# Sarı Saltuk > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Sar%C4%B1_Saltuk > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Sarı Saltuk, https://tr.wikipedia.org/wiki/Sar%C4%B1_Saltuk (CC-BY-SA-4.0) ![Arnavutluk'daki Sarı Saltık büstü](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/54/Sarisalltik_Baba.jpg/1280px-Sarisalltik_Baba.jpg) *Arnavutluk'daki Sarı Saltık büstü (Nafie shehu, CC-BY-SA-3.0)* **Sarı Saltuk Baba** (Saltık Bay Sultan,[^1] *Sarı Saltuk Dede*, Sarı Sultan veya Sarı Saltık ö. 1297/1298)[^2] Balkanların Osmanlılar tarafından fethedilmesinden önce başlıca Balkanlarda ve civârındaki bölgelerde seyahat ederek insanlara İslâm'ı tebliğ eden [Oğuz Türklerinin](https://turkipedia.org/tr/wiki/O%C4%9Fuzlar) [Çepni](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87epniler) boyundan veya [Kıpçak](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1p%C3%A7aklar) boylarının birinden olduğu ileri sürülen bir derviştir.[^3] ## Hayatı Yaşamı ve kişiliği efsanevî şahsiyet kimliğini daha yaşarken elde ettiği söylenmektedir. Hayatını anlatan Saltuknâme destanı, bu [13. yüzyıl](https://turkipedia.org/tr/wiki/13._y%C3%BCzy%C4%B1l) [alperen](https://turkipedia.org/tr/wiki/Alperen)inin savaşlarını ve çeşitli kerâmetlerini konu almaktadır. Saltukname'ye göre Saltık sözcüğü Rumca ve Farsça ve Arapçada çok kuvvetli er Sarı ise ona çok sarı ve kızıl olduğu için verilmiş lakaptır.[^4] Birçok kaynak tarafından [Hacı Bektaş-ı Veli](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hac%C4%B1_Bekta%C5%9F-%C4%B1_Veli)'nin talebelerinden[^5] [Seyyid Mahmud Hayranî](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mahm%C3%BBd-%C4%B1_Hayr%C3%A2n%C3%AE)'nin müridi[^6] ve [Rufai](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ruf%C3%A2ilik) [tarikât](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tarikat)ının kurucusu olan [Seyyid Ahmed Er Rufai](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ahmed_er-Rif%C3%A2i)'nin tâkipçisi[^7] olarak anılır.[^8][^9][^10] [Hacı Bektaş-ı Veli](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hac%C4%B1_Bekta%C5%9F-%C4%B1_Veli)'nin müridlerinden olan Sarı Saltuk'un Anadolu ve [Balkanlar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Balkanlar)da çok sayıda [türbe](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrbe)si bulunmaktadır. Bu türbelerin bâzıları Müslümanların yanı sıra Hristiyan ahâliler için de ziyaret yeri konumundadır. [*Saltuknâme*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Saltukn%C3%A2me)***de Sarı Saltuk'un on iki mezarı olduğu belirtilmektedir. Sarı Saltuk, ***[***bey***](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bey)***lerin ve ***[***kral***](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kral)***ların mezarına sahip çıkmak isteyeceklerini söyleyerek her isteyene verilmek üzere birer tabut hazırlamalarını vasiyet etmiştir. En ünlü Sarı Saltuk türbesi, halkının 13. yüzyılda İslamiyet'e geçmesine önayak olduğu rivayet edilen ***[***İznik***](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0znik)***'te bulunmaktadır. *****Saltukname*****'nin çeşitli yerlerinde Sarı Saltuk'un yer altından şifalı sular çıkardığı anlatılmaktadır. Sarı Saltuk türbelerinden birisinin yer aldığı, Bosna-Hersek'te ***[***Blagay***](https://turkipedia.org/tr/wiki/Blagaj)*** şehrinde bulunan ***[***Blagay Tekkesi***](https://turkipedia.org/tr/wiki/Blagay_Tekkesi)***'nin yanında Buna Nehri'nin kaynağı yer almaktadır.