# Reşat Nuri Güntekin > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Re%C5%9Fat_Nuri_G%C3%BCntekin > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Reşat Nuri Güntekin, https://tr.wikipedia.org/wiki/Re%C5%9Fat_Nuri_G%C3%BCntekin (CC-BY-SA-4.0) ![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/c/c8/Re%C5%9Fat_Nuri_G%C3%BCntekin_%28cropped%29.jpg) * (public-domain)* - **Adı:** Reşat Nuri Güntekin - **Doğum yeri:** Üsküdar, İstanbul Vilayeti, Osmanlı İmparatorluğu - **Ölüm yeri:** Londra, Birleşik Krallık - **Yattığı yer:** Karacaahmet Mezarlığı, İstanbul - **Çocuklar:** Ela Güntekin - **Meslek:** Yazar - **Milliyet:** Türk - **Vatandaşlık:** Osmanlı İmparatorluğu; Türkiye - **Dönem:** Cumhuriyet dönemi, Millî Edebiyat dönemi - **Tarz:** Hikaye, oyun, makale, gezi, anı, eleştiri türleri - **İlk eser:** Eski Ahbap **Reşat Nuri Güntekin** (25 Kasım 1889, [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul_Vilayeti) - 7 Aralık 1956, [Londra](https://turkipedia.org/tr/wiki/Londra)), [Türk edebiyatı](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk_edebiyat%C4%B1) yazarı ve eğitimcidir. Cumhuriyet dönemi [Türk edebiyatı](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk_edebiyat%C4%B1) içinde [roman](https://turkipedia.org/tr/wiki/Roman), [öykü](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hik%C3%A2ye) ve [tiyatro](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tiyatro) türlerinde eserler vermiştir. Yazarlık faaliyetlerinin yanı sıra [Millî Eğitim Bakanlığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mill%C3%AE_E%C4%9Fitim_Bakanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1_%28T%C3%BCrkiye%29) bünyesinde çeşitli görevlerde bulunmuş, bir süre müfettişlik yapmıştır. Eserlerinde Anadolu, toplumsal yaşam, eğitim, aile ve birey–toplum ilişkileri gibi konular yer almıştır. Bazı yapıtları tiyatro, sinema ve televizyon uyarlamalarına konu olmuştur. ## Yaşamı ### İlk yılları 1889'da İstanbul'un [Üsküdar](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%9Csk%C3%BCdar) ilçesinde dünyaya geldi. Babası, askeri tabip Nuri Bey, annesi [Kars](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kars) valisi Yaver Paşa'nın kızı Lütfiye Hanım'dır. Reşide adlı kız kardeşi çok genç yaşta öldü, tek çocuk olarak büyüdü.[^1] ### Eğitim Hayatı Babası askeri doktor olduğu için öğrenim hayatı boyunca birçok il gezen Reşat Nuri, ilk öğrenimine [Çanakkale](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87anakkale)'de başladı. Çocukluk yıllarında okuduğu [Fatma Aliye Hanım](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fatma_Aliye_Topuz)'ın Udi isimli romanı hayatına iz bırakıp, sanata heveslendiren eserleri arasına girdi. Babasının Çanakkale'deki evlerinde zengin bir kütüphanesinin olması onu kitaplara iten ve yazı yazma kültürünün gelişmesini sağlayan bir araç oldu. [İzmir](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0zmir)'deki [Saint Joseph Lisesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0zmir_Saint_Joseph_Lisesi)'nde bir süre öğrenim gördükten sonra İstanbul'da [Saint Joseph Lisesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Saint-Joseph_Frans%C4%B1z_Lisesi)'nde öğrenim gördü. Yükseköğrenimini [Darülfünun Edebiyat Şubesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul_%C3%9Cniversitesi)'nde 1912'de tamamladı. Böylece öğrenim hayatını yirmi üç yaşında bitirmiş oldu. ## Kariyeri 1927'ye kadar [Bursa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bursa) ve [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'da