# Rumeli > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Rumeli > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Rumeli, https://tr.wikipedia.org/wiki/Rumeli (CC-BY-SA-4.0) ![1801 yılındaki Rumeli haritası](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/8/86/Rumelia_map.jpg) *1801 yılındaki Rumeli haritası (public-domain)* **Rumeli** ([Osmanlı Türkçesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1ca): روم ایلى *Rum-İli*, [Bulgarca](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bulgarca): Румелия, *Rumeliya* [Yunanca](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yunanca): Ρούμελη, *Roúmeli*), [Osmanlı İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) döneminde 15. yüzyıldan itibaren [Balkanlar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Balkanlar)'ın güneyine verilen addır. Aslı Rum İli olan coğrafi terim zamanla Rum Eli olarak dile otursa da 19. asra kadar evrakta Rum İli olarak yazımı devam etmiştir. Rumeli, sözündeki "Rum" kelimesi "Doğu Roma İmparatorluğu sınırları içinde olan toprak, halklar"[^1] anlamıyla kelimenin yapısına katılmıştır. Osmanlı Türkleri, Avrupa'ya ayak bastıktan sonra, burada fethettikleri yerlere Rumeli adını verdiler. Hâlbuki bu isim evvelce bugünkü Anadolu için kullanılmış, hatta Orta Çağ Avrupa kaynaklarında Romanie şeklinde tercüme edilmiş iken bu son şekil, Rumeli'nin Anadolu'ya mütenazır olarak kullanılması gibi, Balkan yarımadasına tatbik olunmuş ve garp kaynaklarında “Peninsule romaine” tarzında da kullanılmıştır. Yeni çağlardan itibaren, Avrupa harita ve kitaplarında bu yarımadaya “Turquie d'Europe” veya “Empire ottoman d'Europe” denildiği görülüyor ki, sonradan Türkçe neşriyatta, bu adlara muadil olmak üzere, “Avrupa-i Osmânî” ve “Rumeli-i Şâhâne” tabirleri kullanılmıştır.[^2] 11. ve 12. yüzyıllarda, [Bizans](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bizans_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) egemenliği altındaki [Anadolu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Anadolu) toprakları Diyar-ı Rum (Roma ülkesi, Rum ülkesi), Anadolu'da egemen olan [Selçuklu Hanedanı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sel%C3%A7uklu_Hanedan%C4%B1)na da Rum Selçukluları ([Anadolu Selçukluları](https://turkipedia.org/tr/wiki/Anadolu_Sel%C3%A7uklu_Devleti)) denmiştir. ## Etimoloji **Rum+el+i** (\< Rum Eli: Rum (*Ad*) El (*Ad*) +i (*3. teklik iyelik eki*) yapısındaki sözün kökündeki “Rum” kelimesi “Doğu Roma İmparatorluğu sınırları içinde olan toprak, halklar”[^3] anlamındadır. “Roma” sözünün bir biçimidir: (*Lat.*) Roma \> Rum (*Osm.Tr.*). Rumeli yani “Romalıların ülkesi” ifadesi genel olarak [Doğu Roma İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bizans_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'nun sahip olduğu topraklar karşılığında kullanılmıştır. ### Anlam dünyası 1. [Rum](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rum) diyârı. 2. [Osmanlı İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'nun Güneydoğu Avrupa'daki topraklarının tümü. 3. Osmanlı İmparatorluğu'nun [Balkanlar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Balkanlar) kurulan [eyalet](https://turkipedia.org/tr/wiki/Eyalet)inin adı. 4. Osmanlı İmparatorluğu döneminde merkezi [Manastır](https://turkipedia.org/tr/wiki/Manast%C4%B1r%2C_Kuzey_Makedonya) olan vilayetin adı olup [Rumeli Vilayeti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Manast%C4%B1r_%28anlam_ayr%C4%B1m%C4%B1%29) olarak adlandırılır ve Osmanlı İmparatorluğu'nun yenileşme ve yeni uygulamaları başlattığı ilk ildir. İlk [Sandık Emini](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sand%C4%B1k_Emini) [Zeyfe Emin Efendi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Zeyfe_Emin_Efendi)'dir. [Kayılar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kay%C4%B1_boyu)ın Rumeli'de ilk mesken tuttuğu yerdir. [Kemal Karpat](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kemal_Karpat)'ın Ottoman Population'ına göre halkı kahir ekseriyetle Türk'tür. ## Coğrafya ### Rumeli'nin sınırları Kuzey Bulgaristan, Batı [Arnavutluk](https://turkipedia.org/tr/wiki/Arnavutluk) ve [Mora Yarımadası](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mora_Yar%C4%B1madas%C4%B1) tarafındaki Güney Arnavutluk'u veya diğer bir ifadeyle içerisinde İstanbul ve [Selanik](https://turkipedia.org/tr/wiki/Selanik), [Trakya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Trakya) ve Makedonya'nın dâhil olduğu bölgeleri ifade eder. ### 16. yüzyıl Rumeli eyaletinin kapsadığı alan günümüz [Bulgaristan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bulgaristan)'ı, güney [Sırbistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/S%C4%B1rbistan), [Makedonya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Makedonya), [Bosna-Hersek](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bosna-Hersek), [Karadağ](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karada%C4%9F), [Arnavutluk](https://turkipedia.org/tr/wiki/Arnavutluk) ve [Teselya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Teselya) (orta Yunanistan) bölgelerini içermekteydi. ### 17. yüzyıl 17. yüzyıldan başlayarak kurulan yeni eyaletler sonucunda Rumeli eyaletinin sahası giderek daralmış ve 1864'e gelindiğinde sadece [Arnavutluk](https://turkipedia.org/tr/wiki/Arnavutluk) ve batı [Makedonya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Makedonya) mıntıkalarından ibaret olmuştur. 