# Rıza Tevfik Bölükbaşı > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/R%C4%B1za_Tevfik_B%C3%B6l%C3%BCkba%C5%9F%C4%B1 > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Rıza Tevfik Bölükbaşı, https://tr.wikipedia.org/wiki/R%C4%B1za_Tevfik_B%C3%B6l%C3%BCkba%C5%9F%C4%B1 (CC-BY-SA-4.0) ![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/8/88/Filozof_R%C4%B1za_Tevfik_.jpg) * (Şehbal Mecmuası, public-domain)* - **Adı:** Rıza Tevfik Bölükbaşı - **Takma adı:** Feylesof Rıza - **Doğum tarihi:** 1869 - **Doğum yeri:** Cisri Mustafapaşa, Osmanlı İmparatorluğu - **Ölüm tarihi:** 30 Aralık 1949 (80–81 yaşında) - **Yattığı yer:** Zincirlikuyu Mezarlığı, İstanbul - **Ölüm yeri:** İstanbul, Türkiye - **Milliyet:** Türk - **Vatandaşlık:** Osmanlı İmparatorluğu, Türkiye Cumhuriyeti **Rıza Tevfik Bölükbaşı** (1869, [Cisr-i Mustafapaşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Svilengrad) - 30 Aralık 1949[^1], [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)); Türk bir şair, filozof ve [siyasetçi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Siyaset%C3%A7i)ydi. [Hece vezni](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hece_%C3%B6l%C3%A7%C3%BCs%C3%BC)nde yazdığı şiirlerle tanınan Rıza Tevfik Bölükbaşı, felsefeye merakı nedeniyle *Feylesof Rıza* olarak anılırdı. Tıp eğitimi gören Rıza Tevfik, Osmanlı döneminde milletvekilliği, Millî Eğitim Bakanlığı da yapan çok yönlü bir kişilikti. Politikadaki tutarsızlıkları ve ateşli kişilik yapısı nedeniyle olaylarla dolu bir ömür sürdü. [Sevr Antlaşması](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sevr_Antla%C5%9Fmas%C4%B1)’nı imzalayan Osmanlı delegesi olarak [Yüzellilikler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Y%C3%BCzellilikler) arasında yer aldığı için uzun yıllar sürgünde yaşadı; gurbet acısını, şiirlerinde dile getirdi. Sürgünde iken yazdığı "Uçun Kuşlar" isimli şiirinde yer alan, "Uçun kuşlar uçun! Burada vefa yok! Öyle akar sular, öyle hava yok! Feryadıma karşı aks-i sedâ yok! Bu yangın yerinde soğuk kül vardır." kıt'ası, o zamanki sıla özlemini dile getirir. ## Hayatı ### Çocukluk, gençlik yılları ve eğitimi ![Genç Rıza Tevfik.](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/4/49/Riza_tevfik_early_age.jpg) *Genç Rıza Tevfik. (public-domain)* ![Cemiyet-i Tıbbiye-i Mülkiye azasından Dr Rıza Tevfik Bey](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/e/e2/R%C4%B1za_Tevfik_B%C3%B6l%C3%BCkba%C5%9F%C4%B1.jpg) *Cemiyet-i Tıbbiye-i Mülkiye azasından Dr Rıza Tevfik Bey (Cemil1280, CC-BY-SA-4.0)* Rıza Tevfik, 1869 yılında [Cisr](https://turkipedia.org/tr/wiki/Svilengrad), Edirne Eyaleti'nde (günümüzde Bulgaristan'da bulunan Svilengrad'daki Mustafapaşa), [Çerkes](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87erkesler) kökenli bir annenin ve [Arnavut](https://turkipedia.org/tr/wiki/Arnavutlar) kökenli bir babanın ilk çocuğu olarak doğdu.