# Saya

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Saya
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Saya, https://tr.wikipedia.org/wiki/Saya (CC-BY-SA-4.0)

**Saya** (veya **Sayagan**) – Türk ve Altay halk kültüründe Bereket Töreni. Hayvancılıkla uğraşan toplumların bereketi artırmak için düzenledikleri bir törendir. Koyunlar doğurmaya başladığında çobanlar köy köy ev ev gezip saya toplarlar. Sayacılar keçi derisine bürünürler. Saya adı verilen goşalar (maniler) okurlar. Saya Han ile ilişkili bir törendir. Ayrıca otlak, mera gibi anlamları da bulunur.

[Kosa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kosa), Saya, [Payna](https://turkipedia.org/tr/wiki/Payna), [Pakta](https://turkipedia.org/tr/wiki/Pakta) dörtlü bir tören silsilesi oluştururlar. Ayrıca Sümer geleneğinden Ortadoğu ve Orta Asyaya yayılmış olan ve sözbiçim olarak da bu sıralamaya uygun düşen [Nardugan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Nardugan) bayramı bulunur.

## Isıyah

Baharda doğanın yenilenmesini, gücünün çoğalmasını gösteren bir bayram. Yakutlar çok eski zamanlardan beri, bahar merasimleri yaparlar. Bu bayram Ulu Gök Tanrısı'nın şerefine yapılır. Yeryüzü yeşilliğe büründüğü zaman ağaç altına toplanılıp kurbanlar kesilir. Sonra daire şeklinde toplanılıp kımız içilir ve meydanda yakılan odunun üzerinden atlanır. "Isıyah"ın birkaç amacı vardır: Yer Ruhlarını memnun kılmak. Ulu Ana'dan merhamet istemek gibi... Yakutlara göre, bu bayram ilk ata olan "Elley" ile ilintilidir. O, başlatıcısı olduğu bu bayramı kendi yurdunda kutlamıştır.[^1] Yakutlar güz bayramına Abası Isıyah/Isıga (Kötü-ruh Serpmesi/Saçısı), bahar bayramına ise Ayıhı Isıyah/Isıga (İyi-ruh Serpmesi/Saçısı) derler. Isıyah (Isıga) sözcüğünün mevsimsel sıcaklık değişiklikleriyle bağlantıyı akla getirecek biçimde ısı kökünden türemiş olması ve Is/Es/Ez (sahip) sözcüğüyle bağlantısı da dikkate değerdir. Daire şeklinde yapılan bu şenlikler hem halayı hem de Kazaklardaki Kımız Murunduk denilen ölenleri de çağrıştırmaktadır.

## Etimoloji

(Say) kökünden türemiştir. Saymak, hesaplamak, saygınlık anlamları vardır. Haber içeriğine de sahiptir.

## Ayrıca bakınız

- [Paktıgan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Pakt%C4%B1gan)
- [Koçagan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ko%C3%A7agan)
- [Paynagan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Payna)
- [Nardugan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Nardugan)

## Dış bağlantılar

- [Saya gezimi geleneği](http://www.ilerigazetesi.com.tr/saya-gezimi-gelenegi-makale,7055.html)
- [Küreselleşme Karşısında Geleneksel Kültürümüzün Korunması, Kutlu Özen](http://www.kutluozen.com/default.asp?part=yazilar&islem=oku&id=42)
- [Bünyan Yöresinde Saya Geleneği](http://bunyan38.blogspot.com/2009/08/bunyan-yoresinde-saya-gelenegi.html#!/2009/08/bunyan-yoresinde-saya-gelenegi.html)
- [“SAYALAR” AND “SAYAÇILAR” IN IRAN AZERBAIJAN (URMIYE), Talip Doğan](https://web.archive.org/web/20131029200227/http://journaldatabase.org/articles/sayalar_sayacilar_iran_azerbaijan.html)
- [Çoban Ve Konuk Ağırlaması](http://dergi.kmu.edu.tr/userfiles/file/aralik2012/83-88.pdf)

[^1]: Türk Mitolojisi Ansiklopedik Sözlük, Celal Beydili, Yurt Yayınevi (Sayfa - 254)