# Osmanlı İmparatorluğu yükselme dönemi > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu_y%C3%BCkselme_d%C3%B6nemi > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Osmanlı İmparatorluğu yükselme dönemi, https://tr.wikipedia.org/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu_y%C3%BCkselme_d%C3%B6nemi (CC-BY-SA-4.0) **Osmanlı İmparatorluğu yükselme dönemi**, [Osmanlı İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'nun [kuruluş döneminden](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu_kurulu%C5%9F_d%C3%B6nemi) (1299-1453) sonra geldiği kabul edilen dönemdir. 29 Mayıs 1453 tarihinde [İstanbul'un Fethi](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul%27un_Fethi) ile başladığı kabul edilen bu olgunluk döneminin ne zaman sona erdiğiyle ilgili farklı görüşler bulunmaktadır. Osmanlı aydını [Kâtip Çelebi](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%A2tip_%C3%87elebi), imparatorluğun bu döneminin 1593'te Celâlîlerin ortaya çıkmasına kadar sürdüğünü belirtirken, [Naîmâ](https://turkipedia.org/tr/wiki/Na%C3%AEm%C3%A2) ise 1683'teki [Viyana bozgununu](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Viyana_Ku%C5%9Fatmas%C4%B1) bu dönemin bitişi ve yeni bir dönemin başlangıcı olarak ilan eder. Bu dönemin, [I. Süleyman](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._S%C3%BCleyman)'ın saltanatının bittiği yıl olan 1566'ya kadar veya [Sadrazam](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sadrazam) [Sokollu Mehmed Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sokollu_Mehmed_Pa%C5%9Fa)'nın ölüm yılı olan 1579'a kadar devam ettiği de ifade edilen görüşler arasındadır.[^1] [Naîmâ](https://turkipedia.org/tr/wiki/Na%C3%AEm%C3%A2)'nın [İbn-i Haldun](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0bn_Haldun)'un tarih anlayışına göre yapmış olduğu bölümlendirme, genellikle sonraki dönem Osmanlı tarihçileri tarafından da benimsenmiş ve bu dönemin [17. yüzyıl](https://turkipedia.org/tr/wiki/17._y%C3%BCzy%C4%B1l)ın son çeyreğine kadar sürdüğü kabul edilmiştir.[^2][^3] [Osmanlı İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) bu dönemde [Kuzey Afrika](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kuzey_Afrika)'ya ve [Orta Doğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Orta_Do%C4%9Fu)'ya yayıldı ve [Doğu Avrupa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Do%C4%9Fu_Avrupa)'nın önemli kısımlarını kontrol altına alarak [Viyana](https://turkipedia.org/tr/wiki/Viyana) kapılarına dayandı. 16. yüzyılın başında Doğu'da ortaya çıkan [Şii](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eiilik) [Safevî Devleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Safev%C3%AEler) ile mezhepsel ayrılıklar ve siyasi nedenlerle savaştı. [I. Selim](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Selim)'in 1516-1517'deki [Büyük Mısır Seferi](https://turkipedia.org/tr/wiki/B%C3%BCy%C3%BCk_M%C4%B1s%C4%B1r_Seferi) sonucunda [Mısır](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C4%B1s%C4%B1r)'ın Osmanlıların eline geçmesiyle birlikte imparatorluk ilk [Kuzey Afrika](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kuzey_Afrika) toprağını kazandı ve üç kıtaya yayılma kapasitesine ulaştı. ## Bölgesel değişim Yükselme devrinde [Osmanlı İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'nun bölgesel büyümesi, [II. Mehmed](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Mehmed) tarafından 29 Mayıs 1453 tarihinde [Konstantinopolis'in Fethi](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul%27un_Fethi) ile başladı. Fatih Sultan Mehmed, 1454-55'te [Sırbistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/S%C4%B1rbistan)'ı, 1458-59'da da [Mora](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mora_Yar%C4%B1madas%C4%B1)'yı fethederek imparatorluğun [Balkanlar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Balkanlar) ve [Anadolu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Anadolu)'daki konumunu sağlamlaştırmaya devam etti. 1461'de [Trabzon](https://turkipedia.org/tr/wiki/Trabzon) ve 1463'te [Bosna](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bosna-Hersek) fethedildi. [Yunanistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yunanistan)'daki birçok [Venedik](https://turkipedia.org/tr/wiki/Venedik_Cumhuriyeti) bölgesi, 1463-79 Osmanlı-Venedik Savaşı sırasında fethedildi. 