# Renan Müdafaanâmesi

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Renan_M%C3%BCdafaan%C3%A2mesi
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Renan Müdafaanâmesi, https://tr.wikipedia.org/wiki/Renan_M%C3%BCdafaan%C3%A2mesi (CC-BY-SA-4.0)

**Renan Müdâfaanâmesi** veya **Renan Risâlesi**, [Namık Kemal](https://turkipedia.org/tr/wiki/N%C3%A2m%C4%B1k_Kemal)'in 1883 tarihli bir eleştiri yazısıdır.

[Midilli](https://turkipedia.org/tr/wiki/Midilli_%28ada%29)'de sürgünde olduğu bir aralıkta [Ernest Renan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ernest_Renan)'ın [*L’Islamisme et la science*](https://turkipedia.org/tr/wiki/S%3Afr%3AL%E2%80%99Islamisme_et_la_science) adlı konferans metnini okuyan Namık Kemal, Renan'a yanıt vermek istedi ve aynı yıl bu eleştiri metnini yazdı ancak yayımlamadı. Metin, oğlu [Ali Ekrem Bolayır](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ali_Ekrem_Bolay%C4%B1r) tarafından 1908 yılında 56 sayfa olarak yayımlandı.[^1]

İlk kısımda bir Renan biyografisi yazan Kemal, bu kısımda yazarın aldığı dini eğitime ve bazı eserlerinin yarattığı tartışmalara değindi. Ardından [İslam'ın Altın Çağı](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0slam%27%C4%B1n_Alt%C4%B1n_%C3%87a%C4%9F%C4%B1) olarak bilinen evreyi [Yunan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Antik_Yunanistan), [Aryan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Aryan), [İran](https://turkipedia.org/tr/wiki/Antik_%C4%B0ran) ve [Nestûrîlik](https://turkipedia.org/tr/wiki/Nest%C3%BBr%C3%AElik) etkisine bağlayan Renan'ın tezlerini çürütmek istedi. Ona göre [İslam](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0slam)'da [doğa bilimleri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Do%C4%9Fa_bilimleri)ni, [matematik](https://turkipedia.org/tr/wiki/Matematik) ve [felsefe](https://turkipedia.org/tr/wiki/Felsefe)yi yasak kılan bir şey yoktu. Ayrıca bilim, doğa üzerinde bir kontrol aracı ve zenginlik için bir araç olamazdı. Kemal'in bu yaklaşımı takip eden dönemlerde Avrupa [materyalizm](https://turkipedia.org/tr/wiki/Materyalizm)ine karşı Türkiye merkezli yaklaşımlara temel oldu ve İslam'ın bilim ve ilerlemeye karşı olduğu yönündeki Avrupa merkezli kolonyal düşünceye karşı yerel bir figür olarak görülmesini sağladı.[^2]

[^1]: Michelangelo, Guida. Christian Muslim relations: a bibliographical history. Volume 18, The Ottoman Empire (1800-1914). Brill, 2021, s. 123-126.
[^2]: Michelangelo, Guida. Christian Muslim relations: a bibliographical history. Volume 18, The Ottoman Empire (1800-1914). Brill, 2021, s. 123-126.