# Safevî Hanedanı > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Safev%C3%AE_Hanedan%C4%B1 > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Safevî Hanedanı, https://tr.wikipedia.org/wiki/Safev%C3%AE_Hanedan%C4%B1 (CC-BY-SA-4.0) ![](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/40/Safavid_Flag.svg/1280px-Safavid_Flag.svg.png) * (Safavid\_Flag.png : Orange Tuesday ( talk ) The original uploader was Orange Tuesday at İngilizce Vikipedi . derivative work: Himasaram ( talk ), public-domain)* - **Ülke:** Safevi İmparatorluğu - **Unvanlar:** Şah - **Kuruluş:** 1501 - **Kurucu:** I. İsmail - **Yıkılış:** 1736 - **Son hükümdar:** III. Abbas ![Safevî hanedanının kronolojisi](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/8b/Safavid_dynasty_timeline-en.svg/1280px-Safavid_dynasty_timeline-en.svg.png) *Safevî hanedanının kronolojisi (Safavid-timeline.png : Nasser-sadeghi derivative work: P30Carl ( talk ), public-domain)* **Safevî Hanedanı**, 1501'den 1736'ya kadar bugünkü [İran](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0ran) ve [Güney Kafkasya](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%BCney_Kafkasya)'yı yönetmiş hanedandır. Adını [Erdebil](https://turkipedia.org/tr/wiki/Erdebil)'deki [Safeviyye tarikatının](https://turkipedia.org/tr/wiki/Safev%C3%AElik) kurucusu [Safiyüddin Erdebilî](https://turkipedia.org/tr/wiki/Safiy%C3%BCddin_Erdebil%C3%AE)'den alır. ## Köken Safevî Hanedanı'nın kökeni, 13. yüzyılın sonunda [Şah İsmâil](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._%C4%B0smail)'in altıncı dereceden dedesi olan[^1] [Safiyüddin İshak](https://turkipedia.org/tr/wiki/Safiy%C3%BCddin_Erdebil%C3%AE)'ın [Erdebil](https://turkipedia.org/tr/wiki/Erdebil)'de kurmuş olduğu [Safevî tarikatı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Safev%C3%AElik)’ndan gelmektedir.[^2] Gilan'da mürşidi [Şeyh](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eeyh) [Zahid-i Gilanî](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0brahim_Zahid-i_Geylan%C3%AE)'nin müridi olmuş Safiyüddin, şeyhin kızı ile evlenerek [Zahidiyye](https://turkipedia.org/tr/wiki/Zahidiyye) [tarikat](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tarikat)ının başına gelmiş ve Zahid'in ölümünden sonra tarikat Safevîyye olarak tanınmıştır.[^3] [Şeyh Cüneyt](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eeyh_C%C3%BCneyd)'in [tarikat](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tarikat) başkanlığı döneminde, [Akkoyunlular](https://turkipedia.org/tr/wiki/Akkoyunlular) koruması altında olan Safevîler, büyük sayıda [Azeri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Azeriler) ve [Anadolu Türk'ünü](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkler) Şiîliğe çevirmeye başlamışlar.[^4] Bu [Şiî](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eiilik) \[Alevî\] [Türkmenler](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkmenler) genelde başlarına kırmızı sarık giydikleri için, tarihi "[kızılbaş](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1z%C4%B1lba%C5%9F)" adını almışlar.