1474'te Osmanlılar, Anadolu'daki rakipleri [Karamanoğulları Beyliği](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karamano%C4%9Fullar%C4%B1_Beyli%C4%9Fi)'ni ilhak ettiler. 1480'de [İtalya](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0talya)'daki [Napoli Krallığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Napoli_Krall%C4%B1%C4%9F%C4%B1)'nın elindeki [Otranto](https://turkipedia.org/tr/wiki/Otranto)'nun işgali başladı; ancak ertesi yıl II. Mehmed'in ani ölümü, Osmanlıların geri çekilmesine yol açtı. [II. Bayezid](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Bayezid)'in saltanatı (1481-1512), önceki dönemin hızlı fetihlerinden sonra bir duraklama dönemiydi ve imparatorluğun toprakları yalnızca marjinal olarak genişletildi. 1484'te II. Bayezid, [Boğdan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bo%C4%9Fdan_Seferi_%281484%29)'a karşı bir sefer düzenledi, bölgeyi [vasal](https://turkipedia.org/tr/wiki/Vasal_devlet) statüsüne tabi tuttu ve stratejik Kilia ve Akkerman limanlarını ilhak etti. Ayrıca belli başlı Venedik limanları ([Modon](https://turkipedia.org/tr/wiki/Modon), [Koron](https://turkipedia.org/tr/wiki/Koron), [Durazzo](https://turkipedia.org/tr/wiki/D%C4%B1ra%C3%A7)), 1499-1503 savaşı sırasında [Yunanistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yunanistan) ve [Arnavutluk](https://turkipedia.org/tr/wiki/Arnavutluk)'ta fethedildi. Ancak saltanatının sonunda Doğu'daki Osmanlı toprakları, [İran](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0ran)'da yeni kurulmuş bir devlet olan [Safevî İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Safev%C3%AEler)'nun tehdidi altına giriyordu. Zira [Şii](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eiilik) mezhebine bağlı olan Safevîler, [Sünni](https://turkipedia.org/tr/wiki/S%C3%BCnnilik) Anadolu topraklarında mezheplerini yaymak ve Osmanlı İmparatorluğu'nu güçsüzleştirmek için çalışıyordu. İmparatorluğun hızlı genişlemesi, 1514'teki [Çaldıran Muharebesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87ald%C4%B1ran_Muharebesi)'nde [Safevîler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Safev%C3%AEler)i mağlup eden, ardından [Doğu Anadolu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Do%C4%9Fu_Anadolu_B%C3%B6lgesi)'nun çoğunu ele geçiren ve kısa bir süre sonra [Tebriz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tebriz) içlerine giren [I. Selim](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Selim) döneminde yeniden başladı. Yavuz Sultan Selim, 1516'da Mısır'daki [Memlûk Sultanlığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Meml%C3%BBk_Devleti)'na karşı [bir sefer](https://turkipedia.org/tr/wiki/B%C3%BCy%C3%BCk_M%C4%B1s%C4%B1r_Seferi) düzenledi ve ertesi yıl önce [Suriye](https://turkipedia.org/tr/wiki/Suriye)'yi, ardından bazı stratejik [Orta Doğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Orta_Do%C4%9Fu) bölgelerini, nihayetinde de [Mısır](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C4%B1s%C4%B1r)'ı fethetti. Bu olaylar, Osmanlı İmparatorluğu'nun artık Orta Doğu'nun [Müslüman](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C3%BCsl%C3%BCman) merkezlerine hükmetmeye ve kutsal [Mekke](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mekke) ve [Medine](https://turkipedia.org/tr/wiki/Medine) şehirlerini koruma altına almaya başladığı anlamına geliyordu. [I. Selim](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Selim)'in bu seferi, [İslam](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0slam)î uygulamaların imparatorluk yönetimi üzerindeki etkisini artırdı ve [Arapça](https://turkipedia.org/tr/wiki/Arap%C3%A7a) konuşan bu