*** Asıl mezarının Romanya'nın kuzeyinde Dobruca bölgesindeki [Babadağ](https://turkipedia.org/tr/wiki/Babada%C4%9F%2C_Tul%C3%A7a) kasabasında olduğu sanılmaktadır. Kendisine bağlı Bektaşilerin yaşadığı Türkiye'de İznik'in yanı sıra [Diyarbakır](https://turkipedia.org/tr/wiki/Diyarbak%C4%B1r)'da, [Tunceli](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tunceli)'de, [Bor](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bor)'da (Niğde), [Rumeli Feneri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rumeli_Feneri)'nde (İstanbul)[^11] [Babaeski](https://turkipedia.org/tr/wiki/Babaeski)'de, [Manisa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Manisa)'nın [Alaşehir](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ala%C5%9Fehir) ilçesinin Yeşilyurt kasabasında; [Makedonya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Makedonya)'da [Ohri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ohri)'de; [Arnavutluk](https://turkipedia.org/tr/wiki/Arnavutluk)'ta; [Bosna-Hersek](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bosna-Hersek)'te Blagay'da türbeleri bulunmaktadır.[^12] ## Saltukname Sarı Saltuk'un hayatını anlatan *Saltukname* [Fatih Sultan Mehmed](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Mehmed)'in oğlu Şehzâde Cem'in (sonradan [Cem Sultan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cem_Sultan) ismiyle tarihe geçecektir) şehzadeliği esnasında verdiği talimat üzerine [Ebu'l Hayr er-Rumi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ebu%27l_Hayr_er-Rumi) tarafından yedi senelik bir çalışma sonucunda [Türk](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkler) sözlü geleneğinden toplanarak 1480 yılında tamamlanmış ve kitaplaştırılmıştır. Bu eserin bir başka ilginç noktası da, yazıya geçirilmiş ilk [Nasreddin Hoca](https://turkipedia.org/tr/wiki/Nasreddin_Hoca) hikâyesini içermesidir. *Saltukname* yeni Türk harfleriyle tam metin olarak yayına [Şükrü Halûk Akalın](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9E%C3%BCkr%C3%BC_Hal%C3%BBk_Akal%C4%B1n) tarafından hazırlanmıştır. Bu çalışma 1987-1990 yıllarında [Kültür ve Turizm Bakanlığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%BClt%C3%BCr_ve_Turizm_Bakanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1_%28T%C3%BCrkiye%29) tarafından üç cilt olarak yayımlanmıştır. Sarı Saltuk hakkında bilgi veren başka önemli kaynak da [Evliya Çelebi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Evliya_%C3%87elebi)'nin eseri [*Seyahatname*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Seyahatn%C3%A2me)’dir. Ayrıca, bazı tarih kitaplarinda da Sarı Saltuk ile ilgili çeşitli bilgiler bulunmaktadır. Bunlara örnek olarak [Yazıcıoğlu Ali](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yaz%C4%B1c%C4%B1o%C4%9Flu_Ali)'nin [*Tevârih-i Âl-i Selçuk*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tev%C3%A2r%C3%AEh-i_%C3%82l-i_Sel%C3%A7uk) adlı eseri sayılabilir. İslamî rivâyetlere