# Süleymaniye Medresesi

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/S%C3%BCleymaniye_Medresesi
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Süleymaniye Medresesi, https://tr.wikipedia.org/wiki/S%C3%BCleymaniye_Medresesi (CC-BY-SA-4.0)

![Süleymaniye Külliyesi, 1570](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/72/Lorck_S%C3%BCleymaniye-mosque.jpg/1280px-Lorck_S%C3%BCleymaniye-mosque.jpg)
*Süleymaniye Külliyesi, 1570 (Melchior Lorck, public-domain)*

![Surname-i Hümayun'da, Süleymaniye, 1582- 88](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/1/13/Sueleymaniye_painting_by_Osman.jpg)
*Surname-i Hümayun'da, Süleymaniye, 1582- 88 (Nakkaş Osman, public-domain)*

![Süleymaniye Külliyesi, 1895](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/a/aa/Abdullah_fr%C3%A8res_-_A_Mosque_in_Istanbul_-_pre_1895.jpg)
*Süleymaniye Külliyesi, 1895 (Abdullah Biraderler, public-domain)*

![Süleymaniye Külliyesi kuş bakışı, 2011](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/de/S%C3%BCleymaniye_Camii_-_%C4%B0stanbul_%C3%9Cniversitesi_-_Aerial_view.jpg/1280px-S%C3%BCleymaniye_Camii_-_%C4%B0stanbul_%C3%9Cniversitesi_-_Aerial_view.jpg)
*Süleymaniye Külliyesi kuş bakışı, 2011 (Carlos Delgado, CC-BY-SA-3.0)*

![Süleymaniye Külliyesi, 2011](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/6b/20111225_Suleymaniye_Mosque_Istanbul_Turkey_Panoramic.jpg/1280px-20111225_Suleymaniye_Mosque_Istanbul_Turkey_Panoramic.jpg)
*Süleymaniye Külliyesi, 2011 (User:Ggia, CC-BY-SA-3.0)*

![Süleymaniye Camii, 2013](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/25/S%C3%BCleymaniye_Mosque.jpg/1280px-S%C3%BCleymaniye_Mosque.jpg)
*Süleymaniye Camii, 2013 (İhsan Deniz Kılıçoğlu, CC-BY-SA-3.0)*

**Süleymaniye Medresesi ya da Medreseleri**, [Osmanlı padişahı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_padi%C5%9Fahlar%C4%B1_listesi) [I. Süleyman](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._S%C3%BCleyman) tarafından inşa edilen [Süleymaniye Külliyesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/S%C3%BCleymaniye_Camii) içerisinde bulunan [medrese](https://turkipedia.org/tr/wiki/Medrese)dir. Külliye 1551-1557 arasında inşa edilmiştir. Külliye, medrese-i evvel (ilk), sani (ikinci), salis (üçüncü) ve ra bi' (dördüncü) isimleriyle dört medrese, bir [tıp](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C4%B1p) medresesi ve darüşşifa ile [darül- hadis](https://turkipedia.org/tr/wiki/Dar%C3%BCl-_hadis)ten oluşuyordu. [Osmanlı Devleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'nin eğitimde zirve noktası olarak tanımlanmaktadır.[^1] Daha önce kurulan [Ayasofya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ayasofya) ve Sahn-ı Seman medreseleri ile ilim hayatında egemen konumda idi. [16. yüzyıl](https://turkipedia.org/tr/wiki/16._y%C3%BCzy%C4%B1l)a kadar medreseler arasında en yüksek konum [Ayasofya Medresesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ayasofya_Medresesi)'nde idi. 60 [akçe](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ak%C3%A7e) ücretli [müderris](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C3%BCderris)ler burada görev yapıyordu. Bunlara altmışlı deniyordu. [Sahn-ı Semân](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sahn-%C4%B1_Seman_Medresesi) medreselerinde 50 akçe ücretli müderrisler çalışyordu. 16. yüzyılda Süleymaniye medreseleriyle bu tasnif değişip genişledi.[^2] 16. yüzyılında Süleymaniye'nin inşası mesreseler arasında şu hiyerarşik düzeni oluşturdu: Dar'ulhadis-i Süleymaniye, Hamis-i Süleymaniye, Musile-i Süleymaniye, Hareket-i Altmıslı, İbtida-i Altmışlı, Sahn-ı Seman, Musile-i Sahn, Hareket-i Dahil, Ibtida-i Dahil, Hareket-i Haric, Ibtida-i Haric.[^3]

