# Sancakburnu Kalesi

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Sancakburnu_Kalesi
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Sancakburnu Kalesi, https://tr.wikipedia.org/wiki/Sancakburnu_Kalesi (CC-BY-SA-4.0)

- **Diğer ad:** Sancak Kale; Yeni Kale; Kal'ai Bahir; Dışkale; Kastraki
- **Yapı türü:** Kale
- **Konum:** İzmir, Türkiye
- **Tamamlanma:** 1666
- **Yenileme:** 1688-1691; 1828

**Sancakburnu Kalesi** veya diğer bir adıyla **Yenikale**, [Türkiye](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkiye)'nin [İzmir](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0zmir) şehrinde yer alan bir [kale](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kale)dir. Günümüzde [Balçova](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bal%C3%A7ova) ilçesine bağlı [İnciraltı](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0nciralt%C4%B1) Mahallesi'nde bulunan kale, Sadrazam [Köprülü Mehmed Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%B6pr%C3%BCl%C3%BC_Mehmed_Pa%C5%9Fa)'nın emriyle 1666'da inşa edildi.

## Tarihçe

Sancakburnu Kalesi, Sadrazam [Köprülü Mehmed Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%B6pr%C3%BCl%C3%BC_Mehmed_Pa%C5%9Fa)'nın emriyle 1666'da [İzmir Körfezi](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0zmir_K%C3%B6rfezi)'nin güneyindeki Sancakburnu'nda inşa edildi.[^1] Kalenin yapımında şehirdeki antik tiyatronun taşları kullanıldı.[^2] [Gediz Nehri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gediz_Nehri)'nin taşıdığı alüvyonlarla sığlaşan nehir ağzı ile karşı kıyıdaki Sancakburnu arasındaki kısmın körfezin en dar yeri olması nedeniyle kalenin inşası, körfezdeki gemi trafiğinin kontrol altına alınmasını sağladı.[^3] Şehir savunmasına ek olarak İzmir Limanı'na uğrayan gemilerin gümrük vergisi ödemeden limandan ayrılmasının da önüne geçildi.[^4][^5] Yeni inşa edilen kaleye [Manisa Kalesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Manisa_Kalesi)'nin askerleri gönderildi.[^6] Kalenin inşa edilmesiyle birlikte [İzmir Liman Kalesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0zmir_Liman_Kalesi)'nin önemi azaldı.[^7]

[1688 İzmir depremi](https://turkipedia.org/tr/wiki/1688_%C4%B0zmir_depremi) nedeniyle harabeye dönen kale, onarılarak 1691'de yeniden faaliyete sokuldu.[^8] 1828'de bir kez daha onarılan kaleye tabyalar eklendi.[^9] Mayıs 1877'de Almanya'dan getirilen [Krupp topları](https://turkipedia.org/tr/wiki/Krupp_%28top%29) kaleye yerleştirildi.[^10] [I. Dünya Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._D%C3%BCnya_Sava%C5%9F%C4%B1) devam ederken 5 Mart 1915'te, İngiliz ve Fransız gemileri kaleye saldırdı.[^11] 10 Mart'a kadar devam eden saldırılar, gemilerin kaleyi aşamayıp geri çekilmesiyle son buldu.[^12][^13] Günümüzde askerî bölge olan kalede Yenikale Özel Eğitim Merkez Komutanlığı faaliyet göstermektedir.

[^1]: Batılı Gözlemcilere Göre XVII. Yüzyılın İkinci Yarısında İzmir Şehri ve Ticari Sorunları. Edebiyat Fakültesi Matbaası, 1982, s. 317-354. <http://isamveri.org/pdfsbv/D00120/1981_1982/1981-1982_12_ULKERN.pdf>
[^2]: Batılı Gözlemcilere Göre XVII. Yüzyılın İkinci Yarısında İzmir Şehri ve Ticari Sorunları. Edebiyat Fakültesi Matbaası, 1982, s. 317-354. <http://isamveri.org/pdfsbv/D00120/1981_1982/1981-1982_12_ULKERN.pdf>
[^3]: Batılı Gözlemcilere Göre XVII. Yüzyılın İkinci Yarısında İzmir Şehri ve Ticari Sorunları. Edebiyat Fakültesi Matbaası, 1982, s. 317-354. <http://isamveri.org/pdfsbv/D00120/1981_1982/1981-1982_12_ULKERN.pdf>
[^4]: Batılı Gözlemcilere Göre XVII. Yüzyılın İkinci Yarısında İzmir Şehri ve Ticari Sorunları. Edebiyat Fakültesi Matbaası, 1982, s. 317-354. <http://isamveri.org/pdfsbv/D00120/1981_1982/1981-1982_12_ULKERN.pdf>
[^5]: Eldem, Edhem. The Ottoman City Between East and West: Aleppo, Izmir, and Istanbul. 1999, s. 107. <https://books.google.nl/books?id=efp53UAQ6bIC&pg=PA107&lpg=PA107&dq=sancakburnu+kalesi&source=bl&ots=d07tJxB3t9&sig=ACfU3U3Dre73CaD9Ab4HHJU15RIbfkpObw&hl=tr&sa=X&ved=2ahUKEwjA9Ny634zkAhVvUt8KHc-WB6UQ6AEwD3oECAgQAQ#v=onepage&q=sancakburnu%20kalesi&f=false>
[^6]: Ermiş, Ü. Melda. Erken Demirçağ'ından Ortaçağ'a Manisa Kalesi. Türkiye Bilimler Akademisi Kültür Envanteri Dergisi, 2016, s. 247-259. <https://www.researchgate.net/publication/312655188_ERKEN_DEMIRCAG'INDAN_ORTACAG'A_MANISA_KALESI>
[^7]: Yıkıldı ama ismi yaşıyor İzmir Liman Kalesi. İzmir Kültür ve Turizm Dergisi, Aralık 2013 - Ocak 2014. <https://www.izmirdergisi.com/tr/dergi-arsivi/49-25inci-sayi/1734-yikildi-ama-ismi-yasiyor-izmir-liman-kalesi>
[^8]: Batılı Gözlemcilere Göre XVII. Yüzyılın İkinci Yarısında İzmir Şehri ve Ticari Sorunları. Edebiyat Fakültesi Matbaası, 1982, s. 317-354. <http://isamveri.org/pdfsbv/D00120/1981_1982/1981-1982_12_ULKERN.pdf>
[^9]: Yeni (Sancakburnu) Kalesi. <https://www.erolsasmaz.com/?oku=615>
[^10]: Yeni (Sancakburnu) Kalesi. <https://www.erolsasmaz.com/?oku=615>
[^11]: Avusturya-Macaristan Gazetelerine Göre 1915-1916'da İzmir'in Savunulması ve Kösten Adası'nın Fethi. Düşünce ve Tarih Dergisi, Eylül 2017. <https://www.academia.edu/34882788/AVUSTURYA-MACARİSTAN_GAZETELERİNE_GÖRE_1915_-1916DA_İZMİRİN_SAVUNULMASI_VE_KÖSTEN_ADASININ_FETHİ>
[^12]: 'Çanakkale'den önce Sancakkale geçilmedi'. 21 Nisan 2015. <http://www.milliyet.com.tr/gundem/canakkale-den-once-sancakkale-gecilmedi-2047217>
[^13]: İzmir Sancakkalesi ve Şehitliği. 6 Mart 2015. <https://www.yenicaggazetesi.com.tr/izmir-sancakkalesi-ve-sehitligi-33751yy.htm>