bölge ile Anadolu ve Balkanlar'daki Osmanlı bölgeleri arasında etkileşimi kolaylaştırdı. Sultan Selim'in sekiz yıllık hükümdarlığı döneminde imparatorluğun toprakları iki kattan daha fazla genişledi ve devlet hazinesi doldu. Genişleme [I. Süleyman](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._S%C3%BCleyman) devrinde, 1526'da, [Macaristan Krallığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Macaristan_Krall%C4%B1%C4%9F%C4%B1) ordusu ile yapılan [Mohaç Muharebesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Moha%C3%A7_Muharebesi) sonucunda krallığı devlete bağlı duruma getirmekle devam etti. 1529'da [Avusturya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Avusturya_Ar%C5%9Fid%C3%BCkl%C3%BC%C4%9F%C3%BC)'nın başkenti olan [Viyana kuşatıldı](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Viyana_Ku%C5%9Fatmas%C4%B1), ancak başarısız olundu. 1533'te [Cezayir](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cezayir) hükümdarı [Barbaros Hayreddin Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Barbaros_Hayreddin_Pa%C5%9Fa), başkent [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'a geldi ve devlete bağlılığını ilan ederek imparatorluğun hizmetine girdi. Sonraki yıl ise Süleyman tarafından [kaptan-ı derya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kaptan-%C4%B1_derya) olarak görevlendirildi. Aynı yıl [Süleyman](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._S%C3%BCleyman), [Bağdat](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ba%C4%9Fdat) ve [Tebriz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tebriz)'i imparatorluğun topraklarına kattı. 1536'da [Fransa ile ittifak](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fransa-Osmanl%C4%B1_ittifak%C4%B1) kuruldu; bu ittifakın bir parçası olarak [Nice](https://turkipedia.org/tr/wiki/Nice_Ku%C5%9Fatmas%C4%B1) ve [Korsika](https://turkipedia.org/tr/wiki/Korsika%27n%C4%B1n_Fethi) kuşatmaları yapıldı. 1538'de, Barbaros Hayreddin Paşa kumandasındaki [Osmanlı donanması](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_donanmas%C4%B1), [Akdeniz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Akdeniz)'deki [Preveze](https://turkipedia.org/tr/wiki/Preveze) açıklarında yaşanan [Preveze Deniz Muharebesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Preveze_Deniz_Muharebesi)'nden zaferle ayrıldı. 1540'ta ise [Mora](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mora_Yar%C4%B1madas%C4%B1) ve [Dalmaçya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Dalma%C3%A7ya) kıyıları Osmanlı'ya katıldı. 1560'ta [Tunus](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tunus)'un [Cerbe Adası](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cerbe) ele geçirildi. 1565 yılında [Malta kuşatılsa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Malta_Ku%C5%9Fatmas%C4%B1) da, kuşatma başarısız oldu. I. Süleyman, 1566'da, 71 yaşında 13. seferine çıktı ve [Zigetvar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Zigetvar)'a vardı. 7 Eylül 1566'da, Zigetvar'ın alınmasından bir gün önce öldü. [I. Süleyman](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._S%C3%BCleyman) Batı'da *Muhteşem Süleyman*, Doğu'da *Kanuni Sultan Süleyman* olarak tanındı. Saltanatının son yıllarında, üç kıtaya yayılmış olan imparatorluğun topraklarında yaşayan insan sayısı 15 milyona ulaştı. ## Fatih Sultan Mehmed dönemi (1451–1481) ### İstanbul'un Fethi ![Fransız sanatçı Jean Le Tavernier tarafından yapılan "Konstantinopolis Kuşatması" adlı minyatür ( 1455).](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/e/e2/Le_si%C3%A8ge_de_Constantinople_%281453%29_by_Jean_Le_Tavernier_after_1455.jpg) *Fransız sanatçı Jean Le Tavernier tarafından yapılan "Konstantinopolis Kuşatması" adlı minyatür ( 1455). (Illustration by fr ( Jean Le Tavernier ) accompanying a translation by Jean Miélot of Bertrandon de la Broquière 's Voyage d'Outre-Mer . It is one of three full-page miniatures in the Bibliothèque nationale de France , MSS fr. 9087, at folio 207 v v . Image taken from: http://expositions.bnf.fr/flam, public-domain)* 29 Mayıs 1453 tarihinde [Osmanlı Türkleri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu), [Bizans İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bizans_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'nun başkenti [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'u kuşattı ve yaklaşık iki aylık yoğun bir kuşatmadan sonra şehri [fethetti](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul%27un_Fethi). Bir zamanlar neredeyse tüm [Akdeniz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Akdeniz)'e hâkim olan Doğu Roma İmparatorluğu'nun çökmesi, [Hristiyan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hristiyan) dünyasında büyük bir şaşkınlık yarattı. [Hristiyanlığın](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hristiyanl%C4%B1k) en büyük ve en önemli katedrallerinden biri olan [Ayasofya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ayasofya), [Müslüman](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C3%BCsl%C3%BCman)ların zaferini simgelemek amacıyla [II. Mehmed](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Mehmed) tarafından camiye dönüştürüldü ve şehirde imar faaliyetleri başlatılarak yeni bir düzenleme oluşturuldu. Babası [II. Murad](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Murad)'ın 1451'deki ölümü üzerine 19 yaşında Osmanlı tahtına çıkan [II. Mehmed](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Mehmed), babası döneminde [Venedikliler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Venedik_Cumhuriyeti), [Ceneviz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ceneviz_Cumhuriyeti)ler, [Macarlar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Macarlar) ve [Sırplar](https://turkipedia.org/tr/wiki/S%C4%B1rplar) ile yapılan barış anlaşmalarını yeniledi. Ardından [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'u kuşattı. Yaklaşık iki aylık yoğun bir kuşatmadan sonra [şehri fethetti](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul%27un_Fethi),[^4] 1058 yıllık [Doğu Roma İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bizans_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'nu yıktı. [İslam dünyası](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0slam_d%C3%BCnyas%C4%B1)nda büyük bir itibar kazanan Osmanlılar, [Ortodoks Kilisesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Do%C4%9Fu_Ortodoks_Kilisesi)'ni de himayesi altına aldı. Bu fetih, tarihçilerin birçoğu tarafından [Orta Çağ](https://turkipedia.org/tr/wiki/Orta_%C3%87a%C4%9F)'ın sonu ve [Yeni Çağ](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yeni_%C3%87a%C4%9F)'ın başlangıcı sayılan olaylardan biri olarak kabul edilir. II. Mehmed, fetihten sonra "Fatih" unvanıyla anılmaya başlandı. ![İtalyan ressam Fausto Zonaro'nun "II. Mehmed'in Konstantinopolis'e Girişi" adlı tablosu.](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/b/b6/Zonaro_GatesofConst.jpg) *İtalyan ressam Fausto Zonaro'nun "II. Mehmed'in Konstantinopolis'e Girişi" adlı tablosu. (Fausto Zonaro, public-domain)* Osmanlılar, [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'un etrafındaki bölgelerin birçoğunu kontrol altına aldıktan sonra, II. Mehmed'in emriyle şehri topa tuttular.[^5] [Ağır toplarla](https://turkipedia.org/tr/wiki/Top_%28silah%29) şehrin [sur](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sur)larında gedikler açıldıktan sonra 80.000'den fazla askerden oluşan [Osmanlı ordusu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_ordusu), surların içindeki küçük [Bizans](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bizans_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) kuvvetlerini yenilgiye uğrattı. Çarpışmalar sırasında son [Bizans İmparatoru](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bizans_imparatorlar%C4%B1_listesi) [XI. Konstantinos](https://turkipedia.org/tr/wiki/XI._Konstantinos) öldü ve şehrin düşmesiyle birlikte imparatorluğu da son buldu.