# Salih Hudayar > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Salih_Hudayar > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Salih Hudayar, https://tr.wikipedia.org/wiki/Salih_Hudayar (CC-BY-SA-4.0) ![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/b/b8/SalihHudayar.webp) * (East Turkistan Government in Exile, CC-BY-SA-4.0)* - **Makam:** Doğu Türkistan Sürgün Hükümeti'nin 4. Başbakanı; Doğu Türkistan Ulusal Uyanış Hareketi Kurucusu - **Dönembaşı:** 11 Kasım 2019; Haziran 2017 - **Dönemsonu:** 10 Kasım 2023; Günümüz - **Doğum yeri:** Atuş İlçesi, Doğu Türkistan - **Eşi:** Amannissa Mukhlis - **Yaşadığı yer:** Virjinya, ABD - **Bağlılığı:** ABD - **Hizmetyılları:** 2011-2013 - **Rütbesi:** Birinci sınıf er - **Birimi:** 179. Piyade Alayı (ABD) - **Meslek:** Siyasetçi, bağımsızlık lideri - **Dini:** İslam **Salih Hudayar** (d. 21 Mayıs 1993), Uygur-Amerikan bir politikacıdır. [Doğu Türkistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Do%C4%9Fu_T%C3%BCrkistan)'ın [Atuş ilçesinde](https://turkipedia.org/tr/wiki/Atu%C5%9F) doğan Salih Hudayar, Haziran 2000'de Çin hükûmetinin baskıları nedeniyle ailesiyle siyasi bir [mülteci](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C3%BClteci) olarak [Amerika Birleşik Devletleri’ne](https://turkipedia.org/tr/wiki/Amerika_Birle%C5%9Fik_Devletleri) zorunlu olarak göç etti. Oklahoma Üniversitesinde uluslararası çalışmalar ve siyaset bilimi bölümlerini okudu.[^1] Doğu Türkistan Ulusal Uyanış Hareketi'ni kurdu. 11 Kasım 2019'da Hudayar, [Doğu Türkistan Sürgün Hükûmeti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Do%C4%9Fu_T%C3%BCrkistan_S%C3%BCrg%C3%BCn_H%C3%BCk%C3%BBmeti)'nin Başkanı seçildi. Kendisi [Amerika Birleşik Devletleri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Amerika_Birle%C5%9Fik_Devletleri) vatandaşlığına sahiptir. ## Hayatı Hudayar, [1993](https://turkipedia.org/tr/wiki/Atu%C5%9F) yılında [Doğu Türkistan'ın](https://turkipedia.org/tr/wiki/Do%C4%9Fu_T%C3%BCrkistan) [Atuş](https://turkipedia.org/tr/wiki/Atu%C5%9F) ilçesinde doğdu. 1997 yılında, [Gulca Katliamı'ndan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gulca_Olay%C4%B1) kısa bir süre sonra, bir komşusunun yasadışı kitap okuduğunu ihbar etmesi üzerine [Çin](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87in) güvenlik güçleri ailenin evine baskın düzenledi ve onları öldürmekle tehdit etti.[^2] 7 yaşında geldiğinde ailesi ile birlikte mülteci olarak Amerika Birleşik Devletleri'ne gitti. [Oklahoma'da](https://turkipedia.org/tr/wiki/Oklahoma) büyüdü ve subay olma umuduyla Yedek Subay Eğitim Kolordu programına kaydoldu. Ancak Oklahoma Ordusu Ulusal Muhafızları'na katıldıktan sonra böbrek rahatsızlığı nedeniyle buradan ayrıldı.[^3] Hudayar, Oklahoma Üniversitesi Uluslararası Çalışmalar ve Siyaset Bilimi eğitimi aldı ve Ocak 2017'de mezun oldu.[^4] Lisans bitirme tezi, "Orta Asya'dan Uygurlara: Amerikan Büyük Stratejisinin Geliştirilmesi" başlıklı bir politika önerisidir.