1864'ten sonra yürürlüğe giren [Vilâyât-ı Umumiye Nizamnâmesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Vil%C3%A2y%C3%A2t-%C4%B1_Umumiye_Nizamn%C3%A2mesi) ile birlikte Rumeli eyaleti ortadan kaldırılmıştır. ### Son olarak Rumeli Rumeli ismi son olarak daha çok merkezi [Arnavutluk](https://turkipedia.org/tr/wiki/Arnavutluk)'la çizilen ve Garbi (Batı) [Makedonya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Makedonya)'yı ve [Manastır Vilayeti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Manast%C4%B1r_Vilayeti)ni de içine alan bölgenin adıdır. İdari yapıdaki değişikliklerle, 1870 ve 1875'te Rumeli ismi de mülki taksimatla uyumlu hale getirilmiş ve temsili de durdurulmuştur ### Doğu Rumeli 1878'de [Berlin Antlaşması](https://turkipedia.org/tr/wiki/Berlin_Antla%C5%9Fmas%C4%B1_%281878%29) ile [Osmanlı İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) ile özerk bölge hâline getirilmiştir, fakat 18 Kasım 1885 tarihinde savaşsız bir ihtilalden sonra [Bulgaristan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bulgaristan)'la bütünleşti. ### Bugün Rumeli Bugün "Rumeli" ismi bazı zamanlar Türkiye'nin Avrupa kıtasındaki toprakları ([Edirne](https://turkipedia.org/tr/wiki/Edirne), [Kırklareli](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1rklareli), [Tekirdağ](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tekirda%C4%9F) illerinin tamamı, [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul) ve [Çanakkale](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87anakkale) illerinin Avrupa Yakası) için kullanılır. ## Rumeli ve Trakya Bazen Rumeli bölge adı ile [Trakya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Trakya) adı denkleştirilir ama ikisinin sınırları farklıdır. “Rumeli” ve “Trakya”, aynı yer değildir, sadece kesiştikleri kısımlar vardır. ## İdare Rumeli'nin ilk [beylerbeyi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Beylerbeyi) ([mir-i miran](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mir-i_miran)ı) [Lala Şahin Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Lala_%C5%9Eahin_Pa%C5%9Fa), özel öğretmen (tutor), [mürşit](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C3%BCr%C5%9Fit), [muallim](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%96%C4%9Fretmen), [hadim](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hadim), [atabek](https://turkipedia.org/tr/wiki/Atabek), [sadrazam](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sadrazam) [I. Murad](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Murad)'ın [lala](https://turkipedia.org/tr/wiki/Lala)sıdır. [Filibe](https://turkipedia.org/tr/wiki/Filibe)'de 1362den itibaren oturdu. 1382 Rumeli'nin başkenti [Sofya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sofya)'ya taşındı. - [Şehabettin Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eehabettin_Pa%C5%9Fa) (1436) - [Yeğen Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ye%C4%9Fen_Pa%C5%9Fa) (17. yüzyıl) - [Ali Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ali_Pa%C5%9Fa) (1741-1822) - [Georgantzoglu Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Georgantzoglu_Pa%C5%9Fa) (1905) ### Görevliler - Yazıcı (il yazıcı): Osmanlılarda yeni alınmış toprakların yazımını yapmakla yükümlü görevli. Yazıcı Osmanlı Devleti'nde divan-ı hümayunda ve devlet teşkilâtının diğer kısımlarında, yazı ve kayıt işlerini görmekle vazifeli memur - Kadı: Osmanlı devlet yapısında bir mevki ve makamın adıdır. Günümüzdeki yargı sistemi bağlamında görevleri hâkime denk gelmekle birlikte o dönemin yapısı itibarıyla kentlerde dini bir otoritedirler. Kadı, en genel tarifle kaza yani yargı işlerine bakan görevliye verilen bir unvandı - Kazasker: Osmanlı Devleti'nde en yüksek yönetsel görevlerden birisi. Osmanlı döneminde askeri sınıfa ait şeri ve hukuki davalara bakan kazaskerlik ilmiye mesleğinin en yüksek mertebelerinden biri olup teşkilat tarihi bakımından ordu kadısı demektir - Müderris: Osmanlı ve Selçuk devlet ve toplum yapısında günümüz öğretim üyesine karşılık olarak kullanılan bir kavramdır. Medreselerde eğitim veren öğretim üyeliğinin bugünkü tam karşılığı profesörlük unvanıdır - Tahrir eminliği: Son derece önemli bir görev olduğu için sancakbeyleri, kadılar, müderrisler, tımar defterdarları, kazaskerler ve merkez bürokrasisi kâtipleri gibi üst düzey devlet memurları görevlendirilirlerdi. Tahrir eminine ilyazıcı, muharrir-i memleket, defter emini de denilirdi. ## Ayrıca bakınız - [Rumeli ağızları](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rumeli_a%C4%9F%C4%B1zlar%C4%B1) - [Balkanlar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Balkanlar) - [Balkan Yarımadası](https://turkipedia.org/tr/wiki/Balkanlar) [^1]: Türk Dil Kurumu "Rum" sözü [^2]: İslam Ansiklopedisi (MEB), Cilt 2, s. 280-281. [^3]: Türk Dil Kurumu "Rum" sözü