# Recaizade Mahmud Ekrem > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Recaizade_Mahmud_Ekrem > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Recaizade Mahmud Ekrem, https://tr.wikipedia.org/wiki/Recaizade_Mahmud_Ekrem (CC-BY-SA-4.0) ![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/b/b9/Recaizade_Mahmud_Ekrem.jpg) * (Ottoman Government, public-domain)* - **Adı:** Recaizade Mahmud Ekrem; رجائی زاده محمود اكرم - **Doğum yeri:** İstanbul, Osmanlı İmparatorluğu - **Ölüm yeri:** İstanbul, Osmanlı İmparatorluğu - **Meslek:** Yazar, şair, başmuavin, danıştay üyesi, öğretmen ve bakan - **Akım:** Romantizm Realizm - **İlk eser:** Afife Anjelik (çeviri tiyatro oyunu) - **Dönem:** II. Tanzimat - **Etkiledikleri:** Mehmed Hâdî ![4 Şubat 1926 tarihli Servet-i Fünun dergisinde Recaizade Mahmut Ekrem'in cenaze töreni görüntülerinden.](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/dd/1926_02_04_Serveti_Funun_Recaizade_Mahmut_Ekrem_1.jpg/1280px-1926_02_04_Serveti_Funun_Recaizade_Mahmut_Ekrem_1.jpg) *4 Şubat 1926 tarihli Servet-i Fünun dergisinde Recaizade Mahmut Ekrem'in cenaze töreni görüntülerinden. (Servet-i Fünun Dergisi, public-domain)* ![4 Şubat 1926 tarihli Servet-i Fünun dergisinde Recaizade Mahmut Ekrem'in cenaze töreni görüntülerinden.](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/2/2c/1926_02_04_Serveti_Funun_Recaizade_Mahmut_Ekrem_2.jpg) *4 Şubat 1926 tarihli Servet-i Fünun dergisinde Recaizade Mahmut Ekrem'in cenaze töreni görüntülerinden. (Servet-i Fünun Dergisi, public-domain)* **Recaizade Mahmud Ekrem** (رجائی زاده محمود اكرم; d. 1 Mart 1847, [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul) - 31 Ocak 1914, [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)), [Türk](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkler) [şair](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eair) ve [yazar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yazar)dır.[^1] [19. yüzyıl](https://turkipedia.org/tr/wiki/19._y%C3%BCzy%C4%B1l) [Osmanlı dönemi Türk edebiyatı](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk_edebiyat%C4%B1)nın önde gelen isimlerindendir. 1860'lı yıllarda [Şinâsi](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Ein%C3%A2si) ile başlayıp [Namık Kemal](https://turkipedia.org/tr/wiki/N%C3%A2m%C4%B1k_Kemal) ve [Abdülhak Hamit Tarhan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Abd%C3%BClhak_H%C3%A2mit_Tarhan)'la gelişen yenileşme hareketinin başlıca temsilcilerinden biridir. [Yeni Osmanlılar Topluluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yeni_Osmanl%C4%B1lar) üyeleriyle yakın ilişki içinde bulunsa da aktif politikaya karışmamış, faaliyetlerini daha çok edebiyatın yenileşmesi yönünde yapmıştır. [Mekteb-i Sultânî](https://turkipedia.org/tr/wiki/Galatasaray_Lisesi)'de ve Mekteb-i Mülkiyye'deki öğretmenliği sırasında otoriter kişiliğiyle öğrencilerin sevgisini kazanmış, bundan dolayı "Üstat Ekrem" olarak anılmıştır.[^2] ## Hayatı 1 Mart 1847 tarihinde İstanbul'da doğdu. Babası Tanzimat'tan sonra Takvimhane nazırlığı yapan şair, hattat ve vak'anüvis Mehmed Şakir Recai Efendi, annesi sülalesi Timurtaş Paşa'ya dayanan Adviye Hanım'dır. 1868'de amcası Arif Efendi'nin kızı Güzide Hanım ile evlenmiştir. Bu evlilikten üç çocukları olmuştur. [Ercüment Ekrem Talu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Erc%C3%BCment_Ekrem_Tal%C3%BB)'nun babasıdır. Babasından [Arapça](https://turkipedia.org/tr/wiki/Arap%C3%A7a) ve [Farsça](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fars%C3%A7a) öğrendi. 