# Sâbis Muharebesi > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/S%C3%A2bis_Muharebesi > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Sâbis Muharebesi, https://tr.wikipedia.org/wiki/S%C3%A2bis_Muharebesi (CC-BY-SA-4.0) - **Çatışma:** Sâbis Muharebesi - **Parçası:** I. Dünya Savaşı Irak Cephesi - **Tarih:** 8-10 Mart 1916 - **Yer:** Kut'un güneyi, bugünkü Irak - **Sonuç:** Osmanlı zaferi - **Savaşan:** Britanya İmparatorluğu; Britanya Hindistanı; Birleşik Krallık; Osmanlı İmparatorluğu; Alman Askerî Misyonu - **Komutan:** Fenton Aylmer; Goltz Paşa; Ali İhsan Bey - **Güç:** 18,891 piyade; 1,268 Süvari; 68 topçu bataryası; 8,500 piyade; 1,500 süvari; 32 topçu bataryası - **Kayıp:** İngiliz kaynağı: 4,000; Türk kaynağı: 513 ölü; 2508 yaralı; 455 kayıp; Toplam: 3476; 1,290 **Sâbis Muharebesi** (**Battle of Dujaila**), I. Dünya Savaşı sırasında 8 Mart 1916 tarihinde [İngiliz](https://turkipedia.org/tr/wiki/B%C3%BCy%C3%BCk_Britanya_ve_%C4%B0rlanda_Birle%C5%9Fik_Krall%C4%B1%C4%9F%C4%B1) ve Hint tümenleri ile [Osmanlı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) [6. Ordu](https://turkipedia.org/tr/wiki/6._Ordu_%28Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu%29)'su arasında, [I. Kût'ül-Amâre Kuşatması](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%BBt%27%C3%BCl-Am%C3%A2re_Ku%C5%9Fatmas%C4%B1) sırasında gerçekleşen muharebedir. Müşir [Colmar von der Goltz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Colmar_von_der_Goltz) liderliğindeki Osmanlı kuvvetleri, İngiliz-Hint yardım gücünün sığındığı [Kut](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kut%2C_Vas%C4%B1t)'u kuşatırken, Korgeneral önderliğindeki şehri kurtarma çabaları sonuçsuz kalmış ve İngilizler 3.476 kayıp vermişti. ## Muharebe 8 Mart 1916 sabahından itibaren İngilizler sağ sahilde Sabis Tepesini şiddetli topçu ateşi ile bombaladıktan sonra [13. Kolordu](https://turkipedia.org/tr/wiki/13._Kolordu_%28Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu%29) Cephesinden taarruza başlamışlardı. Önceleri bu tepeyi çok zayıf kuvvetlerle tutmuş olan [13. Kolordu](https://turkipedia.org/tr/wiki/13._Kolordu_%28Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu%29), İngilizlerin hava keşfi yapmak, toplarını yerleştirmek ve Sabis güneyinden kuşatmayla görevlendirdikleri kuvvetlerin etkisini beklemek gibi sebeplerden dolayı hareketlerini geciktirmeleri üzerine bundan yararlanarak, ihtiyatlarını Sabis bölgesine göndermiş ve burasını kuvvetlendirmeye zaman ve imkân bulabilmişlerdi. Bu şekilde ancak saat 09.00’dan itibaren bütün kuvvetleri ile taarruza geçebilen İngilizler, [13. Kolordu](https://turkipedia.org/tr/wiki/13._Kolordu_%28Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu%29) birliklerinin şiddetli direnişine uğrayarak bir başarı elde edemediler.[^1] Düşman, kolordu cephesinin özellikle Sabis Tepesi ile güney bölgesini çok üstün kuvvetlerle (dört piyade, bir süvari tugayı) zorluyordu. Ancak Ebter Tepesinden [Dicle Nehri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Dicle)’ne kadar olan kısımdan taarruz edecek olan düşman kuvvetleri (tahminen iki piyade tugayı) bu cephede oyalama muharebesi yaparak ciddi bir teşebbüse girişmediklerinden [13. Kolordu](https://turkipedia.org/tr/wiki/13._Kolordu_%28Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu%29) cephenin bu kısmından arttırdığı kuvvetleri asıl taarruz bölgesine göndererek burasını takviye etmekte ve İngilizlerin tekrar ettikleri taarruzları her defasında uzaklaştırmaktaydı.[^2] Saat 16.00’ya doğru İngilizler bütün kuvvetlerini Sabis Tepesi’ne karşı toplayarak bu tepeyi merkezden bir topçu ateşi ile bir saat kadar topa tutmuş daha sonra hücuma kalkarak bazı siperlere girmeyi başarmışlardır. Bu sıralarda nehrin sağ sahiline geçirilmiş olan 51. Tümenin 7. Alayı sıkı yürüyüşlerle cephenin bu kısmına gelerek bomba ve süngü ile düşman üzerine hücum etmiş ve kanlı bir çarpışmadan sonra siperleri alarak düşmanı geri püskürtmeyi başarmıştır.[^3] ## Sonuç Artık İngilizler sağ sahilde giriştikleri bu teşebbüste bir başarı elde edemeyince kurtuluşu geri çekilmekte bulmuşlar ve bütün cepheden geri çekilerek taarruzdan önceki yerlerine dönmüşlerdi. İngilizlerin bu muharebede verdikleri zayiat General [Townshend](https://turkipedia.org/tr/wiki/Charles_Vere_Ferrers_Townshend)’ın “Irak Seferim” adlı eserine göre 513 ölü, 2508 yaralı, 455 kayıp, toplam 3.476'dır.[^4] [^1]: BAYKOÇ 2006 , ss. 51-52. [^2]: BAYKOÇ 2006 , ss. 51-52. [^3]: BAYKOÇ 2006 , ss. 51-52. [^4]: BAYKOÇ 2006 , ss. 51-52.