[^5] 2018'den beri, boş zamanlarında Amerikan Askeri Üniversitesi aracılığıyla [çevrimiçi](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87evrimi%C3%A7i_ve_%C3%A7evrimd%C4%B1%C5%9F%C4%B1) Ulusal Güvenlik Araştırmaları programında yüksek lisans yapmaktadır.[^6] ## Doğu Türkistan Milli Uyanış Hareketi Hudayar 2017 yazında, Doğu Türkistan Milli Uyanış Hareketi'ni kurdu. İnsan hakları ve siyasi aktivistlik yapmak için [Oklahoma](https://turkipedia.org/tr/wiki/Oklahoma)'dan [Washington](https://turkipedia.org/tr/wiki/Washington%2C_DC)'a taşındı.[^7] Doğu Türkistan Ulusal Uyanış Hareketi'nin kurucusu ve başkanı oldu. 2018'in başlarında Hudayar, kongre üyeleriyle görüşmeye ve Uygur İnsan Hakları Politikası Yasası'nı savunmaya başladı. 4 Haziran 2018'den beri, [ABD](https://turkipedia.org/tr/wiki/Amerika_Birle%C5%9Fik_Devletleri) [Capitol](https://turkipedia.org/tr/wiki/Capitol) Binası ve [Beyaz Saray](https://turkipedia.org/tr/wiki/Beyaz_Saray)'ın önünde [Çin](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87in)'in toplama kamplarını protesto etmek için haftalık gösteriler başlattı.[^8] ## Doğu Türkistan'a Bağımsızlık Çağrısı Doğu Türkistan Milli Uyanış Hareketi'nin 4 Haziran 2018'de resmi olarak başlatılmasıyla Hudayar, " [Doğu Türkistan'ın](https://turkipedia.org/tr/wiki/Do%C4%9Fu_T%C3%BCrkistan) bağımsızlığını yeniden kazanmasını" açıkça savunan küresel bir harekete öncülük etti. Eylül 2019'da, ABD Hükûmeti'ni "Doğu Türkistan'da 21. yüzyıl holokostunu önlemek" ve "Doğu Türkistan'ı işgal altındaki bir ülke olarak tanımak" için [Beyaz Saray'a](https://turkipedia.org/tr/wiki/Beyaz_Saray) çağrı yapan bir dilekçe imza kampanyası başlattı ve 108.000'i aşkın imza topladı.[^9] 13 Kasım 2018'de Salih Hudayar, [Birinci Doğu Türkistan Cumhuriyeti'nin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Do%C4%9Fu_T%C3%BCrkistan_%C4%B0sl%C3%A2m_Cumhuriyeti) 85. Yıldönümü ve [İkinci Doğu Türkistan Cumhuriyeti'nin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Do%C4%9Fu_T%C3%BCrkistan_Cumhuriyeti) bağımsızlık ilanının 74. Yıldönümü anısına yüzlerce Uygur'u [Beyaz Saray'dan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Beyaz_Saray) [Amerikan Kongre Binası'na](https://turkipedia.org/tr/wiki/Amerikan_Kongre_Binas%C4%B1) götürdü.[^10] Göstericiler ABD Kongresi'ni bir Uygur kanununu kabul etmeye çağırdı ve "Doğu Türkistan için özgürlük ve bağımsızlık" çağrısında bulundu.[^11] Bağımsızlık çağrısı Uygur Amerikan Derneği, Uygur İnsan Hakları Projesi ve Dünya Uygur Kongresi gibi diğer Uygur grupları tarafından "tartışmalı" olarak görüldü. Hudayar birçok kez Uygurlara "Ancak insan hakları özgürlüklerimizi ve bağımsızlığımızı yeniden sağlayacaktır. Bir bütün olarak genel hayatta kalmamızı sağlamanın tek yolu budur" sözleriyle seslendi.[^12] Ortadoğu bakış açısıyla yapılan bir röportajda Hudayar, [Amerika Birleşik Devletleri halkından](https://turkipedia.org/tr/wiki/Amerika_Birle%C5%9Fik_Devletleri) Uygurlar'ın işgal altındaki bir ulus olduğunu anlamalarını ve birlik olmanın Doğu Türkistan'ın bağımsızlığını geri kazanmanın tek yolu olduğuna inandığını belirtti.