[^2][^3][^4] Daha sonrasında Edirne'de intihar ederek ölen bir de bir erkek kardeşi Besim vardı. Mülkiye Valisi olan babası tarafından [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'daki bir Yahudi okuluna[^5] yerleştirilen Rıza Tevfik, erken yaşta [İspanyolca](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0spanyolca) ve [Fransızca](https://turkipedia.org/tr/wiki/Frans%C4%B1zca) öğrendi. Öğrenci yılları boyunca önce ünlü [Galatasaray Lisesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Galatasaray_Lisesi)'nde ve daha sonra İmparatorluk Tıp Okulu'nda (Tıbbiye) öğrenim gördü. Huzursuz bir kişiliğe sahip olduğundan sürekli dikkat çekiyordu. Ancak otuz yaşında tamamen mezun olabildi ve bunun sonunda doktor oldu. 1869 yılında [Cisr](https://turkipedia.org/tr/wiki/Svilengrad)'de (o yıllarda [Edirne](https://turkipedia.org/tr/wiki/Edirne) vilayetine bağlı bir kaza; günümüzde [Bulgaristan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bulgaristan)'ın [Hasköy](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hask%C3%B6y_%28il%29) iline bağlı [Svilengrad](https://turkipedia.org/tr/wiki/Svilengrad) ilçesi) doğdu. Babası Mülkiye kaymakamlarından Hoca Mehmet Tevfik, annesi Kafkas muhacirlerinden Münire Hanım idi. Mehmet Tevfik Bey'in emekli olmasından sonra ailesi ile gelip yerleştikleri [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'da kardeşi Ahmet Nazif dünyaya geldi. Bir [Musevi okulunda](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu%27ndaki_Yahudilerin_tarihi) öğretmenlik yapan Mehmet Tevfik Bey oğlunu da aynı okula kaydetti.[^6] Rıza Tevfik bu okulda Yahudi İspanyolcası ve Fransızca öğrendi. 1879'da babasının savcı yardımcısı olarak atanması üzerine göç ettikleri [İzmit](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0zmit)'te Münire Hanım sıtmadan hayatını kaybedince aile İstanbul'a döndü. Rıza Tevfik, babasının Gelibolulu bir ailenin kızı olan Şakire Hanım'la evlenmesinden sonra eğitimine bir süre [Gelibolu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gelibolu)'da bir Ermeni mektebinde devam etti; ardından Gelibolu Rüştiyesi'nde okuyarak okulu birincilikle bitirdi.[^7] 1885'te [Mektebi Mülkiyeyi Şahane](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C3%BClkiye)'ye girdi, özellikle edebiyat derslerinde başarılı oldu; ancak üçüncü sınıfta iken babasını kaybetti (1891), arkasından da ihtilalcilikle suçlanarak bazı hocalar ve öğrencilerle birlikte okuldan çıkarıldı. Doktorluk mesleğine ilgi duymadığı hâlde eğitimine devam edebilmek için [Tıbbiye](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C4%B1bbiye)'ye girdi.[^8] Öğrencileri etrafına toplayıp [Namık Kemal](https://turkipedia.org/tr/wiki/N%C3%A2m%C4%B1k_Kemal)'in hürriyet şiirlerini okuması; cumhuriyet hakkında konuşmalar yapmaya başlaması bu okuldan da uzaklaştırılmasına sebep oldu ancak Umumi Mektepler Nazırı [Mustafa Zeki Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mustafa_Zeki_Pa%C5%9Fa)'ya yazdığı bir dilekçe sayesinde okula geri dönebildi. Ertesi sene Sirkeci'de bir kahvede hürriyet, adalet ve hükûmet şekilleri üzerine yaptığı bir konuşma nedeniyle hapsedildi; bu defa da Zaptiye Nazırı [Hüseyin Nazım Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/H%C3%BCseyin_N%C3%A2z%C4%B1m_Pa%C5%9Fa)'nın