# Rusların Orta Asya'yı Fethi

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Ruslar%C4%B1n_Orta_Asya'y%C4%B1_Fethi
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Rusların Orta Asya'yı Fethi, https://tr.wikipedia.org/wiki/Ruslar%C4%B1n_Orta_Asya%27y%C4%B1_Fethi (CC-BY-SA-4.0)

![](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/25/Karazin_-_Entry_of_Russian_troops_into_Samarkand_1868.jpg/1280px-Karazin_-_Entry_of_Russian_troops_into_Samarkand_1868.jpg)
* (Nikolay Karazin, public-domain)*

- **Çatışma:** Rusların Orta Asya'yı Fethi
- **Tarih:** 1718-1895
- **Yer:** Orta Asya
- **Sonuç:** Rus zaferi
- **Coğrafi değişiklikler:** Orta Asya, Rus hakimiyetine girdi
- **Savaşan:** Rus İmparatorluğu; Kara-Kırgız Hanlığı; Kazak Hanlığı; Buhara Emirliği; Hive Hanlığı; Kokand Hanlığı; Türkmen aşiretleri; Kırgız aşiretleri; Afganistan; Britanya İmparatorluğu
- **Komutan:** I. Nikolay; II. Aleksandr; III. Aleksandr; II. Nikolay; Vasili Perovski; Konstantin von Kaufman; Mihail Çernyayev; İvan Lazarev; Nikolay Lomakin; Mihail Skobelev; Dmitri Romanovski; Ormon Han; Abül Hayr Han; Nur Ali Han; Ablay Han; Navrızbay Batır; Azizuddin Bahadır; Car Muhammed Han; Kasım Sultan; Vali Sultan; Adil Sultan; Ubeydullah Han; Kenesarı Han; Şer Gazi Han; Nasrullah Han; Muzafferüddin Bahadır Han; William Brydon; Allah Kulu Bahadır; Ebu el-Gazi Muhammed Emin Bahadır; Kutluk Muhammed Murad Bahadır; Seyyid Muhammed; II. Muhammed Rahim Bahadır; Muhammed Mallya Bey Han; Muhammed Sultan Han; Alimkul; Muhammed Hüdeyar Han; Berdi Murad Han; Kara Batır; Kurmancan Datka; Abdurrahman Han

**Rus İmparatorluğu'nun Orta Asya'yı işgali**, 18. ve 19. yüzyıllarda [Rus İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rus_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'nun [Orta Asya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Orta_Asya) topraklarını bünyesine katmasıdır.

18. yüzyılın sonunda Rus İmparatorluğu Orta Asya topraklarını çoğunu ele geçirdi ve bu topraklar [Rus Türkistanı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rus_T%C3%BCrkistan%C4%B1) olarak bilinmeye başlandı. Rus İmparatorluğu'nun Orta Asya'yı işgali, doğrudan Rus İmparatorluğu ile [Büyük Britanya](https://turkipedia.org/tr/wiki/B%C3%BCy%C3%BCk_Britanya) arasında [Büyük Oyun](https://turkipedia.org/tr/wiki/B%C3%BCy%C3%BCk_Oyun) olarak bilinen bir rekabete yol açtı.

## Popüler kültür

Kaoru Mada tarafından yazılan [*Otoyomegatari*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Otoyomegatari) [manga](https://turkipedia.org/tr/wiki/Manga)sı Rus İmparatorluğu'nun Orta Asya'yı işgali döneminde geçmektedir.

