# Sökmen el-Kutbî

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/S%C3%B6kmen_el-Kutb%C3%AE
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Sökmen el-Kutbî, https://tr.wikipedia.org/wiki/S%C3%B6kmen_el-Kutb%C3%AE (CC-BY-SA-4.0)

- **Doğum tarihi:** Bilinmiyor
- **Ölüm tarihi:** 1111
- **Ölüm yeri:** Tilbaşar Kalesi
- **Makam:** Ahlat Valisi; Ahlatşahlar Beyi
- **Dönembaşı:** 1100; 1110
- **Dönemsonu:** 1110; 1111
- **Sonragelen:** İbrahim
- **Savaşları:** Ahlat'ın fethi; Silvan'ın fethi
- **Çocukları:** Zahireddin İbrahim; Ahmed

**Sökmen el-Kutbî** bir [Türkmen](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkmenler) askeri komutanı, [Selçukluların](https://turkipedia.org/tr/wiki/B%C3%BCy%C3%BCk_Sel%C3%A7uklu_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) hizmetinde eski bir köle [*emiri*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Emir_%28%C3%BCnvan%29) ve [Ahlatşahlar Beyliği](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ahlat%C5%9Fahlar_Beyli%C4%9Fi)'nin kurucusudur.

## Erken dönem

[Selçuklu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sel%C3%A7uklu_Hanedan%C4%B1) şehzadesi Kutbüddin İsmâil [İlarslan'ın](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gul%C3%A2m) ([I. Melikşah](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Melik%C5%9Fah)'ın kuzeni) astı ve köle komutanıydı. Efendisinin bir savaşta öldürülmesinin ardından vatandaşların isteği üzerine [Ahlat](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ahlat)'a (günümüzde [Türkiye](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkiye)'nin [Bitlis ilinde](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bitlis_%28il%29) bir ilçe merkezi, o zamanlar önemli bir [İslam](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0slam) kültür merkezi) taşınarak [Mervânîler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Merv%C3%A2n%C3%AEler) adına savaştı ve 1100 yılında [Büyük Selçuklu İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/B%C3%BCy%C3%BCk_Sel%C3%A7uklu_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) adına şehri ele geçirdi.[^1]

## Beylik

Sökmen, [Van Gölü](https://turkipedia.org/tr/wiki/Van_G%C3%B6l%C3%BC)'nün kuzey ve batısındaki yakın yerleşimleri ele geçirerek nüfuz gücünü artırdı. En başarılı fethi [Silvan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Silvan)'ın (günümüzde [Türkiye](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkiye)'nin [Diyarbakır ilinde](https://turkipedia.org/tr/wiki/Diyarbak%C4%B1r) bir ilçe merkezi, [Meyyafarkin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Silvan) olarak da bilinir) fethidir. Ancak Selçuklu sultanı [Muhammed Tapar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Muhammed_Tapar)'a her zaman sadık kaldı ve sultanın seferlerine katıldı. Muhammed de 1110'da Ahlat'ı [ikta](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0kta) olarak Sökmen'e verdi. Bu tarih [Ahlatşahlar Beyliği](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ahlat%C5%9Fahlar_Beyli%C4%9Fi)'nin kuruluş tarihi olarak kabul edilmektedir. Bazı belgelerde beyliğin adı Sökmen'e atfen "Sökmenli" olarak geçmektedir.

## Ölüm

1111'de Selçuklu seferine davet edildi. Birlikleriyle birlikte ana Selçuklu ordusuna katıldı. Ancak [Tilbaşar Kalesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tilba%C5%9Far_Kalesi) (günümüzde [Türkiye](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkiye)'nin [Gaziantep ilinde](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gaziantep) bir kale) kuşatması sırasında Ağustos 1111'de öldü. Tabutu Ahlat'a gönderildi.

[^1]: Prof. Yaşar Yüce-Prof. Ali Sevim: Türkiye tarihi Cilt I, AKDTYKTTK Yayınları, İstanbul, 1991 p 155