Sarkis Torosyan

Sarkis Torosyan (Սարգիս Թորոսեան, 1891; Everek, Kayseri - 17 Ağustos 1954, New York), Osmanlı Ermenisi askerdir.^{[1]O kitapta sadece dedemin savaşta yaşadıkları var. Radikal, 1 Haziran 2013.}

Yaşamı

Ohan oğlu Sarkis Torosyan Kayseri'ye yakın Ermeni nüfuslu Everek (Develi) ilçesinde 1893 yılında doğdu. Bölgedeki bir Ermeni okuluna gitti. Asker olmak istediği halde Hristyanların Osmanlı orudusuna katılamayışı nedeniyle bunu gerçekleştiremedi. 1908'de İkinci Meşrutiyet ile değişen kurallar yardımıyla askeri okula yazıldı, okulu bitirince Almanya'ya Krupp fabrikasına staja gitti.

Anılara göre savaştaki İngiliz savaş gemisini batıran ilk kişi.^{[2]Torossian, Sarkis. From Dardanelles to Palestine: a true story of five battle fronts of Turkey and her allies and a harem romance. Meador Pub. Co., 1947, s. 219.[3]Sarkis Torossian: an Armenian hero of Dardanelle. Armenian Genocide Museum.[4]Aktar, Ayhan. Yüzbaşı Sarkis Torosyan – Çanakkale’den Filistin Cephesi’ne. İletişim Yayınları, 2012.} Fakat Ermeni Soykırımı'nda ailesi öldü ve Torosyan taraf değiştirerek Osmanlı İmparatorluğu'na karşı mücadeleye katıldı.^{[3]Sarkis Torossian: an Armenian hero of Dardanelle. Armenian Genocide Museum.[4]Aktar, Ayhan. Yüzbaşı Sarkis Torosyan – Çanakkale’den Filistin Cephesi’ne. İletişim Yayınları, 2012.[5]Sarkis Torosian. Findagrave.}

Osmanlı ödüllerinden başka Torosyan Almanya, Avusturya, Bulgaristan ve müttefikler tarafından ödüller alır.^{[3]Sarkis Torossian: an Armenian hero of Dardanelle. Armenian Genocide Museum.} Amerika Birleşik Devletleri'ne göç etmek zorunda kaldı ve anılarını yayımladı. Bazı Türk tarihçiler onun hiç yaşamadığını söyler.^{[6]Robert Fisk: The Armenian hero whom Turkey would prefer to forget . The Independent. Retrieved 12 May 2013.[7]Sarkis Torossian Debate. Taner Akcam.} Torosyan'ın torunları Amerikalı tarihçi Paul Vartan Sookiasian tarafından keşfedildi, sonrasında Türk tarihçi Taner Akçam Torosyan'ın torunuyla röportaj yaptı.

Çanakkale Savaşı

Dünya Savaşı başladıktan sonra, Torosyan Osmanlı İmparatorluğu için savaşmak için memleketine geri döndü. Çanakkale Savaşı sırasında Cape Helles'de komutanlık yaptı. 19 Şubat ve 18 Mart arasında üç İngiliz savaş kruvazörünü batırdığını ve bunlardan birinin HMS E15 olduğunu anılarında anlatır. 18 Mart 1915 günü Rumeli Hamidiye Tabyası'nda savaştı ve ağır yaralandı. Enver Paşa onun başarılarından etkilenmiş ve teşekkür etmiştir.^{[1]O kitapta sadece dedemin savaşta yaşadıkları var. Radikal, 1 Haziran 2013.}

Ermeni Tehciri

Ermeni soykırımı zamanında, Sarkis Torosyan Enver Paşa'dan ailesi için güvence aldı. Fakat, Kayseri Valisi Salih Zeki Bey, Enver Paşa'nın emirini yok saydı ve Torosyan ailesini tehcir etti. Sarkis Torosyan'ın babası Ohannes ve annesi Vartuhi öldürüldü ve sadece kız kardeşi Bayzar kendisini kurtarabildi.^{[8]Çanakkale’nin unutturulan kahramanı Sarkis Torosyan. Agos, 10 Ağustos 2012.} Torosyan, nişanlısı Cemile ile beraber Çanakkale'den Makedonya'ya geçti ve önce Romanya ve son olarak Suriye cephesine gönderildi. Tel Halaf’taki kamplarda kız kardeşini buldu ve hikâyeyi tüm ayrıntıları ile öğrendi. Fakat kısa süre sonra, kız kardeşi Bayzar ve Cemile hastalanarak öldü. Ailesini kaybeden Torosyan Türk hükümetine karşı intikam peşine düştü.

Arap isyanı

1918 Eylül ayında Nablus Hezimeti sırasında Arap isyanına katılıp, eski ordusuna karşı savaştı.^{[8]Çanakkale’nin unutturulan kahramanı Sarkis Torosyan. Agos, 10 Ağustos 2012.} Anılarında “Türk Ordusu’nun belinin kırılmasına katkıda bulunmuştum…” yazılmıştır.^{[9]Erciyes, Cem. Torosyan neden ihanet etti?. Radikal, 17 Ağustos 2012.}

Ermeni Lejyonu

Yüzbaşı Serkis, Kilikyalı Ermenilerin ve Fransız Kemallılara karşı, yerli savunmaya katılmış ve örgütlenmiştir. Torosyan günlüğünde, Fransız ordusunun Kemalistlere silah ve mühimmat verdiğinden şüphelendiğini yazmıştır. Fransız ihanetini hissettikten sonra, ailesinin daveti ile ABD Pensilvanya eyaletine yerleşmiştir.

Mirası

Tarih bilimciler Robert Fisk ve Ayhan Aktar'a göre, Torosyan'ın hayatı ve başarıları Ermeni kökenli olduğundan dolayı unutulmuş ve Türk tarihinden silinmiştir.^{[8]Çanakkale’nin unutturulan kahramanı Sarkis Torosyan. Agos, 10 Ağustos 2012.[9]Erciyes, Cem. Torosyan neden ihanet etti?. Radikal, 17 Ağustos 2012.[10]Fisk, Robert. The Armenian hero Turkey would prefer to forget. Indepedent, 12 Mayıs 2013.}