çeşitli okullarda [Fransızca](https://turkipedia.org/tr/wiki/Frans%C4%B1zca) ve [Türkçe](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk%C3%A7e) öğretmeni ve müdür olarak görev yaptı. Görev aldığı okulların bazıları [Bursa Sultanisi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Busa_Erkek_Lisesi), İstanbul Beşiktaş İttihat Terakki Mektebi, Fatih Vakf-ı Kebir Mektebi, Akşemseddin Mektebi, Feneryolu Murad-ı Hâmis Mektebi, Osman Gazi Paşa Mektebi, [Vefa Sultanisi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Vefa_Lisesi), [İstanbul Erkek Lisesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul_Erkek_Lisesi), [Çamlıca Kız Lisesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87aml%C4%B1ca_K%C4%B1z_Lisesi), [Kabataş Erkek Lisesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kabata%C5%9F_Erkek_Lisesi), [Galatasaray Lisesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Galatasaray_Lisesi) ve [Erenköy Kız Lisesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Erenk%C3%B6y_K%C4%B1z_Lisesi)'dir. Güntekin, 1927'de maarif müfettişi oldu ve bu arada Dil Heyeti'yle birlikte bazı çalışmalarda bulundu. Anadolu'yu baştan sona dolaşmasını sağlayan müfettişlik görevi sayesinde ülkenin gerçeklerini yakından görme ve tanıma imkânı buldu. 1939'da ise [Çanakkale](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87anakkale) milletvekili olarak [TBMM](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkiye_B%C3%BCy%C3%BCk_Millet_Meclisi)'de bulundu. Bu görevini 1946'ya kadar sürdürdü. İki dönem vekillikten sonra sonra tekrar müfettişliğe döndü, 1947'de başmüfettiş oldu. 1941'de tek çocuğu olan kızı Ela dünyaya geldi.[^2] Kızı Ela oyuncu [Mehmet Keskinoğlu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mehmet_Keskino%C4%9Flu) ile evlendi. Yine 1947'de, [Cumhuriyet Halk Partisi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cumhuriyet_Halk_Partisi)'nin [Ankara](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ankara)'da yayımlanan *Ulus* gazetesinin [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul) kolu olan *Memleket* gazetesini çıkardı. 1950'de [Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü](https://turkipedia.org/tr/wiki/UNESCO) (UNESCO) Türkiye temsilciliği ve öğrenci müfettişliği görevleriyle [Paris](https://turkipedia.org/tr/wiki/Paris)'e gitti. Paris kültür ataşeliği yaptı. 1954'te ise yaşından dolayı bu görevden ayrılmak zorunda kaldı. Emekliliğinden sonra bir süre İstanbul Şehir Tiyatrosu edebi heyeti üyeliği yaptı. [Levent'te](https://turkipedia.org/tr/wiki/Levent%2C_Be%C5%9Fikta%C5%9F) oturduğu sokağa “Çalıkuşu” ismi, [Kadıköy](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kad%C4%B1k%C3%B6y)'de ve İzmir'de bir ilköğretim okuluna ve [Fatih](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fatih)'te [bir tiyatro sahnesine](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fatih_Re%C5%9Fat_Nuri_Sahnesi) Reşat Nuri Güntekin ismi verilmiştir. *Çalıkuşu* ve *Dudaktan Kalbe* romanlarını yazdığı İzmir'deki evi Reşat Nuri Güntekin Evi adıyla kütüphaneye çevrilmiş ve evin bulunduğu mahalleye [Çalıkuşu](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87al%C4%B1ku%C5%9Fu%2C_Karaba%C4%9Flar) adı verilmiştir.[^3][^4] ## Özel hayatı 1927'de Erenköy Lisesi'nden yeni mezun olan öğrencisi Hadiye Hanım ile evlendi.