah'ın da onu ikna etmesiyle [Yahudiliği](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yahudilik) seçti ve halk onu takip etti.

Mektupta buradan sonrasının büyük bir kısmı kayıptır ve sadece birkaç tane kâğıt parçası kalmıştır.

## HLGW ve Romanus

Bu mektuptan sağ çıkan bir başka bilgi ise [Hazarya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hazarlar)'ya yapılan [istiladır](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hazar_seferleri). Hazarya, Bizans İmparatoru [Romanus](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Romanos)'un kışkırtmasıyla Novgorod Knezi prensi HLGW (büyük olasılıkla [Oleg](https://turkipedia.org/tr/wiki/Oleg_%28Novgorod_knezi%29))'in akınına uğradı. [Yahudiler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yahudiler)e zulmeden Romanus bunu Hazarların politikasına cevap olarak yapmak istemiş olabilir. Mektuba göre Hazar generali [Pesah](https://turkipedia.org/tr/wiki/Pesah_%28Hazar%29), Taman bölgesinde HLGW'i bozguna uğrattı. İdamla karşı karşıya kalan HLGW [Konstantinapol](https://turkipedia.org/tr/wiki/Konstantinopolis)'e saldırmayı kabul etti (bu savaş 941'de [gerçekleşti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Konstantinopolis_Ku%C5%9Fatmas%C4%B1_%28941%29)). Savaşı kaybeden HLGW İran'a kaçtı ve orada öldü.

## Metindeki imalar

Bu Mektup uzun süredir varsayılan bilgilerle çelişen bazı bilgiler sunmaktadır. Bunlardan ilki, Hazarların dolaylı yoldan da olsa [Yahudilerden geldiği](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yehuda_kabilesi) ve Yahudi dünyasıyla tamamıyla entegre olduğu imasıdır.

Mektup'ta bazı [Alanlar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Alanlar)ın Hazarlar din değiştirmeden evvel Yahudiliği icra ettiği belirtilmektedir ve bir dereceye kadar Alanların Hazarları düşmanlarından koruduğu anlatılır (52 ve 53. satırlar). Bu durum, [Tudelalı Benjamin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tudelal%C4%B1_Benjamin)'in Alanların Yahudilikleri ile ilgili verdiği bilgilerle paralellik göstermektedir.

Diğer bir bilgi ise [Oleg](https://turkipedia.org/tr/wiki/Oleg_%28Novgorod_knezi%29) ile ilgilidir. Rus [*İlk Vakayiname*](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0lk_Vakayiname)ye göre Oleg 913'te öldü ve yerine 944'te öldürülene kadar [İgor](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._%C4%B0gor_%28Kiev_b%C3%BCy%C3%BCk_knezi%29) geçri. Senelerdir bilimadamları Schechter mektubundaki bilgileri hiçe saydılar fakat [Constantin Zuckerman](https://turkipedia.org/tr/wiki/Constantin_Zuckerman) bu mektubun Rus kaynaklarıyla paralellik gösterdiğini belirtti ve bu bilgilere göre Oleg ile İgor arasında ihtilaf vardı ve sonunda Oleg kaybetti. Ayrıca Zuckerman'a göre inanılanın aksine Hazarlar [Kiev](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kiev)'i 882'de değil 900'lerin başında kaybetmiştir. Yine Zuckerman'a göre, İgor Rurik'in oğlu değil onun soyundan gelen biridir dolayısıyla Oleg Rurik'in ardılı değildi.

## Dış bağlantılar ve kaynaklar

- [Bibliography of Khazar Studies](http://www.khazaria.com/khazar-biblio/toc.html)
- [Kevin Alan Brook](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kevin_Alan_Brook). *The Jews of Khazaria.* 2nd ed. Rowman & Littlefield Publishers, Inc, 2006.
- [Dunlop, Douglas M.](https://turkipedia.org/tr/wiki/Douglas_Morton_Dunlop) *The History of the Jewish Khazars,* Princeton, N.J.: [Princeton University Press](https://turkipedia.org/tr/wiki/Princeton_University_Press), 1954.
- Golb, Norman and [Omeljan Pritsak](https://turkipedia.org/tr/wiki/Omeljan_Pritsak). *Khazarian Hebrew Documents of the Tenth Century.* Ithaca: Cornell Univ. Press, 1982.
- [Khazar Self Perception: A Study of the Schechter Text](http://taraingrid.tripod.com/uploadedtexts/khazars.htm)
- [Zuckerman, Constantin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Constantin_Zuckerman). "On the Date of the Khazar’s Conversion to Judaism and the Chronology of the Kings of the Rus Oleg and Igor." *Revue des Etudes Byzantines* 53 (1995): 237-270.