Pertev Naili Boratav

Pertev Naili Boratav (2 Eylül 1907, Darıdere - 16 Mart 1998, Paris) ya da asıl adıyla Mustafa Pertev, Türk halk bilimci, halk edebiyatı araştırmacısı.

Hayatı

Boratav, 1907 yılında Gümülcine Sancağı'na bağlı ve günümüzde Bulgaristan sınırları içinde kalan Darıdere ilçesinde doğmuştur. Babası kaymakam olduğu için çok yer değiştirirler. İlkokulu Bolu'nun ilçesi Mudurnu'da bitirir. Bu süre içinde en fazla Mudurnu'da hayatı geçtiği için kendini Mudurnulu olarak tanımlamıştır. Annesiyle olan ilişki yapısının daha sonra yapacağı çalışmaların ilk adımını oluşturduğu görülür. Bu dönemde annesi anlattığı masallarla Boratav'ın folklora yönelmesinde etkili olduğu gibi, sonraları masallar üzerine çalışırken onun özel öneme sahip masal kaynağını oluşturur. İlkokulu bitirdikten sonra 1919 yılında İstanbul'a giden Boratav; orta öğrenimini Kumkapı Fransız Koleji'nde (1919-1924), Gelenbevi Lisesi ve İstanbul Lisesinde (1924-1927) tamamlar. 1926-27 yılında İstanbul Lisesinde sosyoloji dersinde Hilmi Ziya Ülken'in öğrencisi olmasının, kendisinin hem sonra edebiyat fakültesine gitmesinde hem de halk bilimi araştırmalarına ilgi duymasında etkili olduğunu ifade eder. Nitekim, bu konudaki kararını hocası Ülken ile konuşması, onun ilk araştırmasını gerçekleştirmesine yol açar. Söz konusu çalışmayı, her yıl tatilini geçirdiği babasının kaymakamlık yaptığı Mudurnu'da, yerlilerin ağzından çeşitli halk edebiyatı metinleri derleyerek gerçekleştirir.^{[1]Çiftçi-Yeşiltuna, D ., "Pertev Naili Boratav" Sosyoloji Dergisi, Cilt: 7, Sayfa: 91-95, Yıl:1999.}

Boratav, 1930'da Dârülfünûn (İstanbul Üniversitesi) Edebiyat Fakültesi ile Yüksek Muallim Mektebini bitirerek Fuad Köprülü'nün asistanı olarak çalışmaya başladı.

1941'de Halk Hikâyeleri ve Halk Hikâyeciliği teziyle doçent oldu, 1948'de profesörlüğe yükseldi. 1948'de başkanı olduğu Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Halk Edebiyatı Kürsüsü CHP iktidarınca komünizmi yaydığı gerekçesiyle kapatıldıktan sonra yurt dışına gitti.

ABD, Almanya ve Fransa'da çalıştı. 1940'lı yıllarda Behice Boran'ın Yurt ve Dünya dergisini yönetti. Stanford Üniversitesi Türkiye bölümünü kurdu. Paris'te ölümüne kadar CNRS (Centre National de la Recherche Scientifique)'de çalıştı. 1998'de Paris'te öldü.

Türk halk edebiyatı araştırmaları öncüsü Pertev Naili Boratav; 2.000 masal, 40 halk hikâyesi, çocuk oyunları, türküler, tiyatrolar, şarkılar, fıkralar, şiirlerden meydana gelen zengin bir arşiv kurdu. CNRS, Sedat Simavi, T.C. Kültür Bakanlığı ödülleri almıştır.

Pertev Naili Boratav, Türk kültürünün kaynakları arasında en başta halk edebiyatının geldiğine inanıyordu. Anadolu halk kültürü araştırmalarına, aşık geleneğine yöneldi. Babasının kaymakam olması sebebiyle çocukluk ve gençlik dönemi Mudurnu'da geçmiştir. İlk edebi çalışmalarına da burada başlamıştır. Bolu-Mudurnu'da Köroğlu Destanı gibi konularda araştırmalar yapmış, tez vermiştir. "Nerelisin?" diye soranlara "İnsanın memleketi doğduğu yer değil, çocukluğunun geçtiği yerdir." demiş, Mudurnu'yu memleketi olarak saymıştır. Hâlihazırda Mudurnu'da Pertev Naili Boratav Kültür Evi varlığını korumaktadır.

Eserleri

• Gökoğlu Destanı, 1931, 2003

• Köroğlu Destanı, 1931, 1984^{[2]Boratav, Pertev Naili. Köroğlu Destanı. Adam Yayıncılık.}

• Folklor ve Edebiyat I, 1939, 1991

• Bey Böyrek Hikâyesine Ait Metinler, 1939

• Halk Edebiyatı Dersleri, 1943, 2000

• İzahlı Halk Şiiri Antolojisi, 1946, 2000

• Folklor ve Edebiyat II, 1954, 1991

• Halk Hikâyeleri ve Halk Hikâyeciliği,1946, 2002

• Typen Türkischer Volsmarchen, 1953

• Zaman Zaman İçinde, 1958, 1992

• Le Tekerleme, 1963, 2000

• Az Gittik, Uz Gittik, 1969, 1992

• 100 Soruda Türk Folkloru, 1973, 2003

• Nasreddin Hoca, 1996

• Pertev Naili Boratav, 100 Soruda Türk Folkloru, K Kitaplığı, İstanbul 2003

Ayrıca bakınız

• DTCF Olayları

Dış bağlantılar

• Türk Halkbiliminin Babası: Pertev Naili Boratav - Yusuf Çotuksöken, Sözelti dergisi

• Türk Halk Edebiyatının Ve Halk Biliminin Koca Çınarı Pertev Naili Boratav - Esin Alçıoğlu, Akademik Bakış Dergisi