# Saparmurat Niyazov > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Saparmurat_Niyazov > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Saparmurat Niyazov, https://tr.wikipedia.org/wiki/Saparmurat_Niyazov (CC-BY-SA-4.0) ![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/1/16/Nyyazov_in_February_1998.jpg) * (Danny Gys, CC-BY-4.0)* - **Sıra:** 1. - **Makam:** Türkmenistan cumhurbaşkanı - **Dönembaşı:** 27 Ekim 1991 - **Dönemsonu:** 21 Aralık 2006 - **Öncegelen:** Makam oluşturuldu - **Sonragelen:** Kurbankulu Berdimuhammedov - **Doğum yeri:** Kıpçak, Aşkabat, SSCB - **Ölüm yeri:** Aşkabat, Türkmenistan - **Doğum adı:** Saparmurat Niyazov - **Partisi:** Türkmenistan Demokratik Partisi - **Öğrenim:** Leningrad Teknik Üniversitesi Enerji Mühendisliği - **Meslek:** Enerji mühendisi, siyasetçi - **Dini:** İslam **Saparmurat Atayeviç Türkmenbaşı (Niyazov)** ([Türkmence](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkmence): Saparmyrat Ataýewiç Türkmenbaşy (Nyýazow); d. 19 Şubat 1940 - ö. 21 Aralık 2006), 1985-1991 yılları arasında [Türkmenistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkmenistan_Sovyet_Sosyalist_Cumhuriyeti)'ı [fiilen](https://turkipedia.org/tr/wiki/De_facto_ve_de_jure) yönetmiş, 1991-2006 yılları arasındaki 15 yıl boyunca [Türkmenistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkmenistan) Cumhurbaşkanlığı görevinde bulunmuştur. ## Hayatı Saparmurat Niyazov 1940 yılında bir işçi ailesinin çocuğu olarak Aşkabat yakınlarındaki [Kıpçak](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1p%C3%A7aklar) kasabasında dünyaya geldi. Babası [II. Dünya Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._D%C3%BCnya_Sava%C5%9F%C4%B1)'nda öldürüldü. Ailesinin diğer fertleri, 6 Ekim 1948 yılında meydana gelen [Aşkabat](https://turkipedia.org/tr/wiki/A%C5%9Fkabat) depreminde öldü. İlk önce yetimhanede, sonra uzak aile fertlerinin evinde büyüdü. [Leningrad Teknik Üniversitesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Leningrad_Teknik_%C3%9Cniversitesi)'nden Enerji mühendisi unvanı ile mezun oldu. Bundan sonra [Aşkabat](https://turkipedia.org/tr/wiki/A%C5%9Fkabat) yakınlarındaki Bezmein enerji tesislerinde çalıştı. Daha sonra [Komünist Parti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kom%C3%BCnist_parti) üyesi oldu. 1985 yılında Türkmenistan Milletvekilleri Konseyi Başkanlığına atandı. Daha sonra [Türkmenistan Komünist Partisi](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkmenistan_Kom%C3%BCnist_Partisi)'nin Merkez Komite I. Sekreterliği'ne seçildi. Bu kararla birlikte [Türkmenistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkmenistan_Sovyet_Sosyalist_Cumhuriyeti)'ın [fiili](https://turkipedia.org/tr/wiki/De_facto_ve_de_jure) devlet başkanı olmuş oldu. 13 Ocak 1990 tarihinde cumhuriyetin yüksek yargı organı olan Yüksek Sovyet başkanlığına atandı. ### Cumhurbaşkanlığı dönemi 27 Ekim 1990 günü yapılan seçimlerde [Türkmenistan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkmenistan_Sovyet_Sosyalist_Cumhuriyeti)'nin ilk cumhurbaşkanlığına seçildi. 27 Ekim 1991'de [Türkmenistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkmenistan) [Sovyetler Birliği](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sovyetler_Birli%C4%9Fi)'nden bağımsızlığını ilan ettikten sonra cumhurbaşkanlığı görevine devam etti. 21 Haziran 1992 yılında yeni bir anayasanın kabulü için yapılan yeni cumhurbaşkanlığı seçimlerinde oyları aldı. 22 Ekim 1993 tarihinde kendisini **Türkmenbaşı** ("Türkmenlerin Başı") ilan etti. Bu tanımı o tarihten sonraki soyadı olarak kullandı. [Türkmenistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkmenistan) dünyanın en büyük [doğalgaz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Do%C4%9Falgaz) rezervlerinden birine sahiptir. Türkmenbaşı; halka su, [doğalgaz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Do%C4%9Falgaz) ve elektriğin ücretsiz olarak dağıtılmasını sağladı. Kalp ilacı kullandığı bilinen Türkmenbaşı, yapılan resmî açıklamaya göre, 21 Aralık 2006'da yerel saatle 01:10'da (20:10 [GMT](https://turkipedia.org/tr/wiki/Greenwich_Ortalama_Zaman%C4%B1)) kalp krizinden öldü.[^1] ## Dış bağlantılar - [Saparmurat Türkmenbaşı'nın resmî internet sitesi](http://www.turkmenbashi.org) [^1]: http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/6198983.stm .