# Paşa

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Pa%C5%9Fa
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Paşa, https://tr.wikipedia.org/wiki/Pa%C5%9Fa (CC-BY-SA-4.0)

![Charles Bonkowski Paşa Türk-Polonyalı Kimyacı. Devlet içi yaşanan 1892-1895 kolera olaylarında büyük katkısı vardır.](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/1/11/Charles_Bonkowski_Pasha.jpg)
*Charles Bonkowski Paşa Türk-Polonyalı Kimyacı. Devlet içi yaşanan 1892-1895 kolera olaylarında büyük katkısı vardır. (Vassilaki Kargopoulo (he lived between 1826-1886), public-domain)*

**Paşa**, [Osmanlı Devleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) zamanında yüksek sivil memurlara ve [albay](https://turkipedia.org/tr/wiki/Albay)dan üstün rütbede bulunan askerlere verilen ünvan.[^1] Bunun yanında [Osmanlı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) himayesindeki [Mısır](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C4%B1s%C4%B1r) baş yöneticilerine de paşa ünvanı verilmiştir.

## Sözcüğün kökeni

Sözcüğün [Eski Türkçe](https://turkipedia.org/tr/wiki/Eski_T%C3%BCrk%C3%A7e)'deki *erkek evlat* anlamına gelen *beşe* kelimesinden geldiği[^2] veya 'baş ağa' sözcüklerinin birleşmesiyle oluştuğu düşünülmektedir.[^3] Bunun yanında *baş* isim gövdesine *-A* isimden isim yapan yapım eki getirilerek *en üstte, başta olan* anlamında türetilen bir kelime olduğu da düşünülebilir. [İskender Pala](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0skender_Pala) da sözcüğün "beşe" sözünden geldiğine [Od](https://turkipedia.org/tr/wiki/Od_%28kitap%29) adlı romanındaki şu sözlerle işaret etmiştir: *"Çelebi Faruk, Lokman Beşe'nin babasıydı demek. Üç yıldır bunu hiç bilmemiştim. Oysa "Paşa" demesinden anlamalıydım."*[^4] Günümüzde [Lâkap ve Ünvanların Kaldırılması Hakkındaki Kanun](https://turkipedia.org/tr/wiki/L%C3%A2kap_ve_Unvanlar%C4%B1n_Kald%C4%B1r%C4%B1lmas%C4%B1_Hakk%C4%B1ndaki_Kanun) ile yasak olmasına rağmen (26 Kasım 1934) pek çok kesimde [general](https://turkipedia.org/tr/wiki/General) rütbeli subaylar için yaygın olarak kullanılmaktadır.[^5] Ayrıca *paşa* Türkçe kökenli bir kelime olmasına rağmen yabancı tamlamaların içinde kullanılmıştır.[^6]

[^1]: TDK Güncel Türkçe Sözlük: Paşa. <http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_gts&arama=gts&guid=TDK.GTS.4f3253baa032b5.16215603>
[^2]: Paşa. <http://www.nisanyansozluk.com/?k=pa%C5%9Fa>
[^3]: Cevat Akkanat. Paşa Şiir. <http://www.milligazete.com.tr/makale/-pasa-siir--205201.htm>
[^4]: Pala, İskender (2011), Od, s.159, Kapı Yayınları:İstanbul.
[^5]: TDK Güncel Türkçe Sözlük: Paşa. <http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_gts&arama=gts&guid=TDK.GTS.4f3253baa032b5.16215603>
[^6]: Ferit Devellioğlu. Osmanlıca-Türkçe Ansiklopedik Lûgat: Paşa kelimesi. 205, s. 854.