[^5] ## Çalışma yöntemi hakkında Bütün romanlarının tiyatro halinde senaryoları olduğunu söyleyen Reşat Nuri, [Hikmet Feridun'la](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hikmet_Feridun_Es) yaptığı bir konuşmada çalışma yöntemlerini şöyle açıklar: “"Roman ve hikâye yazarken konunun evvela asıl canlı noktası, amudi fıkarisi (belkemiği) gelir. Bu amudi fıkaridir ki bana yazmak arzusunu verir. Bu bazen bir vak'a olur, beni alâkadar eden bir vak'a.. Fakat çok kere pek alakadar olduğum insan tipi. (Şu vak'ayı veya şu insanı, şu tipi yazayım) derim. Bu suretle eserin iki adımı atılmış olur. Mevzuu pek iptidai bir şekilde fikrime gelir. Hiçbir zaman hemen derhal bu mevzunun planını yapıp da yazmağa başladığım vaki değildir. Bulduğum mevzuu zihnimde bir köşeye atarım. Onun francala hamuru gibi kendi kendine kabarması için uzun müddet bırakırım. Çok defa aradan birçok senelerin geçtiği de vakidir. Bu müddet zarfında mevzua bazı ilaveler yaparım. Bazı kısımlarını tayyederim, atarım, çıkarırım. Vakaları retuş ederim. Tipleri develope ederim (geliştiririm).. Yazma işine başladığım zaman da çok muntazam çalışırım. Romanın sonunu nasıl bitireceğimi tayin etmeden yazıya başlamam. Evvela umumi bir şema yaparım. Fakat eser henüz definitif (kesin, belirli) olmamıştır. Ortada şahıslar vardır, vakalar vardır, eserin ana hatları vardır. Fakat yazmaya başladıktan sonra şahıslar ekseriyetle hüviyetlerini değiştirirler, evvelce hiç düşünmediğim vak'alar, yeni şahıslar gelir. (Muhit dergisi, 1933; anan: Muzaffer Uyguner, Reşat Nuri Güntekin, Ağustos 1967) Kişilerine sevgiyle sokulan bir romancıdır Reşat Nuri. Genellikle onların gerçek yaşamlarındaki en belirgin özelliklerini yitirmeden yansıtmaya çalışır. Gözlem yeteneği yaşama çok geniş bir perspektiften bakma imkânını sağladığı için romanları geçiş dönemi yaşayan ülkemizden "insan manzaraları" çizme başarısına ulaşmıştır."” ## Etkileri [Millî Edebiyat akımıyla](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mill%C3%AE_Edebiyat) başlayan, halka ve halkın gerçeklerine edebi yönelişin Anadolu'ya erişen ilk başarılı temsilcisi sayılır. Gözlemci, gerçekçi kalemi ve sevecen yaklaşımı, eğildiği sorunları yansıtmada etkilidir. Bireyselle toplumsalı aynı potada eritebildiği yapıtları ile bu özellikleri öne çıkar. Ayrıca (“Sönmüş Yıldızlar” ve “Bir Yudum Su” adlı hikâyeleri ile Gökyüzü adlı romanında kendi muhitinin ve düşünce dünyasının aksine hüküm vermekten çekinmişse de) kendisinden sonra gelen [post modern dönem](https://turkipedia.org/tr/wiki/Postmodernizm) sonrası yazarlara insan – din ilişkisini irdelemede rahat yazabilmelerinin kapısını açmasıyla öncü olmuştur.[^6] [Arap alfabesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Arap_harfleri)yle basılmış olan ilk üç hikâye kitabını sonradan Latin alfabesiyle tekrar yayımlanmıştır. Hikâyelerinde genelde aşk, aile, çocuk, ahlak ve buna bağlı olarak gelişen bireysel ve toplumsal konular işlenmiştir. Eserlerde geleneksel karşısında yeniyi sunma, Cumhuriyet ideolojisini yayma çabası görülür, Eğitimci karakterler ideal tipleri olarak belirip (yazarın bu çabasını yerine getirmek için fedakarca) çalışmışlardır. ## Eserleri ![7 Haziran 1929 tarihli Vakit gazetesinde Yaprak Dökümü tefrikası haberi](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/64/1929_06_07_Vakit_Resat_Nuri_Yaprak_Dokumu.jpg/1280px-1929_06_07_Vakit_Resat_Nuri_Yaprak_Dokumu.jpg) *7 Haziran 1929 tarihli Vakit gazetesinde Yaprak Dökümü tefrikası haberi (Vakit, public-domain)* Öğretmenlik mesleğinin yanı sıra edebiyatla uğraşan Reşat Nuri, [Halit Ziya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Halid_Ziya_U%C5%9Fakl%C4%B1gil)'nın eserlerinden aldığı ilhamla hikâye yazmaya başladı.