aracılığı ile hapisten kurtulup okula dönebildi. Okulu 1897'de bitirip doktor olabildi. Gümrük idaresinde, sonra Cemiyeti Tıbbiyeyi Mülkiye'de, daha sonra Karantina İdaresinde doktor olarak çalıştı. Tıbbiye'nin son sınıfında iken ilk Türk kadın pedagoji öğretmeni [Ayşe Sıdıka Hanım](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ay%C5%9Fe_S%C4%B1d%C4%B1ka_Han%C4%B1m) ile evlenerek 3 kız çocuğu sahibi olan Rıza Tevfik 1903'te çocukları henüz 3, 4 ve 7 yaşlarında iken eşini kaybetti. Ertesi yıl ikinci evliliğini Nazlı Hanım ile yaptı; bu evliliğinden iki oğlu oldu.[^9] 1908'li yıllarda ise [Ulum-u İktisadiye ve İçtimaiye Mecmuası](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ulum-u_%C4%B0ktisadiye_ve_%C4%B0%C3%A7timaiye_Mecmuas%C4%B1)'nın kurucuları arasında yer aldı ve bu dergide çeşitli yazılar yazdı.[^10] ### Siyasete girişi ![Rıza Tevfik Londra’da, 1912.](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/5/50/Riza_tevfik.jpg) *Rıza Tevfik Londra’da, 1912. (public-domain)* O dönemde gizli bir cemiyet olan [İttihat ve Terakki Cemiyeti](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0ttihat_ve_Terakki)’ne 1907’de [Manyasizade Refik Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/Manyasizade_Refik_Bey)’in ısrarıyla girdi.[^11] Ertesi sene Meşrutiyet ilan edildiğinde Rıza Tevfik, [Selim Sırrı Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/Selim_S%C4%B1rr%C4%B1_Tarcan) (Tarcan) ile birlikte İstanbul’da at üstünde dolaşıp nutuklar vererek halkın galeyanını kontrol altına almada başarılı oldu. Devrim günleri boyunca iri cüssesi ile de nam salan Rıza Tevfik, Dersaadet’in en etkili kişileri arasına girdi ve kendisine siyaset yolu açıldı. Genel seçimde Osmanlı parlamentosuna Edirne mebusu olarak girdi. 1910 yılında İttihat ve Terakki Fırkası’nın meclisi feshetmesi üzerine istifa etti; iki yıl sonra [Hürriyet ve İtilaf Fırkası](https://turkipedia.org/tr/wiki/H%C3%BCrriyet_ve_%C4%B0tilaf_F%C4%B1rkas%C4%B1)’na girdi. İttihat ve Terakki Fırkası’ndan eski arkadaşları tarafından Sultanahmet’teki cezaevinde bir ay kadar hapsedilen; bir yıl sonra [Gümülcine](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%BCm%C3%BClcine)’de [1912 Osmanlı genel seçimleri](https://turkipedia.org/tr/wiki/1912_Osmanl%C4%B1_genel_se%C3%A7imleri) sırasında propaganda yaparken yine eski partili bir grup tarafından fena hâlde dövülen Rıza Tevfik, ikinci seçimde mebus seçilemeyince siyaseti bir süre için bırakmıştır.[^12] ### Felsefe dersleri, konferansları Bu dönemde devrin belli başlı gazete ve dergilerinde şiirler, edebiyat ve felsefe ile ilgili makaleler yazdı; ülkenin [I. Dünya Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._D%C3%BCnya_Sava%C5%9F%C4%B1)’na sürüklenmesine karşı çıktı. Tiyatro salonları ve kıraathanelerde halka açık verdiği konferanslar ile tanındı. Vaniköyü'nde Raif Oğan'ın kurduğu Rehberi İttihad-ı Osmâni özel lisesinde Türkiye'de ilk defa felsefe dersleri verdi.