# Sadeddin Köpek

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Sadeddin_K%C3%B6pek
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Sadeddin Köpek, https://tr.wikipedia.org/wiki/Sadeddin_K%C3%B6pek (CC-BY-SA-4.0)

![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/3/36/Saadettin_K%C3%B6pek.jpg)
* (Temel53, CC-BY-SA-3.0)*

- **Honorific prefix:** Emir
- **Doğum adı:** Köpek bin Muhammed
- **Doğum tarihi:** ?
- **Doğum yeri:** Konya (muhtemelen)
- **Ölüm tarihi:** 1238-1239
- **Ölüm yeri:** Konya, Anadolu Selçuklu Devleti
- **Ölüm sebebi:** İdam
- **Yattığı yer:** Ilgın, Konya, Türkiye
- **Meslek:** Devlet adamı, nakkaş, mimar
- **Dönem:** I. Alaeddin Keykubad; II. Gıyaseddin Keyhüsrev
- **Din:** İslam
- **Diğer adları:** Sadeddin
- **Aktif yılları:** 1226-1238

**Sadeddin Köpek** ([Arapça](https://turkipedia.org/tr/wiki/Arap%C3%A7a): سعد الدين كوبك بن محمد; ö. 1238[^1][^2]-39), [Anadolu Selçuklu Devleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Anadolu_Sel%C3%A7uklu_Devleti)'nin devlet adamı, [emiri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Emir_%28%C3%BCnvan%29) ve baş mimarıdır. Sultan [I. Alaeddin Keykubad](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Al%C3%A2eddin_Keykubad) ve [II. Gıyaseddin Keyhüsrev](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._G%C4%B1y%C3%A2seddin_Keyh%C3%BCsrev) dönemlerinde görev yapmış ve devlet yönetiminde büyük söz sahibi olmuştur.

## Hayatı

Sadeddin Köpek'in hayatının ilk yılları hakkında yeterli bilgi bulunmamaktadır. Ancak baba ve annesinin [Konya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Konya)'nın saygın ailelerine mensup olduğu ve annesinin adının Şehnaz Hanım olduğu yönünde iddialar bulunmaktadır.[^3] Muhtemelen kendisi de [Konya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Konya)'da doğmuştur. Gerçek adı "Köpek bin Muhammed"dir. Sadeddin, ona verilmiş bir lakaptır.[^4] *Köpek* sözcüğünün [Türkçe](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk%C3%A7e)de yaygın olmamakla birlikte bir isim olarak kullanıldığı, [Artuklular](https://turkipedia.org/tr/wiki/Artuklu_Beyli%C4%9Fi)'da bir Türk beyinin bu adı taşıdığı ve bu adın o dönemde hakaret anlamı taşımadığı, aksine *sadık* manasına geldiği bilinmektedir.[^5]

[I. Alaeddin Keykubad](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Al%C3%A2eddin_Keykubad) döneminde [emir](https://turkipedia.org/tr/wiki/Emir_%28%C3%BCnvan%29)lik görevinde bulunmuş ve tarihçi [İbn Bîbî](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0bn_B%C3%AEb%C3%AE) tarafından emîr-i şikâr, [nakkaş](https://turkipedia.org/tr/wiki/Nakka%C5%9F) ve [mimar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mimar) olarak bahsedilmiştir. 1226 yılında, I. Alâeddin Keykubad'ın [Harput](https://turkipedia.org/tr/wiki/Harput) civarında [Eyyûbîler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Eyy%C3%BBb%C3%AEler) ile yaptığı bir savaşta Selçuklu ordusunun sol kanat kuvvetlerinin kumandanlığını yaptı. [Beyşehir Gölü](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bey%C5%9Fehir_G%C3%B6l%C3%BC) yakınlarındaki [Kubadabad Sarayı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kubadabad_Saray%C4%B1)'nın mimarı olan Köpek, 1235-1236 yılları arasında [Konya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Konya) ve [Aksaray](https://turkipedia.org/tr/wiki/Aksaray) şehirleri arasında bulunan ve günümüze kadar ulaşabilen [Zazadin Hanı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Zazadin_Han%C4%B1)'nı da inşa etmiştir. [I. Alaeddin Keykubad](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Al%C3%A2eddin_Keykubad)'ın ani ölümünden (1237) sonra, oğulları arasında çıkan taht kavgalarında [II. Gıyaseddin Keyhüsrev](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._G%C4%B1y%C3%A2seddin_Keyh%C3%BCsrev)'in tarafını tutarak onun tahta çıkmasını sağlamıştır. Sadeddin Köpek, [İbn Bîbî](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0bn_B%C3%AEb%C3%AE) gibi dönemin tarihçilerine göre, [I. Alaeddin Keykubad](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Al%C3%A2eddin_Keykubad)'ın zehirlenerek öldürülmesinde ve [veliaht](https://turkipedia.org/tr/wiki/Veliaht)ı olan İzzeddin Kılıç Arslan'ın tahta çıkmasının engellenmesinde önemli bir rol oynamıştır.[^6][^7]

