Ragıp Paşa Kütüphanesi

Koca Ragıp Paşa Kütüphanesi, İstanbul'un Laleli semtinde bulunan 18. yüzyılda hizmete girmiş kütüphane. 1999'daki Marmara Depremi'nden bu yana geçici olarak kapalıdır.

Kütüphane, Osmanlı Sultanı III. Mustafa'nın sadrazamı ve kız kardeşinin eşi olan divan şairlerinden Koca Ragıp Paşa tarafından yaptırılan külliyenin bir parçasıdır. 2 Mart 1763'te yapımı tamamlanan barok tarzdaki binanın mimarının Mimar Tahir Ağa olduğu düşünülse de kesin bir bilgi mevcut değildir.^{[1]T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı Kütüphaneler ve Yayımlar Genel Müdürlüğü web sitesi, Erişim tarihi:26.05.2011.}

Yapının vakfiyesi 1762'de hazırlanmış, bina 1763 yılının Mart ayında hizmete açılmıştır. Lakin Ragıp Paşa, hayatı boyunca topladığı çok kıymetli kitapların yer alacağı bu yapının açılışından birkaç gün sonra 8 Nisan 1763'te vefat etmiştir. Kütüphanenin okuma salonunun üstü 12.30 metre yüksekliğinde bir ana kubbe ile örtülüdür.^{[2]Kenthaber.com sitesi Eminönü Rehberi Kütüphaneler sayfası, Erişim tarihi:26.05.2011.} Kubbeyi taşıyan kolonlar demir parmaklıklarla çevrilidir. Burası, kütüphanenin ana kitap deposudur; içinde üç ahşap kitap dolabı bulunur. Kütüphanenin duvarları 18. yüzyıl çinileri ile süslenmiştir.

Kütüphanenin koleksiyonu, Ragıp Paşa'nın vakfettiği 1000 parçalık yazma eser koleksiyonunu ve daha sonra bağışlarla elde edilen eserleri içerir.^{[3]Önder Kaya, Zamana Direnen Bir Kültür Ocağı: Koca Ragıp Paşa Kütüphanesi, Mostar Dergisi, Sayı:66, Ağustos 2010} Yahya Tevfik Medresesi (447cilt), Yeni Medrese (207 cilt), Musalla Medresesi (172 cilt) gibi eğitim kurumlarının kitapları da kütüphaneye aktarılmıştır.^{[4]İbrahim Mutlu, Ragıp Paşa Kütüphanesi 200 yaşında, Türk Kütüphaneciler Derneği Bülteni, 1963, cilt 12, sayı 1-2}

Koca Râgıb Paşa'nın Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivi'nde bulunan 1762 tarihli vakfiyesinde külliyenin birimleri olan kütüphâne ve mektebin nasıl idare edileceği hususu ayrıntılarıyla yer almaktadır. Haftanın altı günü kütüphânede görev yapacak olan hafız-ı kütübler için lojman da tahsis edildiği yapıda, vakfiyeye göre öğle ve ikindi namazları da cemaatle kılınacaktır.^{[5]Erünsal, İsmail. Rağıp Paşa Kütüphanesi. İslam Ansiklopedisi, 2007.}

Bununla birlikte her yıl hicri yılbaşında kütüphânede sayım yapılması vakıf defterine işlenmiştir. Bu sayım işleri ve kütüphânede görevli müfettişlere yıllık 4800 akçe verilmesi de vakfiyeye işlenmiş ve kütüphâneden ödünç kitap verilmesi yasaklanmıştır.^{[6]NEFTÇİ, Aras: 2021. “Bir Kütüphânenin İnşası: Ragıp Paşa Kütüphânesi”, Z Dergisi Kütüphâne, Zeytinburnu Belediyesi Yayınları, Sayı: 5, s. 118-120}

İslami ilimler başta olmak üzere tarih, edebiyat ve diğer bilimlerle ilgili çoğunluğu Arapça eserler yer almaktadır. Kitapların 1.274'ü yazma, 1704'ü eski harfle basma ve 9000 adedi de yeni derlemedir.^{[1]T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı Kütüphaneler ve Yayımlar Genel Müdürlüğü web sitesi, Erişim tarihi:26.05.2011.} Külliye içinde yer alan Sıbyan mektebi, uzun süre okul olarak kullanıldıktan sonra bir süre kütüphaneler Tasnif Komisyonu Bürosu olarak kullanılmış, 1954 yılında Çocuk Kütüphanesi haline getirilmiştir.

Günümüzde Kültür ve Turizm Bakanlığı yönetiminde olan kütüphane, Süleymaniye Kütüphanesi'ne bağlıdır. 1999'daki Marmara depreminden sonra geçici olarak hizmete kapatıldı; 2010 yılında restorasyonu başladı.^{[7]Ömer Faruk Aydemir, Bakan Günay Koca Ragıp Paşa Kütüphanesi’ni Gezdi, İha, 21.12.2010}

Koca Ragıp Paşa'nın türbesi, kütüphanenin ve külliyenin diğer yapılarının bulunduğu bahçe içinde yer alır.

Ragıp Paşa Kütüphanesi

Dış bağlantılar

Kaynakça