# Pontus Rum Cemiyeti

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Pontus_Rum_Cemiyeti
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Pontus Rum Cemiyeti, https://tr.wikipedia.org/wiki/Pontus_Rum_Cemiyeti (CC-BY-SA-4.0)

![Karadeniz'de kurulmak istenen Pontus Cumhuriyeti.](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/5d/Heinrich_Kiepert._Asia_citerior.Pontus.jpg/1280px-Heinrich_Kiepert._Asia_citerior.Pontus.jpg)
*Karadeniz'de kurulmak istenen Pontus Cumhuriyeti. (Heinrich Kiepert, public-domain)*

Merkezi Samsun olan **Pontus Rum Cemiyeti** [Trabzon](https://turkipedia.org/tr/wiki/Trabzon), Samsun ve diğer [Kuzey Anadolu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karadeniz_B%C3%B6lgesi) illerinde [Pontus Cumhuriyeti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Pontus_Cumhuriyeti) kurmak için faaliyet göstermiş bir cemiyet.

## Kuruluşu ve faaliyetleri

Cemiyet bu dönemde faaliyet gösteren [Hınçak](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sosyal_Demokrat_H%C4%B1n%C3%A7ak_Partisi) ve [Taşnaksütyun](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ermeni_Devrimci_Federasyonu) gibi gayrimüslim cemiyetlerdendir. Cemiyet, adını eski çağlarda bölgenin eski adı [Pontus](https://turkipedia.org/tr/wiki/Pontus)'tan almıştır.

![Pontus Rum Cumhuriyeti'nin planlanan sınırları.](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/5a/Map_of_Pontus.jpg/1280px-Map_of_Pontus.jpg)
*Pontus Rum Cumhuriyeti'nin planlanan sınırları. (public-domain)*

[Mondros Mütarekesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mondros_M%C3%BCtarekesi)'nin getirdiği şartlar altında Rumlar bir devlet kurmak üzere propaganda faaliyetlerine başlamış, *Pontus* adında bir gazete kurmuştur. Bu cemiyet, 25.000 kişiyi örgütleyip faaliyetlere başlamış, [Türkiye Büyük Millet Meclisi](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkiye_B%C3%BCy%C3%BCk_Millet_Meclisi)nin çalışmalarıyla kurulan Merkezî Ordu tarafından dağıtılmıştır.

1 Aralık 1922'de [Lozan Konferansı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Lozan_Bar%C4%B1%C5%9F_Konferans%C4%B1)'nın birinci kısım toplantılarında 13 ayrı oturum sonunda [Türkiye-Yunanistan Nüfus Mübadelesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkiye-Yunanistan_n%C3%BCfus_m%C3%BCbadelesi) Antlaşması kabul edildi. Bu karar gereği Trabzon vilayetinde (ki o zamanlar Samsun'dan Rize'ye kadardı) yaşayan 193.000 Rum, 1923 yılı başında vapurlarla Yunanistan'a göç ettiler.