[^13] 9 Nisan 2019'da Salih Hudayar, Mevcut Çin Tehlikesi Komitesi ilgili toplantısında Doğu Türkistan'ı desteklemeye çağıran bir konuşma yaptı.[^14][^15] Bir ay sonra, Mayıs 2019'da Hudayar, "Zulüm Gören Hristiyanları Kurtarın" ev sahipliğinde düzenlenen bir etkinlikte Çin'in Uygurlara ve diğer Türk halklarına uyguladığı zulüm hakkında konuşması için Frank Gaffney tarafından davet edildi.[^16] Temmuz 2019 yılında Doğu Türkistan Milli Uyanış Hareketi, [Doğu Türkistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Do%C4%9Fu_T%C3%BCrkistan) içindeki 124 adet toplama kampının koordinatlarını yayınladı. "Çin 21 yüzyılda bir [holokost'a](https://turkipedia.org/tr/wiki/Holokost) hazırlanıyor olabilir," ifadesini Washington Free Beacon'da dile getirdi.[^17] Ekim 2019'da [Ajans France-Presse](https://turkipedia.org/tr/wiki/Agence_France-Presse) (AFP), Çin'in Uygur mezarlarını ve kültürel alanlarını tahrip etmesi konusunda Salih Hudayar ile bir röportaj yaptı. Hudayar, AFP'ye Çin'in Uygurlar'ı tarihlerine yabancılaştırmak ve Uygurların kim olduğuna dair bütün kanıtları ortadan kaldırmak için tarihi yerleri ve mezarlıkları tahrip ettiğini söyledi.[^18] Kasım 2019'da Hudayar, [Washington DC](https://turkipedia.org/tr/wiki/Washington%2C_DC)'de [Hong Kong](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hong_Kong) yanlısı bir mitinge katıldı ve orada [Amerika'nın Sesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Amerika%27n%C4%B1n_Sesi)'ne "Uygurlar Hong Kong halkı ile birlikte duruyor. Hong Kong Çin etkisi altına girerse aynı bizim durumumuza düşer," dedi.[^19] 6 Haziran 2020'de "Çin'in Doğu Türkistan, Mançurya, Güney Moğolistan ve Tibet'teki emperyalizmine" karşı ateşli bir konuşma yapmak için sosyal medyayı kullandı.[^20] Konuşmasında Doğu Türkistan'ın şu anda Çin tarafından işgal altında olan bağımsız bir ülke olduğunu söyledi. ## Doğu Türkistan Sürgün Hükümeti Hudayar'ın Mevcut Tehlike Çin Komitesi'ndeki konuşmasının ardından, [Doğu Türkistan Sürgün Hükümeti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Do%C4%9Fu_T%C3%BCrkistan_S%C3%BCrg%C3%BCn_H%C3%BCk%C3%BBmeti) Salih Hudayar'ı ABD [Büyükelçi](https://turkipedia.org/tr/wiki/B%C3%BCy%C3%BCkel%C3%A7i)si olarak atadı. Büyükelçi olan Hudayar, Uygurların insan haklarını ve [Doğu Türkistan'ın](https://turkipedia.org/tr/wiki/Do%C4%9Fu_T%C3%BCrkistan) bağımsızlığını savunmaya devam etti.[^21][^22] Hudayar bir röportajda [Fox News'a](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fox_News) Çin'in Uygurlar'ın organlarını zorla alarak kaçak organ pazarında sattığını söyledi.[^23] 11 Kasım 2019'da Hudayar, [Doğu Türkistan Sürgün Hükümeti'ni](https://turkipedia.org/tr/wiki/Do%C4%9Fu_T%C3%BCrkistan_S%C3%BCrg%C3%BCn_H%C3%BCk%C3%BBmeti)n 8. Genel Kurulunda Doğu Türkistan [Sürgün Hükümeti'nin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Do%C4%9Fu_T%C3%BCrkistan_S%C3%BCrg%C3%BCn_H%C3%BCk%C3%BBmeti) Başbakanı seçildi.