# Savur Emirliği > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Savur_Emirli%C4%9Fi > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Savur Emirliği, https://tr.wikipedia.org/wiki/Savur_Emirli%C4%9Fi (CC-BY-SA-4.0) ![Emirliğin yaklaşık konumu (Savur / Mardin)](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/0a/Savur_%28tr%29.svg/1280px-Savur_%28tr%29.svg.png) *Emirliğin yaklaşık konumu (Savur / Mardin) (public-domain)* - **Adı:** Savur Emirliği - **Tür:** Emirlik - **Başkent:** Savur - **Resmî diller:** Arapça, Kürtçe, Süryanice (yerel) - **Dinler:** İslam (çoğunlukla Sünnilik), Hristiyanlık (azınlık) - **Yönetim biçimi:** Monarşi (yerel emirlik) - **Kuruluş olayı:** Artuklu sonrası yerel otorite; Osmanlı egemenliği - **Kuruluş olayı1 tarihi:** 13. yüzyıl (yaklaşık) - **Kuruluş olayı2 tarihi:** 1517 - **Öncülü:** Artuklu Beyliği - **Ardılı:** Osmanlı İmparatorluğu ![Savur kent dokusu ve Savur Kalesi (Nevit Dilmen, 2008)](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/23/Savur3-pano_cr.jpg/1280px-Savur3-pano_cr.jpg) *Savur kent dokusu ve Savur Kalesi (Nevit Dilmen, 2008) (Nevit Dilmen, CC-BY-SA-3.0)* ![Savur’dan bir görünüm (Nevit Dilmen, 2008)](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1d/Savur_P1040134_20080424144619.JPG/1280px-Savur_P1040134_20080424144619.JPG) *Savur’dan bir görünüm (Nevit Dilmen, 2008) (Nevit Dilmen, CC-BY-SA-3.0)* ![Savur’da geleneksel sürüm (CC BY-SA)](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/8a/Traditional_plowing_in_Savur_in_southeast_Turkey.jpg/1280px-Traditional_plowing_in_Savur_in_southeast_Turkey.jpg) *Savur’da geleneksel sürüm (CC BY-SA) (Dûrzan, CC-BY-SA-3.0)* **Savur Emirliği**, 13. yüzyılın sonlarından 16. yüzyılın başlarına kadar [Mardin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mardin) bölgesinde, özellikle [Savur](https://turkipedia.org/tr/wiki/Savur) ve çevresinde hüküm sürdüğü düşünülen yerel bir [emirlik](https://turkipedia.org/tr/wiki/Emirlik)tir. Günümüzde Mardin iline bağlı Savur ilçesinin tarihsel çekirdeğini oluşturmuştur.[^1] Emirliğin tam siyasi statüsü kesin olmamakla birlikte, tarihçiler Savur’un [Artuklu Beyliği](https://turkipedia.org/tr/wiki/Artuklu_Beyli%C4%9Fi)’nin yıkılışından sonra ortaya çıkan yarı-bağımsız mahalli idarelerden biri olduğunu belirtir.[^2] ## Tarihçe Savur’un adı ilk kez 11. yüzyılda [Mar Başiha Manastırı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mar_Ba%C5%9Fiha_Manast%C4%B1r%C4%B1) kayıtlarında geçmektedir.[^3] 12. yüzyılda [Artukluların Mardin kolu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Artuklu_Beyli%C4%9Fi_%28Mardin_Kolu%29) döneminde Savur, beyliğin doğu ucunda yer alan bir nahiyeydi. Artukluların zayıflamasıyla birlikte Savur çevresinde yerel beylerin (emirlerin) yönetimi güç kazandı. Bu dönemde Savur, hem ticaret yolları üzerindeki konumu hem de etnik çeşitliliği sayesinde stratejik bir merkez haline geldi.[^4] 13. yüzyılın ikinci yarısında “Savur Emirliği” adıyla anılan yapının, [Artuklu Beyliği](https://turkipedia.org/tr/wiki/Artuklu_Beyli%C4%9Fi)’nin yıkılışından sonra kısa süreli bir yerel otorite olarak kurulduğu düşünülmektedir.[^5] Kaynaklarda geçen “Emir Halil” ve “Emir İsa” gibi adlar, Mıhellemi ve Arami kökenli yerel bey aileleriyle ilişkilendirilmektedir.