# Osmanlı lirası

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_liras%C4%B1
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Osmanlı lirası, https://tr.wikipedia.org/wiki/Osmanl%C4%B1_liras%C4%B1 (CC-BY-SA-4.0)

- **Yerel para adı:** ليرا
- **Kullanan ülkeler:** Ottoman Empire
- **Resmi olmayan kullanıcılar:** Turkey, (Türk lirası tedavüle girene kadar)
- **Altbirim adı:** Mecidiye; Kuruş; Para
- **Sembol:** L.T.
- **Sıkça kullanılan madeni paralar:** 1, 5, 10, 20 para, ½, 1, 2, 5, 10, 20 kuruş, ¼, ½, 1, 2½, 5 lira
- **Sıkça kullanılan banknotlar:** 1, 5, 10, 20, 40, 50 kuruş, 1, 2, 5, 10, 25, 50, 100, 500, 1000 lira
- **Yetki veren:** Osmanlı Bankası

**Osmanlı lirası**, [Osmanlı İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'nda 1844'ten 1 Kasım 1922'ye kadar kullanmış resmî paradır.[^1] [Saltanatın kaldırılması](https://turkipedia.org/tr/wiki/Saltanat%C4%B1n_kald%C4%B1r%C4%B1lmas%C4%B1)ndan sonra [Türkiye'de](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkiye) 23 Ekim 1923'e kadar resmî olarak kullanıldı.[^2] Fakat Osmanlı lirasının tam olarak tedavülden kalkması ve yerine Türk lirasının kullanılması 1927 yılını buldu.[^3]

## Geçmişi ve birimleri

Osmanlı'nın ilk para birimi [akçe](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ak%C3%A7e) idi ve ilk gümüş akçe Orhan Gazi döneminde Bursa'da bastırılmıştı.[^4] Osmanlı maliye politikalarında köklü değişiklik ihtiyaçlarının doğduğu 1688'e kadar akçe sistemi kesintisiz sürdürüldü.[^5]

Fakat 17. yüzyılın sonlarından itibaren yeni düzenlemeler yapıldı. Osmanlılarda 17. yüzyılın sonlarından 19. yüzyıla kadar ikili bir parasal sistem bulunuyordu. Yerel halk hâlâ [akçe](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ak%C3%A7e) esasına dayalı millî para sistemine dâhildi. Uluslararası ilişkilerde ise Osmanlı'nın temel ticari para birimi kuruştu.[^6] Daha sonraki dönemlerde buna [kaime](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kaime_%28para%29) eklendi.[^7]

Osmanlı'da liranın temellerini atan hadise, 29 Nisan 1840'da dönemin padişahı [Abdülmecid](https://turkipedia.org/tr/wiki/Abd%C3%BClmecid) tarafından parasal birimlerdeki karışıklığın giderilmesine dair fermandı.[^8] Nitekim bu fermanın ardından 1844'te lira temeli üzerine kurulu [mecidiye](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mecidiye_%28para%29)ler dolaşıma sürüldü.[^9] Ferman sonrasında 1844'te lira resmî para olarak kullanılmaya başlandı. [Mecidiye](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mecidiye_%28para%29), [kuruş](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kuru%C5%9F) ve [para](https://turkipedia.org/tr/wiki/Para_%28para_birimi%29) alt birimleriydi. 1 lira = 5 mecidiye, 1 lira = 100 kuruş, 1 lira = 4000 para idi.

[Osmanlı Bankası](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_Bankas%C4%B1), ilk kâğıt parası [kaime](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kaime_%28para%29)yi 1862 yılında tanıttı. Bu para 200 [kuruş](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kuru%C5%9F)'a denk gelmekteydi. Banknotlar Türkçe ve Fransızca olarak basılmaktaydı. 1873 yılında 1, 2 ve 5 liralar tanıtıldı. 1876 yılında daha küçük değerlerdeki 1, 5, 10, 20, 50 kuruşlar ve 100 kuruş tanıtıldı. 1908 yılında 50 ve 100 liralar tanıtıldı. 1912'de [Osmanlı Maliye Nezareti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Maliye_Nez%C3%A2reti) yeni kâğıt paraları tanıttı. İlk olarak 5 ve 20 kuruşlar ve ¼, ½, 1 ve 5 liraların tanıtımıyla başlandı. 1 ve 2½ kuruş ile 2½, 10, 25, 50, 100 ve 500 liralar ertesi yıl tanıtıldı. 1914 yılında ise 1000 lira tanıtıldı.

[^1]: Pamuk, Şevket. A monetary history of the Ottoman Empire. Cambridge University Press, 2000.
[^2]: Pamuk, Şevket. A monetary history of the Ottoman Empire. Cambridge University Press, 2000.
[^3]: History of Paper Money. 29 Eylül 2013. <http://www.tcmb.gov.tr/yeni/egm/ing/b001000e.html>
[^4]: AKÇE. <https://islamansiklopedisi.org.tr/akce>
[^5]: Karakoç, İrem. OSMANLI DEVLETİ’NDE KÂĞIT PARAYA GEÇİŞ SÜRECİNDE EVRÂK-I NAKDİYYENİN YERİ VE ETKİLERİ. 31 Ocak 2021, s. 1-54. <https://dergipark.org.tr/tr/pub/ybuhukuk/issue/60164/747180>
[^6]: Karakoç, İrem. OSMANLI DEVLETİ’NDE KÂĞIT PARAYA GEÇİŞ SÜRECİNDE EVRÂK-I NAKDİYYENİN YERİ VE ETKİLERİ. 31 Ocak 2021, s. 1-54. <https://dergipark.org.tr/tr/pub/ybuhukuk/issue/60164/747180>
[^7]: Karakoç, İrem. OSMANLI DEVLETİ’NDE KÂĞIT PARAYA GEÇİŞ SÜRECİNDE EVRÂK-I NAKDİYYENİN YERİ VE ETKİLERİ. 31 Ocak 2021, s. 1-54. <https://dergipark.org.tr/tr/pub/ybuhukuk/issue/60164/747180>
[^8]: AKÇE. <https://islamansiklopedisi.org.tr/akce>
[^9]: MECİDİYE. <https://islamansiklopedisi.org.tr/mecidiye>