[^13] Bu dersler önce “*Mebhas-i Marifet (Bilgi Teorisi)*” adıyla taş basma olarak basıldıktan sonra 1914’te “*Felsefe Dersleri-Birinci Kısım*” adıyla yayımlanmıştır. Yakın dostu Tevfik Fikret’in 1915’te ölümünden sonra Arnavutköy Kız Koleji'nde ve [Robert Kolej](https://turkipedia.org/tr/wiki/Robert_Lisesi)'de Fikret’ten boşalan edebiyat derslerini verdi. ### Siyasete dönmesi ve Darülfunun hocalığı ![Rıza Tevfik Paris Barış Konferansı için Quai d'Orsay, Paris'te, 1919.](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/07/Img010GeneralBougrain.jpg/1280px-Img010GeneralBougrain.jpg) *Rıza Tevfik Paris Barış Konferansı için Quai d'Orsay, Paris'te, 1919. (Barbierd, CC-BY-SA-4.0)* ![Paris Barış Konferansına giden Osmanlı heyeti, İtilaf Devletlerine ait bir savaş gemisinin güvertesinde. Rıza Tevfik fotoğrafta fes takmış Damat Ferit Paşa'nın sağında.](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9b/SevresSignatories.jpg/1280px-SevresSignatories.jpg) *Paris Barış Konferansına giden Osmanlı heyeti, İtilaf Devletlerine ait bir savaş gemisinin güvertesinde. Rıza Tevfik fotoğrafta fes takmış Damat Ferit Paşa'nın sağında. (public-domain)* 1918’de siyasete yeniden dönerek son Osmanlı kabinesinde Maârif Nâzırı (Eğitim Bakanı) olarak bulundu. Felsefenin eğitim sisteminde yer alması için çabaladı. Aynı yıl [Hür ve Kabul Edilmiş Masonlar Büyük Locası](https://turkipedia.org/tr/wiki/H%C3%BCr_ve_Kabul_Edilmi%C5%9F_Masonlar_B%C3%BCy%C3%BCk_Locas%C4%B1)'nın büyük üstadı seçilerek burada bir yıl görev yaptı.[^14] 16 Mart 1919'da [Meclis-i Âyan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Meclis-i_%C3%82yan) üyeliğine atanmıştır. 1919-1920’de [Şura-yı Devlet](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9E%C3%BBr%C3%A2-y%C4%B1_Devlet) (Danıştay) Reisliği’ne getirildi. Aynı tarihlerde [Darülfünun](https://turkipedia.org/tr/wiki/D%C3%A2r%C3%BClf%C3%BCn%C3%BBn)’da felsefe ve estetik dersleri verdi. Padişah [Vahdettin](https://turkipedia.org/tr/wiki/VI._Mehmed) ve [Damat Ferit Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/D%C3%A2mad_Ferid_Pa%C5%9Fa)'nın ısrar ve baskısı sonucu 1919'da Paris'te toplanan [barış konferansına](https://turkipedia.org/tr/wiki/Paris_Bar%C4%B1%C5%9F_Konferans%C4%B1) Türkiye temsilcisi olarak katılmak zorunda kaldı. Ertesi yıl ise [Sevr Antlaşması](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sevr_Antla%C5%9Fmas%C4%B1)’nı imzalayan heyette yer almak zorunda kaldı. Darülfünun’daki öğrencileri onun Sevr'e imza koyan heyette yer almasını büyük tepki ile karşılayıp derslerini boykot ettiler, protesto gösterileri düzenlediler. Darülfünun grevine yol açan gerilimin son damlası [Süleyman Nazif](https://turkipedia.org/tr/wiki/S%C3%BCleyman_Nazif) ile [Hüseyin Daniş](https://turkipedia.org/tr/wiki/H%C3%BCseyin_Dani%C5%9F) arasında [Fuzûlî](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fuz%C3%BBl%C3%AE)’nin Türklüğü üzerine yapılan tartışma olmuştur. 