# Reîsü'l-küttâb

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Re%C3%AEs%C3%BC'l-k%C3%BCtt%C3%A2b
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Reîsü'l-küttâb, https://tr.wikipedia.org/wiki/Re%C3%AEs%C3%BC%27l-k%C3%BCtt%C3%A2b (CC-BY-SA-4.0)

![Babıali Tercümanı (Tercüman), Avrupalı Sefir (Elçi), Reîsü'l-küttâb, Buhara Sefiri, İç Ağası (Sadaret Dairesi Memuru)](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b7/Reis%C3%BClk%C3%BCttab.jpg/1280px-Reis%C3%BClk%C3%BCttab.jpg)
*Babıali Tercümanı (Tercüman), Avrupalı Sefir (Elçi), Reîsü'l-küttâb, Buhara Sefiri, İç Ağası (Sadaret Dairesi Memuru) (Arif Pacha ( archive ) Originally uploaded to the Turkish Wikipedia by tr:User:Erk and named tr:Dosya:Avrupali sefir.jpg, public-domain)*

**Reîsü'l-küttâb** (رئيس الكتاب) [Osmanlı Devleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)nde [Hariciye Nazırlığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hariciye_Nez%C3%A2reti)'nın (Dışişleri Bakanlığı) kurulmasından önceki dönemde dışişlerinden sorumlu devlet görevlisiydi.

Reîsü'l-küttâblık görevi Osmanlı Devletinde ilk defa 1453 yılında [İstanbul'un fethi](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul%27un_Fethi) sonrasında oluşturuldu. Osmanlı Devleti'nin yükselme döneminde reîsü'l-küttâblık henüz [Divan-ı Hümayun](https://turkipedia.org/tr/wiki/D%C3%AEv%C3%A2n-%C4%B1_H%C3%BCm%C3%A2yun) düzeyinde bir görev değildi. Reîsü'l-küttâblar o dönemde [Nişancı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ni%C5%9Fanc%C4%B1)ların emrinde çalışırlar, yurt dışıyla yapılan yazışmaları kaleme alırlardı. 1650 yılından sonra reîsü'l-küttâblar protokolde Nişancıdan sonra gelmekle beraber, dış siyasete ait işlerden tek başına sorumlu hale geldiler. Nişancılar bu tarihten sonra yalnız diğer kanuni işlerle uğraşır hale geldiler.[^1] Giderek önemi artan reîsü'l-küttâblık kurumu 1836 yılında yerini [Hariciye Nazırlığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hariciye_Nez%C3%A2reti)'na bıraktı.

## Bazı reîsü'l-küttâblar

- [Haydar Çelebi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Haydar_%C3%87elebi)
- [Ömer Avni](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%96mer_Avni) Efendi
- [Rami Mehmed Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/R%C3%A2mi_Mehmed_Pa%C5%9Fa) (1696-1703)
- [Acem Bekir Efendi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Acem_Bekir_Efendi) (1704, 1711, 1713)[^2]
- [Mehmed Raşit Efendi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mehmed_Ra%C5%9Fit_Efendi)
- [Abdürrezzak Efendi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Abd%C3%BCrrezzak_Efendi)[^3]
- [Koca Ragıp Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Koca_R%C3%A2g%C4%B1b_Pa%C5%9Fa)
- [İbrahim Münib Efendi](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0brahim_M%C3%BCnib_Efendi)
- [Naili Abdullah Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/N%C3%A2il%C3%AE_Abdullah_Pa%C5%9Fa)
- [Mahmud Raif Efendi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mahmud_Raif_Efendi)
- [Mehmed Said Galip Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mehmed_Said_Galip_Pa%C5%9Fa)
- [Ahmed Atif Efendi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ahmed_Atif_Efendi)

## Ayrıca bakınız

- [Osmanlı İmparatorluğu'nun dış ilişkileri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu%27nun_d%C4%B1%C5%9F_ili%C5%9Fkileri)
- [Nişancı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ni%C5%9Fanc%C4%B1)
- [Osmanlı İmparatorluğu'nun antlaşmaları listesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu%27nun_antla%C5%9Fmalar%C4%B1_listesi)
- [Osmanlı İmparatorluğu'nda modernleşme](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu%27nda_modernle%C5%9Fme)
- [Tercüme Odası](https://turkipedia.org/tr/wiki/Terc%C3%BCme_Odas%C4%B1)

[^1]: Osmanlı Hariciye Nezaretinin Kuruluşu, Banu El. <http://www.geocities.com/begunay/V6.htm>
[^2]: Acem Bekir Efendi. <http://www.nuveforum.net/294-kisiler/72342-acem-bekir-efendi-turk-reisulkuttap/>
[^3]: OSMANLI'DA DEVLET ADAMLIĞININ İLK ŞARTI, UZUN BOYLU OLMAKTI, 16 Ekim 2004, Hürriyet Gazetesi. <http://dosyalar.hurriyet.com.tr/ramazan2004/haber59.asp>