1858'de [ilköğretim](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0lk%C3%B6%C4%9Fretim)ini tamamladı, özel öğrenim görerek yetişti. [Mekteb-i İrfan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mekteb-i_%C4%B0rfan)'ı bitirdikten sonra (1858) girdiği [Harbiye İdadisi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Harbiye_Nez%C3%A2reti)'ndeki öğrenimini sağlık sorunları nedeniyle tamamlayamadı. Hariciye Nezareti Mektubi Kalemi'nde memurluğa başladı (1862). [Tanzimat](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tanzimat) ve [Nafia](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sa%C4%9Fl%C4%B1k) dairelerinde başmuavinlik (1874), [Şura-yı Devlet](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9E%C3%BBr%C3%A2-y%C4%B1_Devlet) (Danıştay) üyeliği (1877), [Mekteb-i Mülkiye](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ankara_%C3%9Cniversitesi_Siyasal_Bilgiler_Fak%C3%BCltesi) ve [Galatasaray Sultanisi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Galatasaray_Lisesi)'nde öğretmenlik (1880-1888), birkaç ay Evkaf ve Maarif Nazırlığı (1908), [Meclis-i Âyân](https://turkipedia.org/tr/wiki/Meclis-i_%C3%82yan) üyeliği (1908-1914) yaptı.[^3] Resmi görevle [Trablusgarp](https://turkipedia.org/tr/wiki/Trablusgarp)'a gönderildi. 1908'de [2. Meşrutiyet](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0kinci_Me%C5%9Frutiyet)'ten sonra kurulan Kamil Paşa kabinesinde Maarif Nazırı oldu. [Namık Kemal](https://turkipedia.org/tr/wiki/N%C3%A2m%C4%B1k_Kemal)'le tanışmasının ardından [Encümen-i Şuara](https://turkipedia.org/tr/wiki/Enc%C3%BCmen-i_%C5%9Euara_Toplulu%C4%9Fu)'ya katıldı. İlk yazıları Namık Kemal yönetimindeki [Tasvir-i Efkar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tasv%C3%AEr-i_Efk%C3%A2r) gazetesinde yayınlandı. 1870'lerden sonra kendisini tümüyle yazılarına verdi. Batı edebiyatından çeviriler yaptı. 1870'te ilk oyunu [*Afife Anjelik*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Afife_Anjelik), 1871'de ilk şiir kitabı [*Nağme-i Seher*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Na%C4%9Fme-i_Seher) yayınlandı. Yaşamını yitirdiğinde Meclis-i Âyan üyesiydi. Ölümü nedeniyle okullar tatil edilmiş ve büyük bir cenaze töreni düzenlenmiştir. Mezarı, oğlu Nejad'ın kabri yanında, [Küçüksu](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%BC%C3%A7%C3%BCksu%2C_%C3%9Csk%C3%BCdar)'dadır. ## Edebî hayatı [Namık Kemal](https://turkipedia.org/tr/wiki/N%C3%A2m%C4%B1k_Kemal)'le tanışmasının ardından edebiyat çevresine girmiş ve onun [Fransa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fransa)'ya gitmesi üzerine, 1867'de [Tasvir-i Efkar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tasv%C3%AEr-i_Efk%C3%A2r) gazetesinin yönetimine geçmiştir. Recaizade, üç oğlunun, özellikle de çok sevdiği Necat'ın ölümünden duyduğu acıyı dile getirdiği şiirleriyle daha çok karamsar duygular işledi. Eski edebiyatı savunan [Muallim Naci](https://turkipedia.org/tr/wiki/Muallim_Naci) ve çevresiyle girdiği edebiyat tartışmalarıyla [Edebiyat-ı Cedide](https://turkipedia.org/tr/wiki/Servet-i_F%C3%BCn%C3%BBn_edebiyat%C4%B1) akımının doğmasına zemin hazırladı. Başta [Tevfik Fikret](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tevfik_Fikret) olmak üzere döneminin genç şair ve edebiyatçılarını çevresinde topladı. Tanzimat ve Batı düşüncesinin yeni kuşağa benimsetilmesinde önemli rol oynadı. Kendisinin yetkin [tiyatro](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tiyatro) oyunu olarak bilinen *Çok Bilen Çok Yanılır*, ölümünden sonra yayımlandı. Sanatta güzellik ilkesine bağlı kaldı. "Sanat sanat içindir" anlayışını savundu. Doğaya dönük, insanı doğa içinde ele alan şiirler yazdı. [Aşk](https://turkipedia.org/tr/wiki/A%C5%9Fk) ve ölüm temalarını işledi. Eski-yeni edebiyat tartışmalarının merkezinde yer aldı. Tek romanı, Türk edebiyatında realizmin ilk örneklerinden sayılan [*Araba Sevdası*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Araba_Sevdas%C4%B1) adlı eseridir.