# Pençik Kanunu

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Pen%C3%A7ik_Kanunu
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Pençik Kanunu, https://tr.wikipedia.org/wiki/Pen%C3%A7ik_Kanunu (CC-BY-SA-4.0)

**Pençik Kanunu** veya **Penç-Yek Kanunu**; 1363 yılında, [I. Murad](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Murad) döneminde düzenlenen [Osmanlı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) [kanun](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kanun)u. 1361'de [Edirne'nin fethi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Edirne%27nin_Fethi)nden sonra din bilginlerinden ([ulema](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ulema)) [Karamanlı Kara Rüstem](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karamanl%C4%B1_Kara_R%C3%BCstem)'in önerisi, [Kazasker](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kazasker) [Çandarlı Kara Halil](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87andarl%C4%B1_Kara_Halil_Hayreddin_Pa%C5%9Fa)'in uygun bulması ve I. Murad'ın onayıyla yürürlüğe girmiştir.[^1] Pençik yöntemi ile görevlendirilecek askerler önce Müslüman ailelerin yanına verilir, daha sonra askerî görevlere atanırlardı.

[Farsça](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fars%C3%A7a)da penç beş, yek ise bir demektir. Savaşlarda alınan [ganimet](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ganimet)in beşte birinin devlet hazinesine ([Beytü'l-mal](https://turkipedia.org/tr/wiki/Beyt%C3%BC%27l-mal)'e) aktarılıp geri kalanın ise savaşa katılanlara bölüştürülmesi ile ilgilidir. Daha önceleri bütün ganimet [gazi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gazi)ler arasında dağıtılırdı. Dönemin din adamlarının uyarıları ve [Muhammed bin Abdullah](https://turkipedia.org/tr/wiki/Muhammed)'ın [sünnetinde](https://turkipedia.org/tr/wiki/S%C3%BCnnet_%28din%29) olduğunu bildirmesi ile bu uygulama başlamıştır.

Pençik Kanunu [savaş esirleri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sava%C5%9F_tutsa%C4%9F%C4%B1) için de geçerlidir. Savaş esirlerinin değerlendirilmesi fikri I. Murad döneminde gündeme gelmiştir. I. Murat bu sorun üzerine savaş esirlerini bu kanuna dahil etmiştir. Alınan savaş esirlerinin bir bölümü çeşitli sınavlar sonrasında orduya alınmıştır. [Ankara Muharebesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ankara_Muharebesi) sonrasında devletin savaşlara girmemesi ve savaş esirlerinin elde edilememesi sonucunda Pençik Kanunu'nun savaş esirleri bölümü kapsam dışına alındı. Bu kanunun savaş esirlerini ilgilendiren kısmı Devşirme Kanunu ile ayrı bir sınıfa alındı, böylece Pençik usulüne göre alınan askerlerin orduya verebilecekleri zarar da engellenmiş oldu.

[^1]: Pencik. <https://islamansiklopedisi.org.tr/pencik>
