# Philip Johan von Strahlenberg

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Philip_Johan_von_Strahlenberg
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Philip Johan von Strahlenberg, https://tr.wikipedia.org/wiki/Philip_Johan_von_Strahlenberg (CC-BY-SA-4.0)

![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/6/69/Philip_Johan_von_Strahlenberg.jpg)
* (Philip Johan Strahlenberg (1677-1747), public-domain)*

- **Doğum tarihi:** 1676
- **Uyruk:** Alman- İsveçli
- **Ölüm tarihi:** 1747
- **Meslek:** dilbilimci, türkolog, kaşif

![Rusya haritası, Philip Johan von Strahlenberg ve Johan Anton von Matern tarafından çizilmiştir.](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/3/37/Karte_Russlands_1725.jpg)
*Rusya haritası, Philip Johan von Strahlenberg ve Johan Anton von Matern tarafından çizilmiştir. (public-domain)*

**Philip Johan von Strahlenberg** ([Doğum adı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Do%C4%9Fum_ad%C4%B1): **Philip Johan Tabbert**, 1676–1747) Alman kökenli İsveçli askeri memur ve coğrafyacıdır. Rusya'nın haritalaştırılmasına büyük katkılar sağlamıştır. 1711'den 1721' e kadar [Tobolsk](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tobolsk)'a sürgün edildi. Sibirya coğrafyasını öğrendi. Antropoloji, diller ve uygarlıklar hakkında öğrenim gördü. 1730'da İsveç'e dönünce *Das Nord-und Ostliche Theil von Europa und Asia* (Asya ve Avrupa'nın kuzey ve Doğu Kıyıları) adlı çalışmasını yayımladı. Kitaplarında [Tatar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tatarlar), [Yakut](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yakut), [Çuvaş](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87uva%C5%9Flar), [Özbek](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%96zbekler), [Başkır](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ba%C5%9Fk%C4%B1r), [Kırgız](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1rg%C4%B1zlar), [Moğol](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mo%C4%9Follar) dil ve kültürlerini işledi. [Orhun Abideleri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Orhun_Yaz%C4%B1tlar%C4%B1)'nin bulunmasında ve duyurulmasında önemlidir; *Das Nord- und östliche Theil von Europa und Asia* adlı eseriyle (Stockholm 1730) yazıtları bilim dünyasına ilk kez tanıtmıştır.[^1]

## Biyografi

1676 yılında, [Baltık Denizi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Balt%C4%B1k_Denizi) kıyısında yer alan Pomerya eyaletinin [Stralsund](https://turkipedia.org/tr/wiki/Stralsund) kentinde doğdu. Kent, [Hansa Birliği](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hansa_Birli%C4%9Fi)’ne bağlıydı ve 1648 barış antlaşmasıyla İsveç’e geçmişti. Askerî bir kariyer seçerek 1694 yılında gönüllü olarak İsveç ordusuna katıldı. Stralsund ve [Wismar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Wismar)’da tahkimat çalışmaları yaptı. [Kuzey Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/B%C3%BCy%C3%BCk_Kuzey_Sava%C5%9F%C4%B1)'nın başlamasıyla birlikte aktif orduda yer aldı. 1703 yılında, kalesinin ele geçirilmesine katıldığı için [yüzbaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Y%C3%BCzba%C5%9F%C4%B1) rütbesi aldı. 31 Ocak 1707’de [Karl XII](https://turkipedia.org/tr/wiki/XII._Karl), gösterdiği cesaret ve yiğitlik nedeniyle ona asalet unvanı ve Strahlenberg soyadını verdi.[^2] 27 Haziran 1709’da [Poltava Muharebesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Poltava_Muharebesi)’ne katıldı. Burada esir düştü (esir alınışına ilişkin iki farklı anlatı bulunur[^3]); [Moskova](https://turkipedia.org/tr/wiki/Moskova)’ya gönderildi, 1711 yılının başlarında oradan [Kirov](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kirov_%28Kirov_Oblast%C4%B1%29)’a, yaz aylarında ise tüm esir subaylarla birlikte [Tobolsk](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tobolsk)’a sürgün edildi.

