# Osmanlı barok mimarisi > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_barok_mimarisi > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Osmanlı barok mimarisi, https://tr.wikipedia.org/wiki/Osmanl%C4%B1_barok_mimarisi (CC-BY-SA-4.0) - **Etkinyıllar:** 1740'lar ile 1820'ler arası **Osmanlı Barok mimarisi**, aynı zamanda **Türk barok mimarisi** olarak da bilinir,[^1] 18. yüzyıl ve 19. yüzyılın başlarında Avrupa [barok mimarisi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Barok_mimari)nden etkilenilen [Osmanlı mimari](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_mimarisi) dönemidir. [Lale Devri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Lale_Devri) ve [Lale Devri mimarisi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Lale_Devri_mimarisi)ndeki değişimlerin ardından gelen bu tarz, Osmanlı mimarisinin klasik tarzından ayrılışını temsil etmektedir ve geleneksel Osmanlı bina tiplerine yeni dekoratif formlar eklemiştir. 1740'larda [I. Mahmud](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Mahmud)'un (1730-1754) saltanatı sırasında ortaya çıkmış ve bu dönemin en önemli erken döneme ait eseri, 1755'te tamamlanan [Nuruosmaniye Camii](https://turkipedia.org/tr/wiki/Nuruosmaniye_Camii) olmuştur. 18. yüzyılın ortalarında Avrupa etkilerine dayanan yeni bina tipleri de tanıtılmıştır. Tam anlamıyla Barok tarzda inşa edilen son eserler, [II. Mahmud](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Mahmud) (1808-1839) döneminde 19. yüzyılın başlarında inşa edilen [Nusretiye Camii](https://turkipedia.org/tr/wiki/Nusretiye_Camii) gibi yapılar olmuştur. Ancak 1820'lerden sonra Avrupa etkisinde yeni tarzlar ortaya çıkmış ve barok tarzının yerini almıştır. ## Arka plan 18. yüzyıldan itibaren, Osmanlı mimarisine Avrupa etkileri girmeye başlamış, [Osmanlı İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'nun dış dünyaya daha fazla açılmasıyla bu etkiler giderek belirginleşmiştir. Bu dönemde [Batı Avrupa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bat%C4%B1_Avrupa)'da hakim olan mimari tarz baroktu. Osmanlı bağlamında "barok" terimi, bazen 18. yüzyıl boyunca, [Lale Devri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Lale_Devri) de dahil olmak üzere, Osmanlı sanat ve mimarisine daha geniş bir çerçevede uygulanmıştır.[^2] Ancak daha dar anlamda bakıldığında, 17. yüzyıl sonrasındaki dönem, birkaç farklı mimari tarzın ortaya çıkmasıyla şekillenmiştir. Osmanlı ya da Türk "barok" tarzı, 1740'larda tam anlamıyla [Lale Devri mimarisi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Lale_Devri_mimarisi)nin yerini almıştır. Bu değişim, 16. ve 17. yüzyıllarda Osmanlı mimarisine hakim olan klasik mimarinin sonunu getirmiştir. Osmanlı Barok mimarisine zemin hazırlayan siyasi ve kültürel koşullar, kısmen [III. Ahmed](https://turkipedia.org/tr/wiki/III._Ahmed) döneminin Lale Devri'ne dayanır. Bu dönemde, Osmanlı yönetici sınıfı Batı etkilerine daha fazla ilgi duymaya başlamıştır. Lale Devri'nin ardından, Osmanlı mimarisi Avrupa mimarisini benimsemeye başlamış, böylece Avrupa'daki mimari ve dekoratif eğilimler Osmanlı İmparatorluğu'nda ya aynı dönemde ya da kısa bir gecikmeyle yansımıştır. Bu değişiklikler, özellikle yeni yapıların süsleme ve detaylarında daha belirgin hale gelmiştir; ancak zamanla Avrupa etkisiyle yeni bina türleri de mimariye dahil edilmiştir.