# Saruhan Sancağı

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Saruhan_Sanca%C4%9F%C4%B1
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Saruhan Sancağı, https://tr.wikipedia.org/wiki/Saruhan_Sanca%C4%9F%C4%B1 (CC-BY-SA-4.0)

- **Conventional long name:** Saruhan Sancağı
- **Subdivision:** Sancağı
- **Nation:** Osmanlı İmparatorluğu
- **P:** Saruhanoğulları
- **S:** Türkiye
- **Year start:** 1390
- **Year end:** 1923
- **Capital:** Manisa
- **Today:** Türkiye

**Saruhan Sancağı**, [Osmanlı İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) döneminde [Batı Anadolu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bat%C4%B1_Anadolu)'da [Manisa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Manisa) merkezli kurulan askeri ve idari yönetim birimidir. Bölgeye adını veren [Saruhanoğulları Beyliği](https://turkipedia.org/tr/wiki/Saruhano%C4%9Fullar%C4%B1_Beyli%C4%9Fi)'nin 1412 yılında kesin olarak Osmanlı topraklarına katılmasıyla kuruldu; stratejik konumu ve verimli arazileriyle bölgenin önemli bir merkezi oldu. Uzun süre [Aydın Eyaleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ayd%C4%B1n_%28eyalet%29)'ne bağlı olarak yönetilen sancak, 1923 yılında Osmanlı idari yapısının lağvedilmesiyle [Türkiye Cumhuriyeti](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkiye)'nin Manisa ili haline geldi.

Sancak, 1437 ile 1595 yılları arasında [veliaht](https://turkipedia.org/tr/wiki/Veliaht) [şehzade](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eehzade)lerin devlet yönetimi eğitimi aldığı bir "Taht Sancağı" olarak hizmet verdi.[^1] Bu dönemde aralarında [II. Mehmed](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Mehmed), [I. Süleyman](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._S%C3%BCleyman), [II. Selim](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Selim) ve [III. Murad](https://turkipedia.org/tr/wiki/III._Murad)'ın da bulunduğu birçok şehzade bölgede [sancakbeyliği](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sancakbeyi) yaptı;[^2] bu durum Manisa'da yoğun bir mimari ve kültürel gelişimi beraberinde getirdi. Sancağın bu özel statüsü, 1595 yılında [III. Mehmed](https://turkipedia.org/tr/wiki/III._Mehmed)'in tahta çıkışıyla birlikte şehzadelerin taşrada görev yapma usulünün kaldırılması sonucu sona erdi.

## Kazâları

- 1313 yılında Saruhan bey, [Manisa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Manisa)‘yı [Bizans](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bizans_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)lılardan aldıktan sonra bu şehri beyliğine merkez yapmıştır. Bu tarihten sonra buraya Saruhan Beyliği adı verilmiştir.
- 1410 yılında Saruhan Beyliği, [Osmanlı İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)nun sınırları içine alındıktan sonra Manisa Şehzade sancağı yapıldı.
- 1437-1595 yıllarında [Manisa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Manisa) şehzadeler tarafından yönetildi. [Fatih Sultan Mehmet](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Mehmed) ve [Kanuni Sultan Süleyman](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._S%C3%BCleyman) burada yöneticilik yapmıştır.
- 1595 yılında [III. Mehmet](https://turkipedia.org/tr/wiki/III._Mehmed) padişah olunca padişah çocuklarının vali olma geleneği kaldırıldı. Bu tarihten sonra Manisa'nın yönetimi Anadolu beylerbeyine bağlı sancak beylerine bırakıldı. [Osmanlı İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) yönetim bakımından Rumeli ve Anadolu olmak üzere iki eyalete bölünmüştü. Eyaletler Sancaklara, Sancaklar kazalara ayrılmıştı.
- 1595-1836 tarihleri arasında bu yönetim içinde [Manisa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Manisa), merkezi [Kütahya](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%BCtahya) olan Anadolu eyaletine bağlı olarak Saruhan sancağı idi. Sancağın merkezi [Manisa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Manisa), kazaları ise 1628 yılında [Foçalar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fo%C3%A7alar), [Güzelce Hisar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Anadolu_Hisar%C4%B1), Gördük, [Akhisar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Akhisar), Marmara, [Ilıca](https://turkipedia.org/tr/wiki/Il%C4%B1ca), [Adala](https://turkipedia.org/tr/wiki/Adala), Mendehorya ([Menemen](https://turkipedia.org/tr/wiki/Menemen)), [Salihli](https://turkipedia.org/tr/wiki/Salihli), Kasaba ([Turgutlu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Turgutlu)), [Borlu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Borlu), [Demirci](https://turkipedia.org/tr/wiki/Demirci), [Gördes](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%B6rdes) ve [Kayacık](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kayac%C4%B1k) idi.
- 1836 yılında yapılan idari değişiklikte Saruhan sancağı Anadolu eyaletinden alınıp. [İzmir](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0zmir) ve Menteş sancakları ile birlikte [Aydın](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ayd%C4%B1n) eyaletine bağlandı.
- 1845 yılında Saruhan sancağı [Aydın](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ayd%C4%B1n) eyaletinden ayrılarak Saruhan Eyaleti oldu.
- 1847 yılında ise yeniden [Aydın](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ayd%C4%B1n) eyaletine bağlandı.
- 1867 yılında eyalet sistemi kaldırılarak vilayet şeklini almıştır bu tarihte Saruhan sancağı Aydın'ın ilinin sınırları içerisinde idi. [Türk Kurtuluş Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk_Kurtulu%C5%9F_Sava%C5%9F%C4%B1)'ndan sonra [Aydın](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ayd%C4%B1n)'dan ayrılarak bağımsız bir sancak haline getirildi.
- 1924 yılında bütün Mutasarrıflıkların vilayet sayılması nedeni ile Saruhan Sancağı da Vilayet oldu. 24 Ekim 1926 Tarih ve 4248 Sayılı kararname ile haberleşme ve işlemlerde kolaylık sağlanması amacı ile Saruhan ilinin adı [Manisa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Manisa) olarak değiştirilmiştir.
- Manisa'ya bağlı [Saruhanlı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Saruhanl%C4%B1) adında bir ilçe vardır.

[^1]: Saruhan Sancağı - Manisa Kazası Örneği. TTK. <https://www.ttk.gov.tr/wp-content/uploads/2022/06/15-ZaferKarademir.pdf>
[^2]: Şehzadelerin Sancağa Çıktığı Dönemde ve Sonrasında Manisa’da Hamilik Olgusunun Yansımaları. <https://manisasempozyumu.mcbu.edu.tr/docs/kitap2022/manisa-cilt-3[1].pdf#page=55>
