# Sart

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Sart
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Sart, https://tr.wikipedia.org/wiki/Sart (CC-BY-SA-4.0)

![Sergey Prokudin-Gorski tarafından 20. yüzyıl'ın başlarında fotoğraflanmış iki Sart adam and iki Sart çocuk](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9f/Sartscrop.jpg/1280px-Sartscrop.jpg)
*Sergey Prokudin-Gorski tarafından 20. yüzyıl'ın başlarında fotoğraflanmış iki Sart adam and iki Sart çocuk (Prokudin-Gorskii, Sergei Mikhailovich, 1863-1944, public-domain)*

**Sart**, [Orta Asya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Orta_Asya)’da medeni halde yerleşik yaşam süren [Türkî](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk_halklar%C4%B1)ler ve [Tacikler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tacikler) için kullanılan [Soğdca](https://turkipedia.org/tr/wiki/So%C4%9Fdca) kökenli tarihsel bir [etnonim](https://turkipedia.org/tr/wiki/Etnonim)dir. Genellikle [Türkçe](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87a%C4%9Fatayca) ve [Farsça](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fars%C3%A7a) olmak üzere iki dili konuşan bu halk, benzer kültürel geleneklere sahip ve aynı ekonomik rolü üstleniyordu.

Kırsal ve göçebe yaşam tarzlarına ve değerlerine gururla bağlı olan [Kazaklar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kazaklar), [Kırgızlar](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1rg%C4%B1zlar) ve [Türkmenler](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkmenler), Sartların son derece Farsçalaşmış olan Türkçe konuşma biçimini hiç sevmiyorlardı. Bu durum, 11. yüzyılda yaşamış Türk alimi [Kâşgarlı Mahmud](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%A2%C5%9Fgarl%C4%B1_Mahmud)’un, [Soğd](https://turkipedia.org/tr/wiki/So%C4%9Fdya)laşmış kentli Türklere karşı sergilediği önyargıyla karşılaştırılabilir. Bu arada Farsça'nın [Tacik lehçesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tacik%C3%A7e), Türkçe kelime dağarcığını ve sözdizimini benimsemeye başlamıştı; bu da lehçenin standart Farsçadan uzaklaşıp Türkçeye yaklaşmasına neden olmuştur.

## Köken ve kullanımları

Muhtemelen [Soğdca](https://turkipedia.org/tr/wiki/So%C4%9Fdca)'da, tüccar veya kervan lideri anlamına gelen "sʾrth" kelimesinden gelir.

[Reşîdüddîn Hemedânî](https://turkipedia.org/tr/wiki/Re%C5%9F%C3%AEd%C3%BCdd%C3%AEn_Fazlullah-%C4%B1_Hemed%C3%A2n%C3%AE), [Câmiu't-Tevârîh](https://turkipedia.org/tr/wiki/C%C3%A2miu%27t-Tev%C3%A2r%C3%AEh) adlı eserinde, [Cengiz Han](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cengiz_Han)’ın Karlukların beyi [Arslan Han](https://turkipedia.org/tr/wiki/Arslan_Han_%28Karluk_beyi%29)’a, [Uygurlar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Uygurlar) ve [Özbekler](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%96zbekler)i ifade eden “Sartaktay” unvanının verilmesini emrettiğini yazmaktadır.[^1]

[^1]: Dagiev, Dagikhudo. Regime Transition in Central Asia: Stateness, Nationalism and Political Change in Tajikistan and Uzbekistan. Taylor & Francis, 2013, s. 28. <https://books.google.com/books?id=TQXfAQAAQBAJ&pg=PT28>