[^6] Savur, bu dönemde hem Müslüman hem Hristiyan nüfusun bir arada yaşadığı, cami ve kiliselerin aynı mahallelerde bulunduğu bir yerleşim olarak tanımlanmıştır.[^7] Osmanlı kaynaklarında 1517’den itibaren Savur’un doğrudan [Diyarbekir Eyaleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Diyarbekir_%28eyalet%29)’ne bağlı bir sancak olarak kaydedilmesi, emirliğin bu tarihte Osmanlı egemenliğine geçtiğini gösterir.[^8] ## Yönetim ve toplumsal yapı Savur Emirliği, yerel ailelerin yönettiği küçük bir bölgesel idare olarak şekillenmiştir. Emirlikteki yönetim biçimi, [Artuklular](https://turkipedia.org/tr/wiki/Artuklu_Beyli%C4%9Fi) döneminden miras kalan feodal yapıya dayanıyordu. “Bey”, “Emir” veya “Beg” unvanları yerel otoritenin sembolleriydi. Emirlik sınırları içinde Arap, Kürt, Süryani ve Türk köyleri bulunmaktaydı.[^9] Yönetici aileler arasında “Halil Begi” ve “İsa Begi” soyları anılmakta; bunların Savur, Midyat ve Ömerli hattında etkin olduğu belirtilmektedir.[^10] Bu durum, bölgedeki diğer küçük emirliklerle (ör. [Hisn Keyfa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hisn_Keyfa), [Cizre](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cizre)) paralellik göstermektedir. ## Kültür ve mimari Savur, bu dönemde taş işçiliği, kabartma sanatı ve dini mimarisiyle öne çıkmıştır. Günümüzde hâlâ ayakta olan Savur Kalesi, emirlik dönemine tarihlenmektedir.[^11] Savur’daki Mor Yuhanna Kilisesi (13. yüzyıl) ve Savur Ulu Camii (14. yüzyıl) dönemin dinsel çeşitliliğini göstermektedir.[^12] ## Miras Savur Emirliği, Mardin ve çevresinde Artuklu sonrası dönemin az bilinen yerel idarelerinden biri olarak görülür. Bölgedeki çok dilli ve çok dinli yapı, hem [Süryani Hristiyanların](https://turkipedia.org/tr/wiki/S%C3%BCryaniler) hem de [Mıhellemi Araplarının](https://turkipedia.org/tr/wiki/Araplar) tarihsel kimliğinde iz bırakmıştır. Günümüzde yapılan saha araştırmaları, Savur’un bu çeşitliliğini koruduğunu göstermektedir.[^13] ## Ayrıca bakınız - [Artuklu Beyliği](https://turkipedia.org/tr/wiki/Artuklu_Beyli%C4%9Fi) - [Tur Abdin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tur_Abdin) - [Mıhellemiler](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C4%B1hellemiler) [^1]: Savur. TDV İslam Ansiklopedisi. [^2]: Gertrude Bell, Diary (Mardin–Savur 1911). Newcastle University Archives. [^3]: Hasan Özdemir. Savur ve Çevresinin Ortaçağ Dönemi Tarihi. Artuklu Dergisi, 2022, s. 33-48. [^4]: Ruth Macrides. The Artuqids and Their Cities. 2020. [^5]: Ersin Kalkan. Ortaçağda Mardin ve Çevresindeki Beylikler. Tarih Araştırmaları Dergisi, 2023, s. 77-92. [^6]: Otto Jastrow. Language and Identity in Tur Abdin. European Journal of Turkish Studies, 2011. [^7]: Savur’un Mimari Mirası. İBB Enstitü İstanbul. [^8]: Engin Sarı. Mardin'de Kültürlerarasılık. 2010. [^9]: Abdülbaki Bozkurt. The Historical Roots of the Mhallami Arabs in Turkey. Journal of International Social Research, 2020. [^10]: Muammer Ulutürk. Farklı Din ve Kültürlerin Bir Arada Yaşama Deneyimi Olarak Midyat-Hapsinas Köyü. 2011. [^11]: Savur İlçesi Tarihçesi. T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı. [^12]: Savur'da Tarihi Kilise Restore Edildi. ArkeoNews. [^13]: Ali Yıldız. Savur’un Sosyokültürel Yapısı. Mardin Artuklu Üniversitesi İlahiyat Dergisi, 2020.