[^24] Ertesi gün Doğu Türkistan Ulusal Uyanış Hareketi, Doğu Türkistan'daki yaklaşık 500 toplama kampı, hapishane ve çalışma kampının yerini belirten coğrafi koordinatları yayınladıkları bir basın toplantısı düzenledi.[^25][^26] O öğleden sonra Hudayar, eski Doğu Türkistan Cumhuriyetleri'nin bağımsızlığını anmak ve Uygurlar'ın ve diğer Türk halklarının soykırımı olarak nitelendirdiği şeye dikkat çekmek için bir gösteri düzenledi.[^27] [NPR](https://turkipedia.org/tr/wiki/National_Public_Radio) ile yapılan bir röportajda Hudayar, [Doğu Türkistan'daki](https://turkipedia.org/tr/wiki/Do%C4%9Fu_T%C3%BCrkistan) Uygurların yanı sıra diğer Türk halklarının bağımsızlık istediğini, Doğu Türkistan Sürgün Hükûmeti'nin kendilerini "ayrılıkçı" olarak kabul etmediğini " Biz hiç Çin'e ait olmadık" sözleriyle ifade etti.[^28] Mart 2020'de Salih Hudayar, Doğu Türkistan Heyeti'ne önderlik etti. Çok sayıda Kongre Üyesi ve Senatör'le görüştü. Cumhuriyetçi Parti'nin Kongre Üyesi Ted Yoho'dan,[^29] Hudayar ABD Temsilciler evinde Doğu Türkistan konulu sözlü bir açıklama'da bulunmasını isted Ted Yoho, Doğu Türkistan'ı "işgal altındaki bir ülke" olarak nitelendirdi ve Çin'i Uygurlar, Kazaklar, Kırgızlar ve diğer Türk halklarına yönelik soykırımı için kınadı.[^30][^31]. Hudayar, Çin'in Uygurların ve diğer Türk halklarından fayda sağladığı "köle emeğini" kınadı. Çin'i Doğu Türkistan'ı kolonileştirmek ve Uygurlar'ı ve diğer Türk halklarını köleleştirmekle suçladı.[^32][^33][^34][^35] Nisan 2020'de Hudayar, [Steve Bannon'un](https://turkipedia.org/tr/wiki/Steve_Bannon) Savaş Odası Pandemisi'nde özel bir konuk olarak ortaya çıktı ve Müslüman ülkeleri ve liderleri, Çin'in Doğu Türkistan'daki Türk Müslümanlarına yönelik zulümlerine sessiz kaldıkları için eleştirdi.[^36] ## Kişisel hayatı Salih Hudayar, İngilizce, Uygurca ve Türkçe bilmektedir. Evli olup şu anda Kuzey Virjinya'da eşiyle beraber yaşamaktadır.[^37] ## Ayrıca bakınız - [Doğu Türkistan bağımsızlık hareketi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Do%C4%9Fu_T%C3%BCrkistan_ba%C4%9F%C4%B1ms%C4%B1zl%C4%B1k_hareketi) - [Doğu Türkistan Sürgün Hükümeti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Do%C4%9Fu_T%C3%BCrkistan_S%C3%BCrg%C3%BCn_H%C3%BCk%C3%BBmeti) ## Dış bağlantılar - [Salih Hudayar'ın Twitter](https://twitter.com/salihhudayar/) - [Salih Hudayar'in LinkedIn Hesabi:](https://www.linkedin.com/in/salihhudayar) - [Salih Hudayar](https://www.youtube.com/watch?v=0DJXx88eQKI&t=1s), Güvenlik Politikası Merkezi tarafından düzenlenen ['Mevcut Tehlike Komitesi: Çin' Etkinliğinde Konuştu](https://www.youtube.com/watch?v=0DJXx88eQKI&t=1s) [^1]: Salih Hudayar, East Turkestan National Awakening Movement China's Xinjiang Crackdown on Uighurs and Kazaks. 15 Nisan 2019. [^2]: Uighurs accuse Turkey of betrayal, seek new friends. 