# Pertevniyal Sultan

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Pertevniyal_Sultan
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Pertevniyal Sultan, https://tr.wikipedia.org/wiki/Pertevniyal_Sultan (CC-BY-SA-4.0)

- **Doğum adı:** (?)
- **Doğum tarihi:** 1810(?)
- **Ölüm yeri:** İstanbul
- **Yattığı yer:** Pertevniyal Valide Sultan Camii'ndeki Pertevniyal Sultan Türbesi, Aksaray, Fatih, İstanbul
- **Unvan:** Valide Sultan
- **Din:** İslâm
- **Eş:** II. Mahmud
- **Çocukları:** Abdülaziz

**Pertevniyal Sultan** (ö. 5 Şubat 1883[^1]) Osmanlı padişahı [Abdülaziz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Abd%C3%BClaziz)'in annesi, [Valide Sultan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Valide_sultan) ve [II. Mahmud](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Mahmud)'un eşidir.

## Hayatı

Pertevniyal Valide Sultan'ın kökeni hakkında kesin bilgi olmamakla[^2] beraber büyük olasılıkla Rumen kökenlidir.[^3][^4][^5] Kürt veya Çerkes asıllı olduğu da iddia edilir.[^6] 1829 yılında [II. Mahmud](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Mahmud)'un eşi oldu. 10 yıllık bir evlilikten sonra eşi öldü. 25 Haziran 1861 tarihinde Sultan Abdülmecid'in ölümü üzerine oğlu Abdülaziz tahta geçince Pertevniyal Sultan da Valide Sultan unvanını aldı. Oğlunun bütün saltanatı boyunca Valide Sultan kaldı. Hayır hasenata çok önem verirdi. [Pertevniyal Lisesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Pertevniyal_Lisesi)'ni, [Pertevniyal Valide Sultan Camii](https://turkipedia.org/tr/wiki/Pertevniyal_Valide_Sultan_Camii)'ni yaptırdı. Konya [Aziziye Camii](https://turkipedia.org/tr/wiki/Aziziye_Camii)'nin yapımında da büyük maddi yardımları oldu (1867).

Oğlu hayatını kaybedince [Valide Sultan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Valide_sultan)lık dönemi bitti ama 7 yıl daha yaşadı. Ayrıca Yusufpaşa'da bulunan Aksaray Mahmudiye İlk Öğretim Okulunu'nu eşi [II. Mahmud](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Mahmud)'un anısına yaptırmıştır. Okul birkaç kez talihsizliklerle karşılaşmasına rağmen bugün hala hizmet vermektedir.

5 Şubat 1883 tarihinde [Dolmabahçe Sarayı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Dolmabah%C3%A7e_Saray%C4%B1)'nda öldü.[^7] [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'un [Aksaray](https://turkipedia.org/tr/wiki/Aksaray%2C_Fatih) semtinde bulunan kendisinin yaptırmış olduğu [Pertevniyal Valide Sultan Camii](https://turkipedia.org/tr/wiki/Pertevniyal_Valide_Sultan_Camii)'ndeki Pertevniyal Sultan Türbesine defnedildi.

## Dış bağlantılar

- [Pertevniyal Anadolu Lisesi](http://tr.wikipedia.org/w/index.php?title=Pertevniyal_Anadolu_Lisesi)
- [Pertevniyal Sultan Camii](http://tr.wikipedia.org/wiki/Pertevniyal_Valide_Sultan_Camii)

[^1]: E.J. Brill's First Encyclopaedia of Islam, 1913-1936, Martijn Theodoor Houtsma, 1987
[^2]: Necdet Sakaoğlu, Bu Mülkün Kadın Sultanları, 4. baskı, sayfa: 390
[^3]: Akyıldız, Ali. Müsrif, Fakat Hayırsever: Pertevniyal Valide Sultan. 1 Nisan 2016, s. 307-352. <http://dx.doi.org/10.18589/oa.583206>
[^4]: Osmanlı padişahı Abdülaziz'in annesi, Valide Sultan ve II. Mahmut'un eşidir. Perteviyal Valide Sultan Ulah asıllıydı ve doğduğu zamanki ismi Hasna Besime'ydi. 1829 yılında II. Mahmut'un eşi oldu. 10 yıllık bir evlilikten sonra eşi vefat etti. Osmanlı Hanım Sultanları ve Yaptıkları Hizmetler s.135. / M. Rıza Narinli. Nev Yayınları
[^5]: Felix Bamberg, Geschichte der orientalischen Angelegenheit im Zeitraume des Pariser und des Berliner Friedens, Berlin 1892, s. 359
[^6]: TDV İslam Ansiklopedisi, cilt: 34, sayfa: 239
[^7]: Geneology of Daniel Thomas Rogers. <http://freepages.genealogy.rootsweb.com/~dantrogers/pafg1636.htm>