[^4] Yazar bu eserde ailesinin parasını zevk ve eğlencesine harcayanları eleştirdi. Bu eseri yazdığı dönemde ailesini karşısına almış ve baba mirasından olacağını bile bile eserini yazmaya devam etmiştir. ## Eserleri **Şiir** - [*Nağme-i Seher*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Na%C4%9Fme-i_Seher) (1871) - [*Yadigâr-ı Şebâb*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yadig%C3%A2r-%C4%B1_%C5%9Eeb%C3%A2b) (1873) - [*Zemzeme*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Zemzeme) (3 cilt, 1883-1885) - *Tefekkür* (düzyazı ile karışık, 1888) - [*Pejmürde*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Pejm%C3%BCrde) (düzyazı ile karışık, 1893) - [*Talim-i Edebiyat*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Talim-i_Edebiyat) (1897) - [*Nijad Ekrem*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Nijad_Ekrem) (2 cilt, anılarla birlikte, 1900-1910) - [*Nefrîn*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Nefr%C3%AEn) (1914) - *Takdir-i Elhan* (1886) - *Takrizat* (1896) - [*Ah Nijad*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ah_Nijad) - [*Bir Kuş*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bir_Ku%C5%9F) **Roman** - [*Araba Sevdası*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Araba_Sevdas%C4%B1) (1896) **Öykü** - [*Saime*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Saime) (1888) - [*Muhsin Bey Yahut Şairliğin Hazin Bir Neticesi*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Muhsin_Bey_yahut_%C5%9E%C3%A2irli%C4%9Fin_Hazin_Bir_Neticesi) (1890) - [*Şemsâ*](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eems%C3%A2) (1895) **Tiyatro** - [*Afife Anjelik*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Afife_Anjelik) (1870) - [*Atala Yahut Amerika Vahşileri*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Atala_Yahut_Amerika_Vah%C5%9Fileri) (1873) - [*Vuslat Yahut Süreksiz Sevinç*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Vuslat_Yahut_S%C3%BCreksiz_Sevin%C3%A7) (1874) - [*Görev Çağrısı*](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%B6rev_%C3%87a%C4%9Fr%C4%B1s%C4%B1) (1914) - [*Çok Bilen Çok Yanılır*](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87ok_Bilen_%C3%87ok_Yan%C4%B1l%C4%B1r) (1916) - *Muhsin Bey* (1915) **Diğer Eserleri***'* - *Nâçiz* - [*Ta‘lîm-i Edebiyyât*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ta%E2%80%98l%C3%AEm-i_Edebiyy%C3%A2t) (1872) - *Takdîr-i Elhân* (1886) - [*Kudemadan Birkaç Şair*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kudemadan_Birka%C3%A7_%C5%9Eair) (Biyografi/1888) - *Takrîzât* (1896) ## Bibliyografya - Dr. Adem Çalışkan, “Recâizâde Mahmûd Ekrem'den Bir Na't ve Tahlili”, EKEV Akademi Dergisi, Yıl: 8, Sayı: 19, \[Ankara\] Bahar 2004, ss. 331-348. - Christopher Ferrard, “Recā'īzāde Mahmūd Ekrem'in Ta‘līm-i Edebīyāt'ı ve Osmanlı Edebiyat Eleştirisine Katkısı. Kısım I”, (Çev.: Yrd.Doç.Dr. Adem Çalışkan), Studies of Ottoman Domain, C. 3, S. 4, Şubat 2013, ss. 1-23. [^1]: Tonga, Necati. Recaizade Mahmut Ekrem’in Kitaplaşmamış Mektupları. 26 Ekim 2023, s. 318-362. [^2]: ABDULLAH UÇMAN, "RECÂİZÂDE MAHMUD EKREM ", TDV İslâm Ansiklopedisi (15.06.2025). [^3]: RECÂİZÂDE MAHMUD EKREM. [^4]: Sözlüğü, Türk Edebiyatı İsimler. Recaizade Mahmut Ekrem.