Oya Başak

Oya Başak (1936 - 25 Mayıs 2025), Boğaziçi Üniversitesi'nin kurucu akademisyenlerinden, İngiliz Dili ve Edebiyatı alanında Emeritus Profesör ve tiyatro ile Shakespeare araştırmacısıdır. Boğaziçi Üniversitesi Batı Dilleri ve Edebiyatları Bölümü'nü 22 yıl boyunca yönetmiş, öğrencileri ve meslektaşları tarafından "hocaların hocası" olarak anılmıştır.^{[1]Emeritus Profesör Oya Başak... Boğaziçi'nin efsane hocası veda etti. 26 Mayıs 2025.} Mithat Alam Film Merkezi'nin kurulmasına öncülük etmiştir.^{[2]Çalışlar, İzzeddin. Oya Başak: kahkahanın derinliği. Remzi Kitabevi, 2017.[3]Merkezi, Haber. Oya Başak Kimdir? Nereli, Yaşı, Evli mi, Mesleği, Branşı, Görevi ve Biyografisi. 26 Mayıs 2025.[4]MAFM, Oya Başak Anması.[5]Oksijen, Gazete. Eğitimin önemi. 10 Ağustos 2021.}

Hayatı

Başak, 1955'te Arnavutköy Amerikan Kız Kolejinden mezun oldu. 1956'da lisans diplomasını Amerika'daki kız koleji Mount Holyoke Kolejinden İngiliz Edebiyatı alanında aldı. Yüksek lisans eğitimini 1958 yılında Illinois Üniversitesinde konuşma ve drama alanında tamamladı.^{[1]Emeritus Profesör Oya Başak... Boğaziçi'nin efsane hocası veda etti. 26 Mayıs 2025.[2]Çalışlar, İzzeddin. Oya Başak: kahkahanın derinliği. Remzi Kitabevi, 2017.} 1963'te İngiliz Edebiyatı doktorası yapmak üzere Minnesota Üniversitesine gitti. Tez konusu olarak Türk Tiyatrosu ve Muhsin Ertuğrul'u seçti. 1965-67 yıllarında araştırma yapmak üzere Türkiye'ye döndü ve bu süre içerisinde Robert Kolej'de çalıştı. 1968'de Minnesota'ya dönüp doktora derecesini aldı.^{[2]Çalışlar, İzzeddin. Oya Başak: kahkahanın derinliği. Remzi Kitabevi, 2017.}

İzzeddin Çalışlar tarafından yazılan Oya Başak: Kahkahanın Derinliği adlı kitap, sanat ve edebiyat etkinlikleri ağırlıklı olmak üzere Başak'ın hayatını konu etmektedir.^{[6]Gazetesi, Dünya. Kahkahanın da derinliği vardır!. 15 Eylül 2017.[7]Boğaziçi Üniversitesi'nde Kitap söyleşileri başlıyor. 20 Ekim 2017.}

Akademik kariyer

Başak, Boğaziçi Üniversitesi'nin Robert Kolej'den dönüştürülerek yeniden yapılandırıldığı 1971 yılında üniversiteye öğretim üyesi olarak katıldı ve kurucu akademisyen kadrosunda yer aldı.^{[1]Emeritus Profesör Oya Başak... Boğaziçi'nin efsane hocası veda etti. 26 Mayıs 2025.} Batı Dilleri ve Edebiyatları Bölümü'nde 22 yıl boyunca bölüm başkanlığı yaptı.^{[8]Boğaziçi Üniversitesi'nin duayen hocası Oya Başak hayatını kaybetti. 26 Mayıs 2025.} Aktif görevinden emekli olduktan sonra Emeritus Profesör unvanıyla Boğaziçi öğrencilerine ders vermeyi sürdürdü.^{[1]Emeritus Profesör Oya Başak... Boğaziçi'nin efsane hocası veda etti. 26 Mayıs 2025.}

Tiyatro ve edebiyat alanlarında, özellikle Shakespeare üzerine araştırmalar yürüttü. Akademik çalışmalarının yanı sıra Bedia Muvahhit Tiyatro Ödülleri gibi sanat etkinliklerinin jürilerinde yer aldı.^{[9]Bedia Muvahhit Tiyatro Ödülleri sahiplerini buldu.}