[^7] Daha sonra tiyatro edebiyatını benimseyerek oyun yazarlığına yöneldi. Yazı hayatına [I. Dünya Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._D%C3%BCnya_Sava%C5%9F%C4%B1) sonlarında başladı. Başlangıçta uzun bir öykü olan “Eski Ahbap” (1917), [Diken dergisinde](https://turkipedia.org/tr/wiki/Diken_%28dergi%29) yayımlandı. 1918-1919 yıllarında *Zaman* gazetesinde 'Temaşa Haftaları' adı altında tiyatro eleştirileri ve tanıtım yazıları yazdı. *Hançer* (1920) ve *Eski Rüya* (1922) gibi sahne eserleri kaleme alan, tiyatro eleştirileri yayımlayan yazar; [*Çalıkuşu*](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87al%C4%B1ku%C5%9Fu_%28roman%29) romanının 1922'de [Vakit gazetesinde](https://turkipedia.org/tr/wiki/Vakit_%28gazete%29) tefrika edilmesiyle geniş kitlelerce tanındı. 1923-1924 yılları arasında [Mahmud Yesâri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mahmut_Yesari), [Münif Fehim Özarman](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C3%BCnif_Fehim_%C3%96zarman) ve [İbn-ür Refik Ahmed Nuri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Refik_Ahmet_Nuri_Sekizinci) ile beraber haftalık Osmanlıca mizah dergisi [*Kelebek*](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkiye%27de_yay%C4%B1mlanm%C4%B1%C5%9F_mizah_dergileri)***i çıkardı.*** [Tristan Bernard](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tristan_Bernard)'dan *Hakiki Kahramanlık* (1918) adıyla uyarladığı ilk piyesi "Hayreddin Rüşdü" takma adıyla yayımlandı. [Émile Zola'nın](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%89mile_Zola) 1903 yılında yayımlanan ve [Dreyfus davasını](https://turkipedia.org/tr/wiki/Dreyfus_Olay%C4%B1) anlattığı *Gerçek* (Vérité) romanını 1929 yılında “Hakikat” başlığıyla Türkçeye çevirdi.[^8] *Türk Kıraati* (1930) ve *Fransızca - Türkçe Resimli Büyük Dil Kılavuzu* (1935) da yayımladığı eserler arasındadır. Çoklu sütun ### Romanları Tüm romanlarının güncel ve standart baskıları [İnkılâp Kitabevi](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0nk%C4%B1l%C3%A2p_Kitabevi) tarafından yapılmaktadır: - 1922: [*Gizli El*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gizli_El) - (ISBN 978-975-10-4751-9) - 1922: [*Çalıkuşu*](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87al%C4%B1ku%C5%9Fu_%28roman%29) - (ISBN 978-975-10-2768-9) - 1924: [*Damga*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Damga_%28roman%29) - (ISBN 978-975-10-2672-9) - 1925: [*Dudaktan Kalbe*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Dudaktan_Kalbe) - (ISBN 978-975-10-2645-3) - 1926: *Akşam Güneşi* - (ISBN 978-975-10-1543-3) - 1927: *Bir Kadın Düşmanı* - (ISBN 978-975-10-2720-7) - 1928: [*Yeşil Gece*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ye%C5%9Fil_Gece) - (ISBN 978-975-10-0186-3) - 1928: [*Acımak*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ac%C4%B1mak_%28roman%29) - (ISBN 978-975-10-4737-3) - 1930: [*Yaprak Dökümü*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yaprak_D%C3%B6k%C3%BCm%C3%BC) - (ISBN 978-975-10-2649-1) - 1932: [*Kızılcık Dalları*](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1z%C4%B1lc%C4%B1k_Dallar%C4%B1) - (ISBN 978-975-10-0200-6) - 1935: *Gökyüzü* - (ISBN 978-975-10-0329-4) - 1938: *Eski Hastalık* - (ISBN 978-975-10-4748-9) - 1942: *Ateş Gecesi* - (ISBN 978-975-10-0013-2) - 1944: [*Değirmen*](https://turkipedia.org/tr/wiki/De%C4%9Firmen_%28T%C3%BCrk_roman%C4%B1%29) - (ISBN 978-975-10-0182-5) - 1946: [*Miskinler Tekkesi*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Miskinler_Tekkesi) - (ISBN 978-975-10-0228-0) - 