29 Mart 1922’de yapılan konferansta hakem rolünü üstlenen Rıza Tevfik, Fuzûlî'nin Türk değil, Acem olduğunu iddia etmiş, “*Türk de olsa ne çıkar*” diyerek nutkuna devam etmişti. Ertesi gün Edebiyat Fakültesi öğrencileri bir kararname hazırlayarak Rıza Tevfik, [Ali Kemal](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ali_Kemal), Hüseyin Daniş, [Cenab Şahabettin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cenap_%C5%9Eahabettin) ve [Marujan Barsamiyan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Marujan_Barsamiyan)’ın görevlerinden istifa etmelerini istediler. Edebiyat Fakültesi’nde başlayan boykot diğer üç fakülteye de sıçradı. Gelişmeler üzerine üniversite nizamnamesi değiştirilerek hocaların durumu hakkında karar verme yetkisi Darülfünun Divanı’na bırakılmış ve Divan söz konusu hocalara süresiz izin vererek bir anlamda öğrencilerin isteklerini yerine getirmiştir.[^15] Rıza Tevfik, kurumdan istifa etti. ### Sürgün yılları ![Rıza Tevfik sürgünde.](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/8/8c/Riza_tevfik3.jpg) *Rıza Tevfik sürgünde. (public-domain)* [Millî Mücadele](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk_Kurtulu%C5%9F_Sava%C5%9F%C4%B1) aleyhtarı Ali Kemal’in linç edilmesi üzerine [Mısır](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C4%B1s%C4%B1r)'a gitmekte olan bir yük gemisine binerek 8 Kasım 1922’de ülkeyi terk etti. Türkiye’den ayrılışından bir buçuk yıl sonra [TBMM](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkiye_B%C3%BCy%C3%BCk_Millet_Meclisi)’nin aldığı bir kararla sürgüne gönderilecek [Yüzellilikler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Y%C3%BCzellilikler) listesinde yer aldı. Listede yer almasının nedeni, Sevr’i imzalayan heyette yer alması idi. Sürgün yıllarında [Hicaz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hicaz), [Amerika Birleşik Devletleri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Amerika_Birle%C5%9Fik_Devletleri), [Ürdün](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%9Crd%C3%BCn) ve [Lübnan](https://turkipedia.org/tr/wiki/L%C3%BCbnan)'da yaşadı. Ürdün Kralı Emir Abdullah kendisine yakınlık göstermiş, maaş bağlamış; Divan tercümanlığı ve Asarı Atika müdürlükleri görevlerinde bulunmasını sağlamıştır. 1928'de [ABD](https://turkipedia.org/tr/wiki/Amerika_Birle%C5%9Fik_Devletleri)'de bulunan çocuklarını ziyaret edip orada Türk edebiyatı hakkında çeşitli konferanslar veren Rıza Tevfik, 1934'te Ürdün'deki resmî görevinden emekli oldu. Lübnan kıyılarında [Beyrut](https://turkipedia.org/tr/wiki/Beyrut) yakınlarındaki Cünye kasabasına yerleşti. ### Son yılları 1939’da çıkan Af Kanunu’ndan faydalanarak 1943’te kendi ifadesiyle *"hesaplaşmak için değil, helalleşmek için"* yurda döndü. 30 Aralık 1949'da felç tedavisi için yattığı İstanbul Vakıf Gurebâ Hastanesi'nde saat 21.30'da zatürreden öldü.[^16] Cenaze namazı 1 Ocak 1950'de Şişli Camii'nde kılınmıştır. Defni ardından Rıza Tevfik'i çok seven [Refi' Cevad Ulunay](https://turkipedia.org/tr/wiki/Refi%27_Cevad_Ulunay) mezarı başında insanlara konuşma yapmıştır.[^17] Mezarı, Zincirlikuyu Asrî Mezarlığı'nda bulunmaktadır. ## Eserleri [Servet-i Fünûn edebiyatı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Servet-i_F%C3%BCn%C3%BBn_edebiyat%C4%B1)nın kuruluş yılları olan 1895'ten itibaren devrin edebî dergilerinde [Abdülhak Hamit](https://turkipedia.org/tr/wiki/Abd%C3%BClhak_H%C3%A2mit_Tarhan) etkisi altında aruz vezniyle şiirler yayımladı. Asıl şöhretini 1913'ten sonra yayımladığı şiirlerle kazandı.