Boğaziçi protestoları

2021 Boğaziçi Üniversitesi protestoları sürecinde üniversiteye kayyum rektör atanmasına karşı çıkan Başak, rektöre sırtını dönme eylemine katılarak basın açıklaması okudu. Okuduğu açıklamada, "Kurumumuzu üstün kılan en önemli özelliklerinden biri demokratik, kurullarının kararlarına saygılı ve bölümlerinin akademik alanda özerkliğini benimsemiş olmasıdır. Bu sağlam kurum kültürümüzle çelişen her bir karar ve uygulama karşısında endişelerimiz katlanarak artmaktadır" dedi.^{[8]Boğaziçi Üniversitesi'nin duayen hocası Oya Başak hayatını kaybetti. 26 Mayıs 2025.}

Başak, üniversite yönetiminin kampüse girişini yasakladığı, aralarında dilbilimci Sumru Özsoy'un da bulunduğu on akademisyen arasında yer aldı. Bu yasak, kamuoyunda ve Boğaziçi mezunları arasında geniş yankı uyandırdı.^{[10]Tekin, Cihan. Akademisyen Oya Başak hayatını kaybetti: 'Boğaziçi direnişinin hep yanında oldu' - Diken. 25 Mayıs 2025.[11]Boğaziçi Üniversitesi'ne girişi engellenen emekli akademisyenlerden toplu dava.}

Ölümü

Bel kemiği kanseri nedeniyle son dönemde ciddi sağlık sorunlarıyla mücadele eden Başak, son iki yılında görme yetisini büyük ölçüde yitirdi. 25 Mayıs 2025'te 88 yaşında hayatını kaybetti. Naaşı, Bebek Camii'nden kaldırılarak Zincirlikuyu Mezarlığı'nda toprağa verildi.^{[1]Emeritus Profesör Oya Başak... Boğaziçi'nin efsane hocası veda etti. 26 Mayıs 2025.[12]Gazetesi, Yeniçağ. Ünlü profesör hayatını kaybetti!. 25 Mayıs 2025.}

Vefatının ardından Cumhuriyet, Hürriyet, Diken, Medyascope, T24, NTV ve Bianet gibi çok sayıda yayın organı anma haberleri yayımladı.^{[10]Tekin, Cihan. Akademisyen Oya Başak hayatını kaybetti: 'Boğaziçi direnişinin hep yanında oldu' - Diken. 25 Mayıs 2025.[13]Merkezi, Haber. NTV Haber.[14]Merkezi, Haber. Emeritus Prof. Dr. Oya Başak, Boğaziçi'nde anıldı. 5 Haziran 2025.[15]Prof. Dr. Oya Başak hayatını kaybetti.[16]Bulamur, Ayşe Naz. Prof. Dr. Oya Başak’tan miras kalan hayat ve sanat aşkı. 1 Haziran 2025.[17]Boğaziçi Üniversitesi'nin efsane hocası Emeritus Prof. Dr. Oya Başak son yolculuğuna uğurlandı.} Boğaziçi Üniversitesi Eski Rektörü Üstün Ergüder, Başak'ı "Boğaziçi camiasının direklerinden biri" olarak nitelendirdi.^{[1]Emeritus Profesör Oya Başak... Boğaziçi'nin efsane hocası veda etti. 26 Mayıs 2025.} T24'te yayımlanan köşe yazısında dönemin Boğaziçi Üniversitesi Batı Dilleri ve Edebiyatları Bölüm Başkanı Prof. Dr. Ayşe Naz Bulamur, Başak'ın sanata ve hayata olan bağlılığını aktardı.^{[18]Prof. Dr. Oya Başak'tan miras kalan hayat ve sanat aşkı. 2025.} Cumhuriyet yazarı Evin İlyasoğlu, Başak'a açık mektup kaleme aldı.^{[19]Oya Başak'a mektup. 2025.}

Dış bağlantılar

• Emeritus Prof. Dr. Oya Başak Boğaziçi'nde anıldı – Cumhuriyet