1953: *Harabelerin Çiçeği* - (ISBN 978-975-10-0304-1) - 1961: [*Kavak Yelleri*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kavak_Yelleri_%28roman%29) (Ölümünden sonra yayımlandı) - (ISBN 978-975-10-4792-2) - 1961: *Son Sığınak* (Ölümünden sonra yayımlandı) - (ISBN 978-975-10-0014-9) - 1961: *Kan Davası* (Ölümünden sonra yayımlandı) - (ISBN 978-975-10-2746-7) ### Hikâyeleri - 1919: *Roçild Bey* - 1919: *Eski Ahbap* - 1923: *Sönmüş Yıldızlar* - 1927: *Tanrı Misafiri* - 1928: *Leyla ile Mecnun* - 1930: *Olağan İşler* - 1932: *Aşk Mektupları* - 1932: *Boyunduruk* Çoklu sütun-kes ### Oyunları - 1920: *Hançer* - 1922: *Eski Rüya* - 1924: *Ümidin Güneşi* - 1925: *Gazeteci Düşmanı, Şemsiye Hırsızı, İhtiyar Serseri* (Üç oyun) - 1927: [*Taş Parçası*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ta%C5%9F_Par%C3%A7as%C4%B1) - 1928: *Yeşil Gece* (Romandan uyarlama) - 1933: *Hülleci* - 1933: *İstiklâl* - 1953: [*Balıkesir Muhasebecisi*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bal%C4%B1kesir_Muhasebecisi) - 1954: [*Tanrıdağı Ziyafeti*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tanr%C4%B1da%C4%9F%C4%B1_Ziyafeti) - 1971: *Eski Şarkı* (Ölümünden sonra yayımlandı) - 1971: *Yaprak Dökümü* (Romandan uyarlama, ölümünden sonra yayımlandı) - 2007: *Kavak Yelleri* (Ölümünden sonra yayımlandı) - 2007: *Çalıkuşu* (Ölümünden sonra tiyatro metni olarak yayımlandı) - 2007: *Bir Köy Öğretmeni* (Ölümünden sonra yayımlandı) ### Gezi Yazısı - [*Anadolu Notları*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Anadolu_Notlar%C4%B1) (Cilt 1: 1936, Cilt II: 1966) - (Güncel baskı: İnkılâp Kitabevi, ISBN 978-975-10-0285-3) ## Ölümü ve hatırası ![258x258pik](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/46/Re%C5%9Fat_Nuri_G%C3%BCntekin_Grave_20220320.jpg/1280px-Re%C5%9Fat_Nuri_G%C3%BCntekin_Grave_20220320.jpg) *258x258pik (Sakhalinio, CC-BY-SA-4.0)* Güntekin'e [akciğer kanseri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Akci%C4%9Fer_kanseri) teşhisi konulduktan sonra tedavisi için [Londra](https://turkipedia.org/tr/wiki/Londra)'ya gitti ve orada, 7 Aralık 1956'da hastalığına yenik düşerek öldü.[^9] 13 Aralık 1956 günü, [Karacaahmet Mezarlığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karacaahmet_Mezarl%C4%B1%C4%9F%C4%B1)'na defnedildi.[^10] [Büyükada](https://turkipedia.org/tr/wiki/B%C3%BCy%C3%BCkada)'da yaşadığı üç katlı evin dış cephesi Reşat Nuri Güntekin Evi olarak korunmaktadır.[^11] ## Ayrıca bakınız - [MEB 100 Türk edebiyatçısı listesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/MEB_100_T%C3%BCrk_edebiyat%C3%A7%C4%B1s%C4%B1_listesi) [^1]: Cemal Kalyoncu, Çalıkuşu Ailesi, Aksiyon Dergisi, Sayı 385, Tarih 20.04.2002. [^2]: Cemal Kalyoncu, Çalıkuşu Ailesi, Aksiyon Dergisi, Sayı 385, Tarih 20.04.2002. [^3]: Reşat Nuri GÜNTEKİN'in Evi. T.C. Karabağlar Kaymakamlığı. [^4]: Çalıkuşu romanı burada yazıldı. Yeni Asır Gazetesi. [^5]: Cemal Kalyoncu, Çalıkuşu Ailesi, Aksiyon Dergisi, Sayı 385, Tarih 20.04.2002. [^6]: Yusoğlu, Nebahat. Reşat Nuri Güntekin’in Eserlerinde İnanma İhtiyacı. Marmara Türkiyat Araştırmaları Dergisi, 16 Aralık 2019, s. 259. [^7]: Nihad Sâmi Banarlı, Kültür Köprüsü –Süleyman Çelebi’den Mehmet Akif’e-. [^8]: Şeker, Bahattin. Evidences of French Literature in the Novels of Reşat Nuri Güntekin. Journal of Turkish Studies, 2009, s. 561-590. [^9]: Reşad Nuri Güntekin Londrada vefat etti. Cumhuriyet Gazetesi. [^10]: Reşad Nuriyi dün toprağa verdik. Cumhuriyet Gazetesi. [^11]: Adalar İlçemizde Bulunan Müzelerimiz. T.C. Adalar Kaymakamlığı.