[^6] Konstantinopolis, fethedildiği bu tarihten Osmanlı İmparatorluğu'nun sona erdiği 1922 yılına kadar devletin başkenti oldu ve çoğu zaman "İstanbul" veya "Konstantiniyye" olarak anıldı. [Bizans İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bizans_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu), İstanbul'un fethedildiği tarihte halihazırda kendi sonuna yaklaşmıştı. İmparatorluğun elinde yalnızca başkent, başkentin batısındaki bir arazi ve [Yunanistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yunanistan)'ın güney kısmı kalmıştı.[^7] 1204 yılında [Haçlılar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ha%C3%A7l%C4%B1_Seferleri) ve müttefikleri [Venedikliler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Venedik_Cumhuriyeti), [Dördüncü Haçlı Seferi](https://turkipedia.org/tr/wiki/D%C3%B6rd%C3%BCnc%C3%BC_Ha%C3%A7l%C4%B1_Seferi) yolunda şehre acımasız bir saldırı düzenleyerek [Konstantinopolis](https://turkipedia.org/tr/wiki/Konstantinopolis)'i yağmalamışlardı. Siviller tecavüze uğrayıp öldürülmüş, [kilise](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kilise)ler ve bazı anıtlar yıkılmış, şehir yerle bir edilmişti.[^8] [II. Mehmed](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Mehmed) Osmanlı tahtına geçtiğinde, [Anadolu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Anadolu) ile [Rumeli](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rumeli) bölgeleri arasında bir [tampon bölge](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tampon_b%C3%B6lge) görevi gören ve asırlardır birçok hükümdarın ele geçirmeyi hayal ettiği bu şehri fethetmeye kararlıydı ve nihayetinde amacına ulaştı. ### Balkanlardaki gelişmeler [II. Mehmed](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Mehmed), [yeniçeri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yeni%C3%A7eri) ordusunu aşama aşama yeniden düzenledi. Ordusunun silahlarını yeniledi, sayısını artırdı ve merkezi kontrolünü güçlendirdi. [İstanbul'un Fethi](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul%27un_Fethi)'nden sonra dikkatini [Anadolu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Anadolu)'ya yöneltti. II. Mehmed'den 50 yıl önce [Sultan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sultan) [I. Bayezid](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Bayezid) Anadolu'yu önemli ölçüde politik bir birlik hâline getirmeyi başarmıştı; ancak 1402'deki [Ankara Muharebesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ankara_Muharebesi)'nden sonra bu birlik yeniden dağılmıştı. Bu yüzden II. Mehmed, Osmanlıların kontrolündeki diğer Anadolu beylikleri ile [Trabzon İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Trabzon_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'nu topraklarına katmak ve [Kırım Hanlığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1r%C4%B1m_Hanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1) ile ittifak yapmayı amaçladı. Bu hedefinde başarılı oldu ve Anadolu'daki diğer beylikler üzerinde Osmanlı kontrolünü sağladı. ![Belgrad Kuşatması'nı gösteren bir Osmanlı minyatürü (1456).](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/3/3b/Siege_of_Belgrade_%281456%29%2C_Ottoman_miniature.jpg) *Belgrad Kuşatması'nı gösteren bir Osmanlı minyatürü (1456). (public-domain)* [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'un 1453'teki [fethinden](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul%27un_Fethi) sonra tüm [Yunanistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yunanistan) birkaç yıl içinde kontrol altına alındı. [Rodos](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rodos), [Girit](https://turkipedia.org/tr/wiki/Girit) ve [Kıbrıs](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1br%C4%B1s) gibi önemli adalar ise bunun dışındaydı. Rodos'ta [Hospitalier Şövalyeleri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hospitalier_%C5%9E%C3%B6valyeleri), 16. yüzyılın başına değin tutunabildiler. Kıbrıs 16. yüzyıla kadar, Girit ise 17. yüzyıla kadar [Venedikliler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Venedik_Cumhuriyeti)in kontrolünde kaldı. [Trabzon](https://turkipedia.org/tr/wiki/Trabzon), 1461'de düşünce bağımsız hiçbir [Rum](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rum) devleti kalmamış oldu. Kısa süre içinde [Tuna](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tuna)'nın güneyindeki [Slav](https://turkipedia.org/tr/wiki/Slavlar) devletler de ortadan kaldırıldı. Son direniş, [İskender Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0skender_Bey) adı verilen Georges Castriota'nın birkaç yıl sürdürmeyi başarabildiği [Arnavutluk](https://turkipedia.org/tr/wiki/Arnavutluk)'taki direniş oldu. Böylece imparatorluğun [Avrupa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Avrupa) yakasında hiçbir çatlak kalmadı. [II. Mehmed](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Mehmed), 1456'daki [Belgrad Kuşatması](https://turkipedia.org/tr/wiki/Belgrad_Ku%C5%9Fatmas%C4%B1_%281456%29)'nda [Belgrad](https://turkipedia.org/tr/wiki/Belgrad)'ı [Janos Hunyadi](https://turkipedia.org/tr/wiki/J%C3%A1nos_Hunyadi)'den fethetmeye çalıştı. [Macar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Macarlar) komutanlar şehri başarılı bir şekilde savundu ve Osmanlılar ağır kayıplar vererek geri çekildi,[^9] ancak sonrasında Osmanlılar neredeyse tüm [Sırbistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/S%C4%B1rbistan)'ı işgal etti. 1460'ta Mehmed, [Mora Yarımadası](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mora_Yar%C4%B1madas%C4%B1)'ndaki [Mora Despotluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mora_Despotlu%C4%9Fu)'nu ve 1461'de de [Anadolu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Anadolu)'nun kuzeyindeki [Trabzon Rum İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Trabzon_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'nu ele geçirdi. Böylelikle [Bizans](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bizans_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) yönetiminin son iki kalıntısı Osmanlılar tarafından ilhak edilmiş oldu.[^10] 1463'te, [Bosna Krallığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bosna_Krall%C4%B1%C4%9F%C4%B1) tarafından her yıl ödenen [haraç](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hara%C3%A7)la ilgili yaşanan bir anlaşmazlıktan sonra Bosna işgal edildi ve son Bosna kralı [Stjepan Tomašević](https://turkipedia.org/tr/wiki/Stjepan_Toma%C5%9Fevi%C3%A7) ve amcası idam edilerek bölge çok hızlı bir şekilde fethedildi. ### Denizlerdeki fetihler Bu dönemde [Girit](https://turkipedia.org/tr/wiki/Girit) hariç [Ege Denizi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ege_Denizi)'ndeki tüm adalarda [Venedik](https://turkipedia.org/tr/wiki/Venedik_Cumhuriyeti) hâkimiyeti sonlandırıldı. [Sadrazam](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sadrazam) [Gedik Ahmed Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gedik_Ahmed_Pa%C5%9Fa)'nın [Toroslar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Toros_Da%C4%9Flar%C4%B1)'ı ve [Akdeniz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Akdeniz) kıyılarını ele geçirmesiyle [Memlûk Devleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Meml%C3%BBk_Devleti) ile sınır komşusu olundu ve Memlûklarla sıcak temaslar başladı. Yine Gedik Ahmed Paşa'nın [Kırım](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1r%C4%B1m)'a yaptığı seferler ile [Kefe](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kefe_%28eyalet%29), [Sudak](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sudak) ve [Kırım Hanlığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1r%C4%B1m_Hanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1) Osmanlı himayesine girdi. Böylece [Karadeniz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karadeniz)'deki [Ceneviz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ceneviz_Cumhuriyeti) hâkimiyeti sonlandırıldı ve Karadeniz, bir Türk gölü hâline geldi. ### Akkoyunlular ve Otlukbeli Muharebesi ![17. yüzyıldan kalma