göre Sarı Saltuk, [Peygamber Muhammed](https://turkipedia.org/tr/wiki/Muhammed)'in, [İmam Ali](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ali)'nin ve [Hacı Bektaş Velî](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hac%C4%B1_Bekta%C5%9F-%C4%B1_Veli)'nin nesillerinden gelen [Alevî](https://turkipedia.org/tr/wiki/Alevilik) ([Seyyid](https://turkipedia.org/tr/wiki/Seyyid) / [Şerif](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eerif_%28din%29)) Türkmen bir Alevî / Çelebî Türkmen "*Er*" olarak bilinir. Bu Er'in şeceresi bizzat [Nakibü'l Eşraflık](https://turkipedia.org/tr/wiki/Nak%C3%AEb%C3%BC%E2%80%99l_e%C5%9Fr%C3%A2f) kayıtlarında ve [Türkmen Alevî ocakları](https://turkipedia.org/tr/wiki/Alev%C3%AE_ocaklar%C4%B1)ndaki [Alevî silsilesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Alev%C3%AE_ocaklar%C4%B1)nde geçer. Sarı Saltuk soyunun bir kolu [Tunceli](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tunceli_%28il%29) ilinin [Hozat](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hozat) ilçesinde diğer kolları ise günümüz [Türkiye Cumhuriyet](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkiye)'in [Baba İylâs Horasanî](https://turkipedia.org/tr/wiki/Baba_%C4%B0lyas)'nin Alevî-Türkmen ocaklarına ve Alevî [Tekke](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tekke), [Dergah](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tekke) ve [Cem Evi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cemevi), yani mescidlere bağlı olan [Çorum](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87orum_%28il%29), [Amasya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Amasya_%28il%29), [Tokat](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tokat_%28il%29), [Denizli](https://turkipedia.org/tr/wiki/Denizli), [Yozgat](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yozgat), [Sivas](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sivas), [Konya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Konya), [Nevşehir](https://turkipedia.org/tr/wiki/Nev%C5%9Fehir_%28il%29) ([Hacıbektaş](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hac%C4%B1bekta%C5%9F)), [Kayseri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kayseri) ve [Tunceli](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tunceli) gibi farklı şehirlerdeki bölgelerdedir. Burada Sarı Saltuk'un türbesi ve onun soyundan gelen Alevî (Seyyid / Şerif) [Türkmenler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Irak_T%C3%BCrkmenleri) bulunmaktadır. Bu aileler Sarısaltık, Akdoğan, Yurt, Yer, Kılıçaslan, gibi temsilcilere sahiptir. ## Baba İlyâs Horasanî’nin halifeleri arasındaki yeri Bedr’ed-Dîn Mahmud Aynî, Sarı Saltık Baba’nın [Baba İlyâs Horasanî](https://turkipedia.org/tr/wiki/Baba_%C4%B0lyas)’nin “Çehariyâr” adı verilen dört halifesinden biri olduğunu belirtmektedir. Çehariyâr'ın diğer üçü Lokman Baba, Aybek Baba ve Behlül Baba'dır. Alevîyye ## Konuyla ilgili yayınlar - [Ebü'l-Hayr-ı Rûmî](https://turkipedia.org/tr/wiki/Eb%C3%BC%27l-Hayr-%C4%B1_R%C3%BBm%C3%AE), *Saltuknâme I-II-III*, hazırlayan [Şükrü Halûk Akalın](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9E%C3%BCkr%C3%BC_Hal%C3%BBk_Akal%C4%B1n), [Ankara](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ankara) - [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul), 