## Konuyla ilgili yayınlar

- Bregel, Yuri. *An Historical Atlas of Central Asia*, 2003.
- Brower, Daniel. *Turkestan and the Fate of the Russian Empire* (London) 2003
- [Curzon, G.N.](https://turkipedia.org/tr/wiki/George_Nathaniel_Curzon%2C_1st_Marquess_Curzon_of_Kedleston) *Russia in Central Asia* (London) 1889 [online free](https://archive.org/details/russiaincentral00curzgoog/page/n5)
- Ewans, Martin. *Securing the Indian frontier in Central Asia: Confrontation and negotiation, 1865–1895* (Routledge, 2010).
- Hopkirk, Peter. *The Great Game: The Struggle for Empire in Central Asia*, John Murray, 1990.
- Johnson, Robert. *Spying for empire: the great game in Central and South Asia, 1757–1947* (Greenhill Books/Lionel Leventhal, 2006).
- Malikov, A.M. The Russian conquest of the Bukharan emirate: military and diplomatic aspects in Central Asian Survey, volume 33, issue 2, 2014.
- Mancall, Mark. *Russia and China: Their Diplomatic Relations to 1728*, Harvard University press, 1971.
- McKenzie, David. The Lion of Tashkent: The Career of General M. G. Cherniaev, University of Georgia Press, 1974.
- Middleton, Robert and Huw Thomas. *Tajikistan and the High Pamirs*, Odyssey Books, 2008.
- Morris, Peter. "The Russians in Central Asia, 1870–1887." *Slavonic and East European Review* 53.133 (1975): 521–538 [online](https://www.jstor.org/stable/4207154) .
- Morrison, Alexander. "Introduction: Killing the Cotton Canard and getting rid of the Great Game: rewriting the Russian conquest of Central Asia, 1814–1895." (2014): 131–142. [online](https://nur.nu.edu.kz/bitstream/handle/123456789/1411/Introduction_Killing_the_Cotton_Canard_a.pdf?sequence=1&isAllowed=y)
- Morrison, Alexander. *Russian rule in Samarkand 1868–1910: A comparison with British India* (Oxford UP, 2008).
- Peyrouse, Sébastien. "Nationhood and the minority question in Central Asia. The Russians in Kazakhstan." *Europe–Asia Studies* 59.3 (2007): 481–501.
- Pierce, Richard A. *Russian Central Asia, 1867–1917: a study in colonial rule* (1960) [online free to borrow](https://archive.org/details/russiancentralas0000pier)
- Quested, Rosemary. *The expansion of Russia in East Asia, 1857–1860* (University of Malaya Press, 1968).
- Saray, Mehmet. "The Russian conquest of central Asia." *Central Asian Survey* 1.2-3 (1982): 1–30.
- Schuyler, Eugene. *Turkistan* (London) 1876 2 Vols. [online free](https://archive.org/search.php?query=Eugene%20Schuyler%20Turkistan)
- [Skrine, Francis Henry](https://turkipedia.org/tr/wiki/Francis_Henry_Skrine), *The Heart of Asia*, circa 1900.
- Spring, Derek W. "Russian imperialism in Asia in 1914." *Cahiers du monde russe et soviétique* (1979): 305–322 [online](https://www.persee.fr/doc/cmr_0008-0160_1979_num_20_3_1363)
- Sunderland, Willard. "The Ministry of Asiatic Russia: the colonial office that never was but might have been." *Slavic Review* (2010): 120–150 [online](https://www.jstor.org/stable/25621731) .
- Valikhanov, Chokan Chingisovich, Mikhail Ivanovich Venyukov, and Other Travelers. *The Russians in Central Asia: Their Occupation of the Kirghiz Steppe and the line of the Syr-Daria: Their Political Relations with Khiva, Bokhara, and Kokan: Also Descriptions of Chinese Turkestan and Dzungaria*, Edward Stanford, 1865.
- Wheeler, Geoffrey. *The Russians in Central Asia* *History Today*. March 1956, 6#3 pp 172–180.
- Wheeler, Geoffrey. *The modern history of Soviet Central Asia* (1964). [online free to borrow](https://archive.org/details/modernhistoryofs0000whee)
- Williams, Beryl. "Approach to the Second Afghan War: Central Asia during the Great Eastern Crisis, 1875–1878." 'International History Review* 2.2 (1980): 216–238.*
- Yapp, M. E. *Strategies of British India. Britain, Iran and Afghanistan, 1798–1850* (Oxford: Clarendon Press 1980)