### II. Gıyaseddin Keyhüsrev dönemi ve ölümü

[II. Gıyâseddin Keyhüsrev](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._G%C4%B1y%C3%A2seddin_Keyh%C3%BCsrev)'in tahta çıkmasından sonra, sultanın kardeşinin tarafını tuttuğu gerekçesiyle Anadolu'ya yerleşmiş olan [Harezmşahlar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Harezm%C5%9Fahlar_Devleti)ın önemli liderlerinden Kayır Han'ı tutuklatıp öldürtmesiyle Harezmşah beyleri, Anadolu'da geçtikleri yerleri yağmalayarak [Harran](https://turkipedia.org/tr/wiki/Harran), [Urfa](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eanl%C4%B1urfa), [Rakka](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rakka) ve [Suruç](https://turkipedia.org/tr/wiki/Suru%C3%A7) gibi yerleri ele geçirerek buralara yerleştiler. Daha sonra devlet yönetiminde iyice güçlenen Sadeddin Köpek, kendisi için tehdit gördüğü önemli devlet adamlarını ve kişileri çeşitli sebeplerden öldürtmeye başladı. Atabey Şemseddîn Atunaba, Tâceddîn Pervâne, saltanat [naibi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Naip) Kemâleddîn Kâmyar gibi önemli devlet adamlarını öldürttü ve Hüsâmeddîn Kaymerî, Celâleddîn Karatay gibi devlet adamlarını da görevlerinden uzaklaştırttı. Saltanat naipliği ve pervanecilik görevlerine getirildi. Gücünü kanıtlamak amacıyla Melikü'l-Ümerâ (başkomutan) unvanıyla çıktığı seferde [Eyyubiler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Eyy%C3%BBb%C3%AEler)in denetiminde olan [Samsat Kalesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Samsat) ile diğer bazı kaleleri ele geçirdi.

Bütün bu başarılarından sonra Anadolu Selçuklu tahtına göz diken ve tahta geçmeyi düşünen Sadeddin Köpek, tahtta hak iddia edebilmek için bazı çözüm yolu arayışlarına girdi. Köpek, bu konuda da bir çözüm yolu buldu: Annesi Şehnaz Hatun'un Sultan [I. Gıyâseddin Keyhüsrev](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._G%C4%B1y%C3%A2seddin_Keyh%C3%BCsrev) ile vakti zamanında gayrimeşru bir ilişkisi olduğunu, I. Gıyâseddin'den iki aylık hamile iken bir başkasıyla evlendiğini, kendisinin bu nikâhtan yedi ay sonra dünyaya geldiğini, yani [I. Gıyâseddin Keyhüsrev](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._G%C4%B1y%C3%A2seddin_Keyh%C3%BCsrev)'in gayrimeşru çocuğu olduğunu iddia etti.[^8] Bundan ötürü kendini Selçuklu şehzadesi olarak kabul ettirmeye çalışan Köpek, sonunda isyan etti. Çıkan isyanda birçok devlet adamı, Sadeddin Köpek tarafından öldürtüldü.[^9] Köpek'in gücünün aşırı derecede artmasından endişelenen Sultan [II. Gıyaseddin Keyhüsrev](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._G%C4%B1y%C3%A2seddin_Keyh%C3%BCsrev), 1238 yılının sonbaharında Sadeddin Köpek ile birlikte [Kubadabad Sarayı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kubadabad_Saray%C4%B1)'na geldi ve burada verdiği bir ziyafet sonrasında, [Sivas](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sivas) [subaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Suba%C5%9F%C4%B1)sı Hüsameddin Karaca'nın yardımıyla Sadeddin Köpek'i öldürttü. Köpek'in cesedi demir bir kafes içerisine konulup kale duvarına asılarak halka gösterildi.[^10]