1987 - 1988 - 1990 - [İbn Battuta](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0bn_Battuta) - [*İbni Batuta Seyahatnâmesi*](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0bni_Batuta_Seyahatn%C3%A2mesi) - [Evliya Çelebi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Evliya_%C3%87elebi), [*Seyahatname*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Seyahatn%C3%A2me_%28Evliya_%C3%87elebi%29), Haz. [İsmet Parmaksızoğlu](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0smet_Parmaks%C4%B1zo%C4%9Flu), [1000 Temel Eser](https://turkipedia.org/tr/wiki/1000_Temel_Eser), [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul), 1971, s. 102 - [Yazıcıoğlu Ali](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yaz%C4%B1c%C4%B1o%C4%9Flu_Ali), [*Tevârih-i Âl-i Selçuk*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tev%C3%A2r%C3%AEh-i_%C3%82l-i_Sel%C3%A7uk), [Topkapı Sarayı Kütüphanesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Topkap%C4%B1_Saray%C4%B1_K%C3%BCt%C3%BCphanesi), [Revan Köşkü bölümü](https://turkipedia.org/tr/wiki/Revan_K%C3%B6%C5%9Fk%C3%BC_b%C3%B6l%C3%BCm%C3%BC) no.1391, 233a - [Grace M. Smith](https://turkipedia.org/tr/wiki/Grace_M._Smith), "Some Türbes/Maqams of Sarı Saltuq an Early Anatolian Turkish Gazi-Saint", *Turcica*, XIV, 1982, ss.216-225 - [*Menakıb-ı Hacı Bektâş-ı Velî “Vilâyetnâme”*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Menak%C4%B1b-%C4%B1_Hac%C4%B1_Bekt%C3%A2%C5%9F-%C4%B1_Vel%C3%AE_%E2%80%9CVil%C3%A2yetn%C3%A2me%E2%80%9D), Hazırlayan [Abdülbâki Gölpınarlı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Abd%C3%BClb%C3%A2ki_G%C3%B6lp%C4%B1narl%C4%B1), [İnkılâp Kitabevi](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0nk%C4%B1l%C3%A2p_Kitabevi), İstanbul, 1990, s.47 - [Machiel Kiel](https://turkipedia.org/tr/wiki/Machiel_Kiel), “The Türbe of Sarı Saltuk At Babadag-Dobrudja. Brief Historical and Architectonikal Notes”, *Güney-Doğu Araştırmaları Dergisi*, Sayı: 6-7, İstanbul, 1978, s. 212 - [Ö.Lütfi Barkan](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%96.L%C3%BCtfi_Barkan), “İstila Devirlerinin Kolonizatör Türk Dervişleri ve Zaviyeler”, *Vakıflar Dergisi*, Sayı: 2, Ankara, 1942, s.283. - [Mehmet Z. İbrahimgil](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mehmet_Z._%C4%B0brahimgil), "Balkanlar'da Sarı Saltuk Türbeleri" - Şükrü Halûk Akalın, "Sarı Saltuk'un Türbe ve Makamları Üzerine", *I. Türk Dünyası Eren ve Evliyaları Kongresi, 12-17 Ağustos 1998*, Kültür Bakanlığı-ERVAK, Ankara - Şükrü Halûk Akalın, "Sledite na Sarı Saltuk v Rumeliya i Svetata Obitel na Sveti Naum / Sarı Saltuk v Ohrid", *İslyam i Kultura İzsledvaniya*, Sofia, Bulgaria, 1999, s. 26-51, - Şükrü Halûk Akalın, "Saltukname'nin Yeni Bulunan Nüshaları ve Bazı Düşünceler", *Türk Kültürü Araştırmaları*, c.XXIV/2, s. 229, Ankara, 1989 - Şükrü Halûk Akalın, ""Saltukname"deki Atasözleri", *Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi*, C. 4, S.4, s. 55-69, Adana, 1996 - Şükrü Halûk Akalın, "Ebü'l-Hayr-ı Rûmî'nin Saltukname’si", *TDAY Belleten* 1992, Türk Dil Kurumu Yayını, Ankara, 1995, ss. 