# Osmanlı fikir akımları

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_fikir_ak%C4%B1mlar%C4%B1
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Osmanlı fikir akımları, https://tr.wikipedia.org/wiki/Osmanl%C4%B1_fikir_ak%C4%B1mlar%C4%B1 (CC-BY-SA-4.0)

**Osmanlı fikir akımları** ya da **Osmanlı'yı kurtarma teşebbüsleri** [İkinci Meşrutiyet](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0kinci_Me%C5%9Frutiyet) döneminde [Osmanlı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'nın dağılmaktan kurtarılmasına yönelik son dönemlerde ortaya konulan [inkılâp](https://turkipedia.org/tr/wiki/Reform) hareketleri, [reform](https://turkipedia.org/tr/wiki/Reform) düşünceleridir. Bazıları dönemin şartlarına göre gerektiği vakit önem kazanmış gerektiği yerde de pek ilgiyle karşılanmamıştır.

## Osmanlı fikir akımları

- [Osmanlıcılık](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1c%C4%B1l%C4%B1k): [Namık Kemal](https://turkipedia.org/tr/wiki/N%C3%A2m%C4%B1k_Kemal), [Midhat Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Midhat_Pa%C5%9Fa), [Şinasi](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Ein%C3%A2si) gibi dönemin "Genç Osmanlılar"ı bu görüşün temsilcileridir. Din, dil, ırk ayrımı yapılmaksızın (herkesin eşit durumda sayıldığı) bir Osmanlı toplumu oluşturma fikriydi. Türkçülük akımının zıddıdır.
- [Ümmetçilik](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%9Cmmet%C3%A7ilik): Tüm Müslümanların [Halife](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hil%C3%A2fet)'nin sancağı altında toplanması gerektiğini savunur.
- [Türkçülük](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk%C3%A7%C3%BCl%C3%BCk): Osmanlı İmparatorluğu içindeki Türkleri milli bir duygu etrafında birleştirmeyi amaçlamıştır.
- [Batıcılık](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bat%C4%B1c%C4%B1l%C4%B1k): Batının bilim, askeri vb. alanlarda yaptığı kültürel ve teknolojik yeniliklerden faydalanılması gerektiğini savunan görüştür.
- [Adem-i Merkeziyetçilik](https://turkipedia.org/tr/wiki/Adem-i_merkeziyet%C3%A7ilik): [Prens Sabahattin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Prens_Sabahaddin) tarafından savunulmuştur. İmparatorluğun eyaletlerine (yönetim alanında) daha geniş yetkiler verilmesini esas alır.