[^3] Fransız [Rokoko](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rokoko) tarzına olan benzerlikler nedeniyle, "Türk Rokokosu" veya sadece "Rokoko" terimi de Osmanlı Baroku'nu tanımlamak için kullanılır, ancak bu terim yazardan yazara değişiklik gösterebilir. ## Mimari ### İlk yapılar (1740'lar) Yeni Barok tarzını yansıtan ilk yapılar, 1741-1742 yıllarında [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'da seçkin hamiler tarafından yaptırılan birkaç çeşme ve sebildir: [Fatih Camii](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fatih_Camii) haziresinin güneybatı duvarına eklenen Nisançı Ahmed Paşa Çeşmesi, [Dolmabahçe](https://turkipedia.org/tr/wiki/Dolmabah%C3%A7e) yakınlarındaki Hacı Mehmet Emin Ağa Sebili ve [Üsküdar](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%9Csk%C3%BCdar)'daki [Karacaahmet Mezarlığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karacaahmet_Mezarl%C4%B1%C4%9F%C4%B1)'nda yer alan Sa'deddin Efendi Sebili. Aynı yıl, Barok tarzında inşa edilen İstanbul'daki [Cağaloğlu Hamamı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ca%C4%9Falo%C4%9Flu_Hamam%C4%B1) da bu tarzı yansıtmaktadır ve [I. Mahmud](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Mahmud) tarafından desteklenmiştir. Bu durum, bizzat sultanın bu yeni tarzı teşvik ettiğini göstermektedir. Bu hamamın gelirleri [Ayasofya Camii](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ayasofya)'ne tahsis edilmişti ve I. Mahmud, Ayasofya'ya birkaç yeni ek yapı yaptırmıştır. Bu eklemeler arasında 1740-41 yıllarında inşa edilen ve Barok motiflerle süslenmiş, ancak genel olarak geleneksel Osmanlı formunu koruyan kubbeli bir şadırvan bulunmaktadır. Yeni tarzı daha belirgin bir şekilde yansıtan yapı ise I. Mahmud'un 1743 yılında Ayasofya'nın kuzeydoğu köşesine eklediği [imaret](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0maret)tir. Bu imaretin kapısı, bitkisel süslemelerle oyulmuş, "kuğu boynu" şeklinde spiralli bir [alınlığa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Al%C4%B1nl%C4%B1k) sahip, mermer sütunlarla çevrelenmiş ve geniş saçaklarla taçlandırılmıştır. ### Nuruosmaniye Camii Yeni Osmanlı Barok tarzının en önemli yapılarından biri 1748 yılı Ekim ayında I. Mahmud döneminde yapımına başlanan ve halefi [III. Osman](https://turkipedia.org/tr/wiki/III._Osman) döneminde Aralık 1755'te tamamlanan [Nuruosmaniye Camii](https://turkipedia.org/tr/wiki/Nuruosmaniye_Camii)'dir (cami III. Osman'a ithaf edilmiştir). [Doğan Kuban](https://turkipedia.org/tr/wiki/Do%C4%9Fan_Kuban)'ın "Edirne'deki [Selimiye Camii](https://turkipedia.org/tr/wiki/Selimiye_Camii)'nden sonra en önemli anıtsal yapı olarak tanımladığı bu camii, Avrupa kültürünün Osmanlı mimarisine entegrasyonunun büyük bir örneğidir. ## Taşrada barok mimari Osmanlı Barok tarzının İstanbul dışında görülmeye başlaması ancak 1750'lerde olmuştur. Aydın'daki [Cihanoğlu Camii](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cihano%C4%9Flu_Camii) (1756) ilk örnekler arasındadır. [I. Abdülhamid](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Abd%C3%BClhamid) döneminde Anadolu'da Barok tarzda iki önemli taşra camiisi inşa edilmiştir: Gülşehir'deki [Kurşunlu Camii](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kur%C5%9Funlu_Cami) (1779) ve Yozgat'taki [Çapanoğlu Camii](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87apano%C4%9Flu_Camii) (1778, 1795'te geliştirildi). [III. Selim](https://turkipedia.org/tr/wiki/III._Selim) dönemindeki bir diğer örnek I. Abdülhamid'daki [Safranbolu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Safranbolu)'da bulunan [İzzet Mehmet Paşa Camii](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0zzet_Mehmet_Pa%C5%9Fa_Camii)'dir (1796). ## Ayrıca bakınız - [Şevkiye Köşkü](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eevkiye_K%C3%B6%C5%9Fk%C3%BC) [^1]: Hartmuth, Maximilian. Thirteenth International Congress of Turkish Art: Proceedings. Hungarian National Museum, 2009, s. 298. [^2]: The Grove Encyclopedia of Islamic Art and Architecture. Oxford University Press, 2009. [^3]: The Grove Encyclopedia of Islamic Art and Architecture. Oxford University Press, 2009.