37-59 - Şükrü Halûk Akalın, "Sarı Saltuk ve Ebü’l-Hayr-ı Rûmî’nin Saltuknamesi", *Kriterion, Renkler*, s.156-176, Bükreş, Romania, 1995 - Şükrü Halûk Akalın, "Ebülhayr Rumi", *Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi*, c.10, s.360-362 - [Ahmet Yaşar Ocak](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ahmet_Ya%C5%9Far_Ocak), *Sarı Saltık: Popüler İslam’ın Balkanlar’daki Destanî Öncüsü: 13. Yüzyıl*. Ankara: Türk Tarih Kurumu, 2011 ## Dış bağlantılar - http://turkoloji.cu.edu.tr/CAGDAS%20TURK%20LEHCELERI/6.phpWebarşiv|url=https://web.archive.org/web/20060921095115/http://turkoloji.cu.edu.tr/CAGDAS%20TURK%20LEHCELERI/6.php |tarih=21 Eylül 2006 - http://turkoloji.cu.edu.tr/kisisel/akalin/dedekorkut1.htmWebarşiv|url=https://web.archive.org/web/20051202063143/http://turkoloji.cu.edu.tr/kisisel/akalin/dedekorkut1.htm |tarih=2 Aralık 2005 - https://web.archive.org/web/20060131191135/http://www.akmb.gov.tr/turkce/books/balkanlar/m.ibrahimgil.htm - https://web.archive.org/web/20060228171725/http://www.iznik.gen.tr/ENG/sarisaltuk.htm - http://www.dervisan.com/yazi2/kolonizator.htmlWebarşiv|url=https://web.archive.org/web/20060206090024/http://dervisan.com/yazi2/kolonizator.html |tarih=6 Şubat 2006 - http://www.iznik.gen.trWebarşiv|url=https://web.archive.org/web/20051125143300/http://www.iznik.gen.tr/ |tarih=25 Kasım 2005 [^1]: Evliyâ Çelebi; Günümüz Türkçesiyle Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi; 3. Kitap, 2. Cilt, s. 474; haz. Seyit Ali Kahraman, Yücel Dağlı; Yapı Kredi Yayınları; 3 Baskı, İstanbul: 2012 Hazîran; ISBN 9789750811029 [^2]: Gilles Veinstein'ın Syncrétismes et hérésies dans l'Orient seldjoukide et ottoman (xive-xviiie siècles) derlemesinde, Machiel Kiel'in "Ottoman Urban Development and the cult of a Heterodox Sufi Saint: Sarı Saltuk Dede and towns of Isakçe and Babadag in the Northern Dobrudja" makâlesinde Yusuf en-Nebhânî'nin Câmiu Kerâmâti'l-Evliyâ eserinden naklen; s. 283-298 [^3]: Türk Maarif Ansiklopedisi - SARI SALTIK. Ahmet Yaşar Ocak. [^4]: Halûk Şükrü Akalın, Saltukname, cilt 1, 1988, s. 19, 45, 67 [^5]: Babinger, Sarı Saltuk Baba (Sarı Saltuk Baba/Dede), p. 171 [^6]: Wittek, Ali Yazıcıoğlu, On the Christian Turks..., p. 658 [^7]: Gilles Veinstein'ın Syncrétismes et hérésies dans l'Orient seldjoukide et ottoman (xive-xviiie siècles) derlemesinde, Machiel Kiel'in "Ottoman Urban Development and the cult of a Heterodox Sufi Saint: Sarı Saltuk Dede and towns of Isakçe and Babadag in the Northern Dobrudja" makâlesinde Yusuf en-Nebhânî'nin Câmiu Kerâmâti'l-Evliyâ eserinden naklen; s. 283-298 [^8]: Franz Babinger, «Sarı Saltık Dede» maddesi, İslâm Ansiklopedisi, c. X, İstanbul, 1966, ss. 220-221 [^9]: Kemâl Yüce, Saltuk-nâme'de Tarihî, Dinî ve Efsanevî Unsurlar Kültür ve Turizm Bakanlığı yayını, Ankara, 1987, s.20-100 [^10]: Şükrü Halûk Akalın, «Ebülhayr Rumi» maddesi, TDV İslâm Ansiklopedisi, c.10, s. 360, İstanbul, 1994 [^11]: Şükrü Halûk Akalın; "Rumeli'de Sarı Saltuk'un İzleri ve Ohri'deki Sveti Naum/Sarı Saltuk Ziyâretgâhı "; Çukurova Üniversitesi Türkoloji Araştırmaları Merkezi; Erişim Târihi: 14 Şubat 2016 [^12]: Türkiye Diyânet Vakfı; İslâm Ansiklopedisi; c. 36, s. 147-150; Machiel Kiel, "Sarı Saltuk " maddesi