[^5] [*Saffetü’s-Safa*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Saffet%C3%BC%E2%80%99s-Safa)daki verilerden hareketle [Safiyüddin Erdebilî](https://turkipedia.org/tr/wiki/Safiy%C3%BCddin_Erdebil%C3%AE)’ye “Türk’ün piri” denildiğini, şeyhin “Türk köyünde” yaşadığını ve misafir gelen [Türk](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkler) müritlerine daha iyi hizmette bulunarak onlara beyaz ekmek ve bal sunduğu birçok kaynaklarında bile Şeyh Safi'nin 1272 yıllarında aslen [Fars](https://turkipedia.org/tr/wiki/Farslar) olan birçok çağdaşlarının da ona, ey [Türk Piri](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk_Piri), diye hitap ettikleri görülmektedir.[^6][^7] [Safevî Tarikatı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Safev%C3%AElik)'nın kurucusu [Safiyüddin Erdebilî](https://turkipedia.org/tr/wiki/Safiy%C3%BCddin_Erdebil%C3%AE) hakkındaki birincil bilgi kaynağı [Safvetü's-Safâ](https://turkipedia.org/tr/wiki/Safvet%C3%BC%27s-Saf%C3%A2) adlı eserdir. Bu eseri Safiyüddin Erdebilî'nin oğlu [Sadreddin Musa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sadreddin_Musa), müridi olan [İbn Bezzâz](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0bn_Bezz%C3%A2z)'a yazdırmıştır.[^8] Bu eserde Şeyh Safiyüddin'in atalarından [Firüzşah Zerrin Külah](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fir%C3%BBz%C5%9Fah_Zerrin_K%C3%BClah)'ın el-Kürdî nisbesi taşıdığı belirtilmektedir ve bu nisbe kitapta şöyle açıklanmaktadır: "Pirûz'un [Kürt](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%BCrtler) nisbesine gelince, bu durum şöyleydi: Kürd askerleri tarikat erbabı Şeyh İbrahim Edhem'in evladından olan padişah ile birlik olup Sincar tarafından huruç ettiler. Azerbaycan'ı bütünüyle fethedip ele geçirdiler. Mugan bölgesinin ahalisinin hepsi Zerdüşt idi. Erran, Alivan ve memleket ahalisinin hepsi kâfirdi. İslam askeri buraları istila edince, bu beldeleri İslam'a döndürdüler ve Müslümanlaştırdılar. Bu beldelerin ele geçirilmesi tamamlanınca Erdebil vilayeti ve mülhakatı Pirûz'a verildi \ Bu Pirûz güçlü, varlıklı ve servet sahibi biriydi."[^9] Safvetü's-Safâ adlı eserde Şeyh Safiyüddin'in Fars bölgesinde bir şeyhle karşılaşınca "pir-i [Türk](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkler)" olarak çağrıldığı da yazmaktadır.[^10] Ancak akademisyen Hanna Sohrweide eserdeki Türk kelimesinin Fars edebiyatında kullanılan "güzel" manasında kullanıldığını iddia eder.[^11] Ayrıca Safvetü's-Safâ'da yer alan şecereye göre hanedanın kökü [Ali](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ali)'ye dayandırılarak seyyidlik iddia edilmektedir.[^12] Ancak bu iddianın [Hoca Ali](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hoca_Ali) veya [Şeyh Cüneyd](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eeyh_C%C3%BCneyd) dönemlerinde icat edildiği ileri sürülmektedir.[^13] Bazı modern yazarlar ilk dönem Safevî şeyhlerinin ana dillerinin [Farsça](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fars%C3%A7a)nın Gilan lehçesi olduğunu savunurlar.[^14] [Zeki Velidi Togan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Zeki_Velidi_Togan),[^15] [Faruk Sümer](https://turkipedia.org/tr/wiki/Faruk_S%C3%BCmer)[^16] gibi yazarlar ailenin kökeninin Kürt olduğunu savunurlar ancak Togan ailenin sonradan Türkleştiğini söyler. İranlı tarihçi [Ahmed Kesrevi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ahmed_Kesrevi) ise ailenin İranlı olabileceğini ve Kürt nisbesinin sonradan verildiğini söylemiştir.