# Pişkeş

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Pi%C5%9Fke%C5%9F
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Pişkeş, https://tr.wikipedia.org/wiki/Pi%C5%9Fke%C5%9F (CC-BY-SA-4.0)

Farsçada "hediye, armağan ya da hibe" anlamına gelen sözcük Türk siyasi lügatında "Astın bağlı bulunduğu kişiye saygı ve bağlılık işareti olarak sunduğu hediye" anlamında kullanılmıştır.[^1]

[Osmanlı Devleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) döneminde pişkeş üçe ayrılır:

- [Beylerbeyi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Beylerbeyi)lerin, Osmanlı devleti'nde mukim Hristiyan [milletlerin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Millet_%28Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu%29) patrikleri ve vezirler beratlarını aldıktan sonra kendilerini bulundukları göreve atayan padişaha daha önceden belirlenmiş sabit bir miktarı hediye olarak verirlerdi.
- Eyaletlerde, [mukataa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mukataa) sistemi çerçevesinde kamu hazinesine aktarılan bir tür açık artırmalı vergi türü olarak bilinir ve kullanılırdı.[^2]
- Bağlı devletlerin verdikleri yıllık vergi de zaman zaman pişkeş olarak adlandırılırdı.

Üçüncü anlama örnek olarak Osmanlı Devleti'nin 1672 yılında [Lehistan Krallığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Lehistan_Krall%C4%B1%C4%9F%C4%B1) ile imzaladığı [Bucaş Antlaşması](https://turkipedia.org/tr/wiki/Buca%C5%9F_Antla%C5%9Fmas%C4%B1)'nda yer alan her yıl Osmanlı Sultanı'na 22.000 altın "pişkeş" ödenmesi hükmü verilebilir.

Günümüzde ise ikinci anlamla bağlantılı olarak [peşkeş çekmek](https://turkipedia.org/tr/wiki/Pe%C5%9Fke%C5%9F_%C3%A7ekmek) deyimi, daha çok olumsuz anlamda Türk siyasi lügatındaki yerini korumaktadır.

[^1]: Develioğlu, Ferit, "Osmanlıca-Türkçe Lügat", Ankara (1992), s. 1040
[^2]: İnalcık, Halil, "Osmanlı İmparatorluğu'nun Sosyal ve Ekonomik Tarihi I", İstanbul (2000), s. 144