# Payna

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Payna
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Payna, https://tr.wikipedia.org/wiki/Payna (CC-BY-SA-4.0)

**Payna** ([Azerice](https://turkipedia.org/tr/wiki/Azerice): *Payna / Paynə*, [Altayca](https://turkipedia.org/tr/wiki/Altayca): *Пайне / Пайна*) veya **Paynagan**, [Türk](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkler) ve [Altay](https://turkipedia.org/tr/wiki/Altay_mitolojisi) halk kültüründe Bereket Töreni. Bu bayrama özellikle yaşlılar katılır. Ayrıca genç erkek ve kızlar burada birbirlerini beğenip çiçek vererek gönüllerini almaya çalışırlar. Böylece evlenecekleri kişiyi seçerler. Payna Bayramı adı verilen bu törende boyun nüfusunun artması için dua edilir çünkü boy ne kadar çok nüfuslu olursa Paynanın da o kadar güçlü olduğuna inanılırdı.[^1] Töreni yürüten [şaman](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eaman)ın doğaüstü yolculuğunda kullanacağı kılıcı yanında bulunurdu.

[Kosa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kosa), [Saya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Saya), Payna, [Pakta](https://turkipedia.org/tr/wiki/Pakta) dörtlü bir tören silsilesi oluştururlar. Ayrıca [Sümer](https://turkipedia.org/tr/wiki/S%C3%BCmerler) geleneğinden Ortadoğu ve Orta Asyaya yayılmış olan ve sözbiçim olarak da bu sıralamaya uygun düşen [Nardugan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Nardugan) bayramı bulunur.

## Payna İyesi/Ruhu

Payna veya Payne (Altayca: *Пайне / Paynə*), Altay halk inançlarında çam ağacının koruyucu ruhu olarak görülür.[^2] O aslında bir bereket tanrıçasıdır. Avrupa dillerindeki Pine (İngilizce Çam Ağacı, Okunuşu: Payn) sözcüğünün kökeninin bu ruhun adından kaynaklandığı anlaşılmaktadır. Payna töreninin kış mevsimi ile bağlantısı da göz önüne alındığında 22 Aralık Kış Gündönümünde yapılan merasimin Yılbaşı uygulamalarının kökeninde yer aldığı söylenebilir.

## Etimoloji

(May/Bay/Pay) kökünden türemiştir. Varlık, zenginlik, ululuk, bilgelik, yönetmek anlamlarını içerir. Baymak fiili, büyümek ve gelişmek anlamına da gelir.

## Dış bağlantılar

- [Türk Mitolojisi Sözlüğü, Pınar Karaca](http://www.kayipdunya.com/wp-content/uploads/kalins-pdf/singles/turk-mitolojisi-sozlugu-o-p.pdf) (Payne)

## Ayrıca bakınız

- [Paktıgan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Pakt%C4%B1gan)
- [Sayagan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Saya)
- [Koçagan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ko%C3%A7agan)
- [Nardugan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Nardugan)

[^1]: Türk Mitolojisi Ansiklopedik Sözlük, Celal Beydili, Yurt Yayınevi (Sayfa - 467)
[^2]: Анатолий МУРАВЛЁВ, Неизвестный Алтай ДАЛЁКОЕ БЛИЗКОЕ; "Духу Пайне" <http://www.ap22.ru/netcat_files/File/dalekoe.pdf>