bu minyatürde II. Mehmed, Otlukbeli Muharebesi'nde (1473) Uzun Hasan ile savaşıyor.](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/2f/Otlukbeli_savasi.png/1280px-Otlukbeli_savasi.png) *17. yüzyıldan kalma bu minyatürde II. Mehmed, Otlukbeli Muharebesi'nde (1473) Uzun Hasan ile savaşıyor. (public-domain)* İmparatorluğun Asya cephesindeki sorunlar Avrupa cephesinden çok daha derindi. [Anadolu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Anadolu)'daki hiçbir beylik Osmanlı ile mücadele edebilecek güçte değildi, ama dinsel ve etnik duyguların öne çıktığı başka sorunlar vardı. [İran](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0ran), [Azerbaycan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Azerbaycan) ve [Ermenistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ermenistan)'da politik bir güç hâline gelen [Akkoyunlular Devleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Akkoyunlular) bir sorun oldu. [Uzun Hasan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Uzun_Hasan) önderliğinde Doğu'da güç kazanan bu Türkmen krallığı, [Trabzon Rum İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Trabzon_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) ve [Venedik Cumhuriyeti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Venedik_Cumhuriyeti) gibi [Hristiyan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hristiyan) güçlerle güçlü ilişkileri ve Türkmenler ile [Karamanoğulları](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karamano%C4%9Fullar%C4%B1_Beyli%C4%9Fi) arasında ittifakları olduğu için, II. Mehmed onları bir tehdit olarak gördü.[^11] Ayrıca [Asya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Asya) Türkmenleri, kendilerinden uzakta olan ve Batı sınırlarında doğmuş olan Osmanlı'ya nispeten, kendilerini [Akkoyunlular](https://turkipedia.org/tr/wiki/Akkoyunlular)a daha yakın hissediyorlardı. Bunda, Türkmen oymaklarının çoğunluğunun [Şii](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eiilik) [Müslüman](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C3%BCsl%C3%BCman) olmasının da rolü önemliydi. [Fatih Sultan Mehmed](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Mehmed), Akkoyunlu hükümdarı [Uzun Hasan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Uzun_Hasan)'ı 11 Ağustos 1473'te, [Erzincan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Erzincan_%28il%29) mevkiindeki [Otlukbeli Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Otlukbeli_Muharebesi)'nda bozguna uğrattı.[^12] Böylece devletin sınırları, [Fırat Nehri](https://turkipedia.org/tr/wiki/F%C4%B1rat)'nin batısındaki [Anadolu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Anadolu) topraklarına kadar genişletilmiş oldu. Otlukbeli'de elde edilen zafer, [Timur](https://turkipedia.org/tr/wiki/Timur) [mağlubiyetinden](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ankara_Muharebesi) sonra doğudan gelecek tehlike korkusu taşıyan [Osmanlılara](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) büyük bir moral kazandırdı.[^13] Osmanlıların [Doğu Anadolu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Do%C4%9Fu_Anadolu_B%C3%B6lgesi)'ya ve ticaret güzergâhına hâkim olmalarının yolu açılırken, [Akkoyunlular](https://turkipedia.org/tr/wiki/Akkoyunlular) ise bu yenilginin ardından kendilerini bir daha toparlayamadılar ve kısa bir süre sonra tarihten silindiler. Ancak tarikatların ve [sufi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mutasavv%C4%B1f)lerin büyük saygınlığa sahip olduğu bu halklar arasında bir süre sonra, [İran](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0ran)'ın [Erdebil](https://turkipedia.org/tr/wiki/Erdebil) şehrinde doğacak olan ve yeni bir [Şii](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eiilik) hanedanı olan [Safevî Devleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Safev%C3%AEler) kurulacaktı. Safevîler, [Sultan II. Bayezid](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Bayezid) döneminden başlayarak Osmanlılar için çok büyük bir