[^17] Azerbaycanlı tarihçi Mirza Abbaslı, [İsmail Hakkı Uzunçarşılı](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0smail_Hakk%C4%B1_Uzun%C3%A7ar%C5%9F%C4%B1l%C4%B1)[^18] ve Wilhem Barthold[^19] ise ailenin Türk kökenli olduğunu iddia etmişlerdir.[^20] ## Safevi şahları - [I. İsmail](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._%C4%B0smail) (1501-1524) - [I. Tahmasb](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Tahmasb) (1524- 1576) - [II. İsmail](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._%C4%B0smail) (1576- 1578) - [Muhammed Hüdabende](https://turkipedia.org/tr/wiki/Muhammed_Hud%C3%A2bende) (1578- 1587) - [I. Abbas](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Abbas) (1587 - 1629) - [Safî](https://turkipedia.org/tr/wiki/Saf%C3%AE) (1629- 1642) - [II. Abbas](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Abbas) (1642- 1666) - [I. Süleyman](https://turkipedia.org/tr/wiki/S%C3%BCleyman_%28Safev%C3%AE_%C5%9Fah%C4%B1%29) (1666- 1694) - [Hüseyin Mirza](https://turkipedia.org/tr/wiki/H%C3%BCseyin_Mirza) (1694- 1722) - [II. Tahmasb](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Tahmasb) (1722- 1732) - [III. Abbas](https://turkipedia.org/tr/wiki/III._Abbas) (1732- 1736) ## Ayrıca bakınız - [Safevî şahlarının annelerinin listesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Safev%C3%AE_%C5%9Fahlar%C4%B1n%C4%B1n_annelerinin_listesi) - [Safeviler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Safev%C3%AEler) [^1]: Osmanlı-Iran Siyâsî münâsebetleri T, 1578-1590. 1962. [^2]: Yavuz Sultan Selim. 1989, s. 45. [^3]: The Great Ottoman-Turkish Civilisation: Politics. 2000. [^4]: A concise history of the Middle East. 2002, s. 142. [^5]: A concise history of the Middle East. 2002, s. 142. [^6]: Âlem-i Ârâ-yi Safevî, s. 11. [^7]: Heyyət, C. “Azərbaycanın Türkləşməsi və Azəri Türkçəsinin Təşəkkülü”, Varlıq, Tehran 1992, s. 9-12. [^8]: İbn Bezzâz. [^9]: Safvetü's-Safa 72. sayfadan aktaran; Tufan Gündüz, Kızılbaşlar Osmanlılar Safevîler, Yeditepe Yayınevi, 2. Baskı, s. 117 [^10]: Rıza Yıldırım, Aleviliğin Doğuşu, İletişim Yayınları, 4. baskı, s. 150 [^11]: Rıza Yıldırım, Aleviliğin Doğuşu, İletişim Yayınları, 4. baskı, s. 150 [^12]: Tufan Gündüz, Kızılbaşlar Osmanlılar Safevîler, Yeditepe Yayınevi, 2. Baskı, s. 116-117 [^13]: Rıza Yıldırım, Aleviliğin Doğuşu, İletişim Yayınları, 4. baskı, s. 149 [^14]: Rıza Yıldırım, Aleviliğin Doğuşu, İletişim Yayınları, 4. baskı, s. 150 [^15]: Zeki V. Togan, “Sur L’origine des Safavides”, Mélanges Massignon, III, 1957, s. 356 [^16]: Faruk Sümer, Safevi Devleti'nin Kuruluşu ve Gelişmesinde Anadolu Türklerinin Rolü, Ankara, 1976, s. 1 [^17]: Tufan Gündüz, Son Kızılbaş Şah İsmail, Yeditepe Yayınevi, 5. baskı, s. 19 [^18]: İsmail Hakkı Uzunçarşılı, Osmanlı Tarihi, C. II, Ankara, 1998, s. 225 [^19]: W. Barthold, Soçineniya, C. II, bölüm I, Moskova, 1963, s. 748. [^20]: Mirza Abbaslı, Safevilerin Etnik Kökenine Dair, Belleten XL/287-329 (1976)