[^18] [Millî edebiyat](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mill%C3%AE_Edebiyat)ın oluştuğu bu dönemde [hece vezni](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hece_%C3%B6l%C3%A7%C3%BCs%C3%BC) ve kısmen sade Türkçe ile şiirler yazdı; divan, koşma ve nefes tarzındaki şiirleriyle bir dönemin halk edebiyatının canlanmasına yardımcı oldu. Rıza Tevfik Bölükbaşı, bütün şiirlerini tek kitabı olan [*Serâb-ı Ömrüm*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ser%C3%A2b-%C4%B1_%C3%96mr%C3%BCm) adlı kitabında bir araya getirmiştir. Bu kitap, 1934'te Lefkoşa'da basıldı. Halk edebiyatının tanıtılması ile ilgili çalışmalar da yapan Bölükbaşı'nın [Ömer Hayyam](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%96mer_Hayyam) çevirileri, [Tevfik Fikret](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tevfik_Fikret) hakkında incelemesi ve Darülfünun'da vermiş olduğu felsefe derslerinin ders notları kitaplaştırılarak *Felsefe Dersleri* adıyla yayımlanmış olup felsefi açıdan Türk fikir hayatında önemli bir yere sahiptir. Bu eserin transkripsiyonu 2001 yılında Dr. [Münir Dedeoğlu](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C3%BCnir_Dedeo%C4%9Flu) tarafından günümüz Türkçesiyle yeniden yayımlanmıştır. "*Abdülhak Hamid ve Mülâhazât-ı Felsefiyesi*" adlı eserini Abdullah Uçman İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Yayınları'ndan çıkarmıştır. Bazı hatıraları, (İletişim Yayınları) tarafından "*Biraz da Ben Konuşayım"* başlığıyla yayımlanmıştır. [^1]: RIZA TEVFİK BÖLÜKBAŞI. [^2]: Rıza Tevfik. Bütün cepheleriyle Rıza Tevfik: şiirler, makaleler, hatıralar. Halk Basımevi, 1950, s. 8. [^3]: Filozof Rıza Tevfik: hayatı, şiirleri, hâtıraları. 1958, s. 6. [^4]: Refik Ahmet Sevengil. Türk tiyatrosu tarihi: Neşrutiyettiyatrosu. Maarif Basımevi, 1968, s. 8. [^5]: Süssheim, Karl. The Diary of Karl Süssheim (1878-1947): Orientalist Between Munich and Istanbul. Franz Steiner Verlag, 2002, s. 56. [^6]: A. Can Tuncay, Büyük Üstad Rıza Tevfik, Mimar Sinan Sayı 83, Mart 1992 [^7]: A. Can Tuncay, Büyük Üstad Rıza Tevfik, Mimar Sinan Sayı 83, Mart 1992 [^8]: A. Can Tuncay, Büyük Üstad Rıza Tevfik, Mimar Sinan Sayı 83, Mart 1992 [^9]: A. Can Tuncay, Büyük Üstad Rıza Tevfik, Mimar Sinan Sayı 83, Mart 1992 [^10]: Aynur Erdoğan. Meşrutiyet’in Evrimci Dergisi: Ulûm-ı İktisadiye ve İçtimaiye Mecmuası. [^11]: A. Can Tuncay, Büyük Üstad Rıza Tevfik, Mimar Sinan Sayı 83, Mart 1992 [^12]: A. Can Tuncay, Büyük Üstad Rıza Tevfik, Mimar Sinan Sayı 83, Mart 1992 [^13]: A. Can Tuncay, Büyük Üstad Rıza Tevfik, Mimar Sinan Sayı 83, Mart 1992 [^14]: Büyük Üstatlar. [^15]: Fazıl Baş,Darülfünun’un Cihan Harbi Yılları, Cihanharbi.com sitesi, Erişim tarihi:07.08.2015. [^16]: 31 Aralık 1949 tarihli Yeni Sabah gazetesi [^17]: 2 Ocak 1950 tarihli Akşam gazetesi [^18]: A. Can Tuncay, Büyük Üstad Rıza Tevfik, Mimar Sinan Sayı 83, Mart 1992