19 Ocak 2019. [^3]: Salih Hudayar Speaks at 'Committee on the Present Danger: China' Event. Center for Security and Policy. [^4]: Salih Hudayar, East Turkestan National Awakening Movement China's Xinjiang Crackdown on Uighurs and Kazaks. 15 Nisan 2019. [^5]: FROM CENTRAL ASIA TO THE UYGHURS: REFINING THE AMERICAN GRAND STRATEGY. [^6]: WHEN HUMAN RIGHTS, NATIONAL IDENTITY, ETHNICITY, AND RELIGIOUS PERSECUTION COLLIDE. Temmuz 2019. [^7]: Muslim Uyghurs, urging freedom for ‘East Turkestan,’ picket Chinese Embassy in Washington. 20 Mayıs 2018. [^8]: US Senate Must Act Now: 1-3 Million Turkic Muslims Detained By China Can’t Wait – OpEd. 8 Aralık 2019. [^9]: White House petition site relaunches — and then goes dormant. 3 Şubat 2019. [^10]: Uighurs marking 'independence day' call for international help. 13 Kasım 2018. [^11]: US: Hundreds march in solidarity for Uyghurs. 14 Kasım 2018. [^12]: As families are lost to China’s ‘re-education camps,’ US Uighurs are split. 19 Aralık 2018. [^13]: 'If we remain silent, it might get worse': Uighurs fear for loved ones in China. 16 Kasım 2018. [^14]: ‘Committee on the Present Danger: China’ Hosted Capitol Hill Roundtable Discussion of Threat Posed by Communist China. [^15]: These Trump Allies Are Preparing for a New Cold War With China. 22 Nisan 2019. [^16]: VIDEOS: Squire Patton Boggs Letter - Remarks by Frank Gaffney, Hon. Frank Wolf, Bob Fu, Salih Hudayar, Faith McDonnell and Fr. Andre Mahanna. [^17]: Network of Chinese Concentration Camps for Uighurs Uncovered. 15 Temmuz 2019. [^18]: Satellite images show China has bulldozed Uygur burial sites in Xinjiang. 17 Ekim 2019. [^19]: 华盛顿香港人响应全球撑香港集会. 3 Kasım 2019. [^20]: Statement Opposing China's Imperialism in East Turkistan, Manchuria, South Mongolia, and Tibet. [^21]: Salih Hudayar. You Tube, 21 Haziran 2019. [^22]: UYGHUR TURKS IN US DEMONSTRATED IN FRONT OF THE UNITED NATIONS AGAINST CHINA'S DETENTION CAMPS IN XINJIANG. [^23]: Survivors and victims on shocking state-sanctioned organ harvesting in China. 26 Ekim 2019. [^24]: Summary of the ETGE's 8th General Assembly (November 10–12). [^25]: China has 500+ Uighur camps and prisons and is holding far more than one million, activists say. 12 Kasım 2019. [^26]: Uighur researchers say China running more camps than known. 12 Kasım 2019. [^27]: Subverse News. 13 Kasım 2019. [^28]: ‘For Their Own Good’: The Detention Of Muslim Ethnic Groups In China. 23 Aralık 2019. [^29]: Congressman Yoho Tweet. [^30]: Congressman Ted Yoho's Speech on China's Oppression in East Turkistan. CSPAN. [^31]: House of Representatives. 11 Mart 2020, s. 1815. [^32]: How the coronavirus impacts religious minorities encountering human rights abuses in China. 24 Mart 2020. [^33]: Persecution of Ehtnic Minorities in China - Salih Hudayar. 24 Mart 2020. [^34]: Salih Hudayar, Uyghurs for Sale. 25 Mart 2020. [^35]: The Uyghurs and the virus & What is to be done? @SalihHudayar East Turkistan National Awakening Movement (ETNAM).. 25 Mart 2020. [^36]: War Room: Pandemic EP 118. [^37]: Prime Minister.