Peterez
Peterez (Kabartayca: Бэтэрэз, Батраз; Karaçayca: Батраз; Abhazca: Патраз; Osetçe: Батырадз Adigece: Пэтэрэз), Nart destanlarında adı geçen önde bir kahraman ve destan kişisi. Sabahleyin analığı Joko-nan'ın (Жъокъо-нан) Peterez'e ilk bakışına denk düşecek bir ok dışında, kendisine silah işlemiyordu. Doğumundan önce Nart yaşlıları, "Eğer bu bebek bir kız çocuğu olarak doğarsa, ona bir dikiş sepeti hazırlar, ona göre yetiştiririz; eğer bir oğlan çocuğu olarak doğarsa, onu azgın sulara bırakırız" derler. Şarkının gerisi de şöyledir:
Tanrı bir oğlan çocuğu olarak yarattı Peterez'i Onu bir sepet içinde Geçilmesi zor, bataklık bir kamışlığa attılar Sert bir fırtına esti Sepeti azgın dalgalara doğru, denize sürükledi Azgın deniz yatağımdır Deniz köpükleri de yorganımdır benim Diyordu Peterez.
Dalgalar sonunda beşiği kumsala vuruyor, Nart çobanları bebeği buluyorlar ve ona Adigece "Düzgün Burunlu" anlamına gelen "Peterez" (pe=burun, terez=düzgün) adını koyuyorlar. Çobanlar bebeği, Nartlarca korunan bir cüce topluluk olan Yisplerden (Исп) Nartlara gelin gelmiş olan çocuksuz Joko-nan'a veriyorlar. Peterez'in bebekliği de ilginçtir ve şarkısı da şöyledir:
Çınarın serti beşik kenarları Şimşirin serti beşik uçları Ceylanın sırt derisi beşik ipi Kamışın gösterişlisi de beşik sopası idi Anası Joko-nan,bağladığında beşiğine bebeği Uzandı beşik ucunu parçaladı Gerindi beşik ipini kopardı Ardından oda içinde dimdik dikiliverdi
Karşılaştırmalı mitoloji
Diğer tanrılarla mücadele eden bir tanrı olarak Peterez, Ermeni Artavazd (Artashes'in oğlu) ve Gürcü Amirani ile benzer rolleri üstlenir. Ayrıca Yunan mitolojisinde Prometheus'a karşılık gelen olduğu tanımlanmıştır.