## Mimarisi

Derslerin görüldüğü yer büyükçe bir oda hacminde ve genellikle [kubbe](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kubbe)lidir. Zemin hasır veya kilimle kaplıdır. Öğrenciler minderler üzerine oturur, müderris büyükçe bir [rahle](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rahle) arkasından ders anlatırdı. Süleymaniye ve Fatih medreselerinin her birinde merkezi konumda birer dershane bulunmakta idi. Genelde ise her medresede bir dershane mevcuttu. Medrese avlusunda çoğunlukla bir kuyu, müstakil suyu olan medreselerde ortada bir şadırvan veya [sebil](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sebil) yer alırdı. Bunun dışında çamaşırhane. gusülhane. abdesthane vardı. Medreselerde haftanın beş günü ders verilir, salı ve cuma günleri tatil olurdu. [Molla Fenari](https://turkipedia.org/tr/wiki/Molla_Fenari) talebenin ders kitaplarını. özellikle o sırada eserleri meş­hur olan Teftazan'i'nin kitaplarını istinsah edebilmeleri için pazartesiyi de ekleyerek tatil günlerini üçe çıkarmıştı.[^4] 16. yüzyılında Süleymaniye'nin inşası sırasıyla şu hiyerarşik düzeni oluşturdu: Dar'ulhadis-i Süleymaniye, Süleymaniye, Hamis-i Süleymaniye, Musile-i Süleymaniye, Hareket-i Altmıslı, İbtida-i Altmışlı, Sahn-ı Seman, Musile-i Sahn, Hareket-i Dahil, Ibtida-i Dahil, Hareket-i Haric, Ibtida-i Haric.[^5]

Medresede dersler sabah ve ikindi namazı sonrası olmak üzere iki aşamada işlenirdi. Esas dersler sabah işlenirdi. Hücre denilen medrese odaları genellikle icazet alma seviyesine gelmiş kıdemli, yetenekli [danişmend](https://turkipedia.org/tr/wiki/Dani%C5%9Fment) denilen öğrencilere verilirdi.Bu tarihte Süleymaniye Medreseleri'nde toplam 131 hücrede on bir müderris, iki bevvab ve bir naib dışında 223 kişi oturmakta olup bunların 128'i hücre sahibi talebe, doksan ikisi refik ve çömezdi. Üç kişi de geçici olarak kalıyordu. Aynı tarihte İstanbul'daki medrese odalarında kalan 2947 talebeden 1193'ünün tek başına, 10 97'sinin ikişer kişi, 403 talebenin üçer kişi, altmış dokuz kişinin ise dört beş kişi olarak bir odayı paylaştığı tespit edilmiştir.[^6]

## Ayrıca bakınız

- [Medrese](https://turkipedia.org/tr/wiki/Medrese)
- [Osmanlı'da eğitim](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu%27nda_e%C4%9Fitim)

## Ayrıca bakınız

- [Süleymaniye Camii](https://turkipedia.org/tr/wiki/S%C3%BCleymaniye_Camii)
- [Süleymaniye, Fatih](https://turkipedia.org/tr/wiki/S%C3%BCleymaniye%2C_Fatih)

[^1]: Medrese maddesi. TDVİ. <http://www.tdvislamansiklopedisi.org/dia/ayrmetin.php?idno=280328>
[^2]: Arşivlenmiş kopya. <http://www.islamansiklopedisi.info/dia/ayrmetin.php?idno=d280330>
[^3]: Cambridge University Press, History of Turkey Vol. 3, The Later Ottoman Empire 1603-1839 (2006), s.216
[^4]: Arşivlenmiş kopya. <http://www.islamansiklopedisi.info/dia/ayrmetin.php?idno=d280330>
[^5]: Cambridge University Press, History of Turkey Vol. 3, The Later Ottoman Empire 1603-1839 (2006), s.216
[^6]: Medrese maddesi. TDVİ. <http://www.tdvislamansiklopedisi.org/dia/ayrmetin.php?idno=280328>