Tobolsk’ta yaşadığı dönemde [Sibirya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sibirya)’nın üç coğrafi haritasını hazırladı; ancak bu haritaların hepsini çeşitli nedenlerle kaybetti. İlk haritası, 1715 yılında Tobolsk’ta çıkan bir yangında yok oldu: “Gerçi valizimin ve haritanın nerede olduğunu bilsem de bir esir olarak bu eşyalarda hak iddia etmeye cesaret edemedim; başıma kötü bir iş gelmesinden çekindim.”[^4] Daha sonra bu harita Çar [I. Petro](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Petro)’nun eline geçti ve içeriği temel alınarak [Kamçatka](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kam%C3%A7atka_Yar%C4%B1madas%C4%B1)’nın coğrafi çizimi hazırlandı; bu çizim ilk kez 1722’de [Nürnberg](https://turkipedia.org/tr/wiki/N%C3%BCrnberg)’de [Johann Baptist Homann](https://turkipedia.org/tr/wiki/Johann_Homann) tarafından kazınarak yayımlandı.[^5] İkinci haritanın durumu bilinmemektedir. Üçüncü harita ise 1718’de Prens M. P. Gagarin \[\] tarafından elinden alındı; Gagarin ayrıca Strahlenberg’in harita çalışmalarına devam etmesini yasakladı. L. Bagrov’un aktardığına göre Stralenberg, daha sonra 1725–26 yıllarında [Amsterdam](https://turkipedia.org/tr/wiki/Amsterdam)’da anonim olarak yayımlanan “esir İsveçli subayların haritası”nda,[^6] Gagarin’in el koyduğu kendi haritasını tanımıştır.

Nystad Antlaşması’nın imzalanmasının ardından Stralenberg’in İsveç’e dönmesine izin verildi. 13 Mayıs 1722’de [Krasnoyarsk](https://turkipedia.org/tr/wiki/Krasnoyarsk)’tan Moskova’ya doğru yola çıktı. 1723’te İsveç’e döndü ve [yarbay](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yarbay) rütbesi aldı. 1740 yılında [Karlshamn](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karlshamn) kalesinin komutanlığına atandı.

Stralenberg, 1747 yılında, kardeşi Per Sigfrid’in eşine ait Getinge \[\] malikânesinde öldü.

(15766) isimli asteroid onun anısına isimlendirildi.

## Çalışmaları

- *Das Nord-und Ostliche Theil von Europa und Asia*, 1730 (Asya ve Avrupa'nın kuzey ve Doğu Kıyıları)
- *Description Historique de l'Empire Russien*, 1757

## Dış bağlantılar- İngilizce

- [''Das Nord-und Ostliche Theil von Europa und Asia''](http://books.google.com/ebooks?id=EPMOAAAAQAAJ)
- [Strahlenberg's description of shamanic rituals](http://www.csun.edu/~hfspc002/xxx.html)

[^1]: ORHON YAZITLARI. <https://islamansiklopedisi.org.tr/orhon-yazitlari>
[^2]: Новлянская М. Г. Филипп Иоганн Страленберг. Его работы по исследованию Сибири. М.-Л.: Наука, 1966. С. 25—26.
[^3]: Новлянская М. Г. Филипп Иоганн Страленберг. С. 27.
[^4]: M.G. Novlyanskaya, Philipp Johann Strahlenberg, s. 30.
[^5]: Seibold, Eugen (2003), Early maps of the Arctic Coast of Russia. Polarforschung, 71 (3). pp. 121-148. <https://epic.awi.de/id/eprint/28504/1/Polarforsch2001_3_4.pdf>
[^6]: Воображаемая Сибирь 00. <http://old-rus-maps.ru/TOB2006/i/035.html>