## Popüler kültürdeki yeri

2014-2019 yılları arasında [TRT 1](https://turkipedia.org/tr/wiki/TRT_1)'de yayınlanan [Diriliş ''Ertuğrul''](https://turkipedia.org/tr/wiki/Dirili%C5%9F_Ertu%C4%9Frul) dizisinde [Murat Garipağaoğlu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Murat_Garipa%C4%9Fao%C4%9Flu) tarafından canlandırılmıştır.

[^1]: Yildiz, Sara Nur (2013). "The rise and fall of a tyrant in Seljuk Anatolia: Sa'd al-Din Köpek's reign of terror, 1237-8 ". In Robert Hillenbrand; A.C.S. Peacock; Firuza Abdullaeva (eds.). Ferdowsi, the Mongols and the History of Iran: Art, Literature and Culture from Early Islam to Qajar Persia. Bloomsbury. pp. 92–101. <https://www.academia.edu/685273>
[^2]: Usta, Aydın. Selçuklu Sultanları. Yeditepe Yayınevi, 2019, s. 223. <https://www.kitapyurdu.com/kitap/selcuklu-sultanlari/516485.html?srsltid=AfmBOoq1bkNeiFdhG5kmGJWEdAx6huT7MdrAEO7uPS-MFig5Vqxcz77S>
[^3]: "Sultan I. Alâeddîn Keykûbâd’dan Sonra Türkiye Selçuklu Devleti İdaresinde Ortaya Çıkan Otorite Zâfiyeti ve Emîr Sadeddîn Köpek’in Selçuklu Saltanatını Ele Geçirme Teşebbüsü" Gazi Türkiyat Türkoloji Araştırmaları Dergisi, Sayı:7, Yıl:2010. <http://www.tdvia.org/dia/ayrmetin.php?idno=350392>
[^4]: "SÂDEDDİN KÖPEK" İslâm Ansiklopedisi, cilt: 35, sayfa: 392, yıl:2003. <http://www.tdvia.org/dia/ayrmetin.php?idno=350392>
[^5]: SÂDEDDİN KÖPEK - TDV İslâm Ansiklopedisi. <https://islamansiklopedisi.org.tr/sadeddin-kopek>
[^6]: "Sultan I. Alâeddîn Keykûbâd’dan Sonra Türkiye Selçuklu Devleti İdaresinde Ortaya Çıkan Otorite Zâfiyeti ve Emîr Sadeddîn Köpek’in Selçuklu Saltanatını Ele Geçirme Teşebbüsü" Gazi Türkiyat Türkoloji Araştırmaları Dergisi, Sayı:7, Yıl:2010. <http://www.tdvia.org/dia/ayrmetin.php?idno=350392>
[^7]: "Sivrihisar'ın Mülk Köyündeki Doğan Arslan Mescidi" Ankara Üniversitesi Dergiler Veritabanı, Prof. Neşet Çağatay. <http://dergiler.ankara.edu.tr/dergiler/70/1757/18626.pdf>
[^8]: SÂDEDDİN KÖPEK - TDV İslâm Ansiklopedisi. <https://islamansiklopedisi.org.tr/sadeddin-kopek>
[^9]: Alican, Mustafa. Tarihin Kara Yazısı Moğollar. Timaş Yayınları, s. 108.
[^10]: "Sivrihisar'ın Mülk Köyündeki Doğan Arslan Mescidi" Ankara Üniversitesi Dergiler Veritabanı, Prof. Neşet Çağatay. <http://dergiler.ankara.edu.tr/dergiler/70/1757/18626.pdf>