tehlike teşkil edeceklerdi. ### Kültürel faaliyetler ![Fatih Sultan Mehmed ile Ortodoks patriği II. Gennadios'un buluşmasını tasvir eden 18. yüzyıl minyatürü.](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/11/Gennadios_II_and_Mehmed_II.jpg/1280px-Gennadios_II_and_Mehmed_II.jpg) *Fatih Sultan Mehmed ile Ortodoks patriği II. Gennadios'un buluşmasını tasvir eden 18. yüzyıl minyatürü. (20th century Greek iconographer (Sotiris Varvoglis 1944-2023), public-domain)* Eğitim, kültür ve bilime de oldukça önem veren [Fatih Sultan Mehmed](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Mehmed), inşaatı 1462-1470 yılları arasında süren [Sahn-ı Seman Medresesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sahn-%C4%B1_Seman_Medresesi)'ni kurdu ve medreseye [müderris](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C3%BCderris)lik yapmak için [gökbilimci](https://turkipedia.org/tr/wiki/Astronom) [Ali Kuşçu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ali_Ku%C5%9F%C3%A7u)'yu [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'a davet etti. Medreselerde Ali Kuşçu tarafından düzenlenen bir okutma planının olduğu, bunun bir "Kânûnnâme" şeklinde yapıldığı bilinmektedir. II. Mehmed, 1474'te [Fatih Camii](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fatih_Camii) [mihrabının](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mihrap) kenarlarına yerleştirttiği, iki dolaba koyulan, 800 cilt ile başlamış bir kütüphane de kurdu. Fatih'in özellikle İstanbul'un Fethi'nden sonra zengin bir kütüphanesi vardı ve 1000 cilde yakın kitabı vardı. [Antik Yunan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Antik_Yunanistan) tarihçi [Plutarkhos](https://turkipedia.org/tr/wiki/Pl%C3%BCtark)'un *Geographia* isimli eserini [Yunanca](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yunanca)dan [Türkçe](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk%C3%A7e)ye çevirerek [coğrafi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Co%C4%9Frafya) bilimlere olan ilgisini göstermiştir. [Mitoloji](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mit)yle de ilgilenen Fatih, [Homeros](https://turkipedia.org/tr/wiki/Homeros)'un meşhur [İlyada Destanı](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0lyada)'nın kopyasını hazırlatmıştır.[^14] [Ali Kuşçu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ali_Ku%C5%9F%C3%A7u) ve [Georgios Trapezuntios](https://turkipedia.org/tr/wiki/Georgios_Trapezuntios) gibi devrin büyük zekalarını korumuş, [Hristiyan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hristiyan) bilim adamları ve sanatkârları sarayına davet etmiş, onlara iltifat ve ikramlarda bulunmuştur. Fatih ayrıca [İtalyan](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0talyanlar) ressam [Gentile Bellini](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gentile_Bellini)'ye kendi hususi resmi olmak üzere çeşitli [portre](https://turkipedia.org/tr/wiki/Portre)ler ve [heykel](https://turkipedia.org/tr/wiki/Heykel)ler yaptırmıştır. [Hristiyanlığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hristiyanl%C4%B1k) yakından tanımak isteyen Fatih, [İstanbul Ortodoks Kilisesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul_Rum_Ortodoks_Patrikhanesi)'ne [patrik](https://turkipedia.org/tr/wiki/Patrik) olarak atadığı [Gennadios](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Gennadios) ile Hristiyanlık akaidi üzerine müzakereye girişmiş ve bu müzakerenin yazılmasını istemiştir. Hatta bu durum [Avrupa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Avrupa)'da Fatih'in Hristiyanlığa meylettiği şeklinde yorumlanmış ve [Papa II. Pius](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Pius), padişahı Hristiyanlığa davet eden bir mektup kaleme almıştır.[^15] Tarihçi [İlber Ortaylı](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0lber_Ortayl%C4%B1), bu konuyla ilgili olarak Fatih'in hiç şüphesiz entelektüel bir [Müslüman](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C3%BCsl%C3%BCman) olduğunu belirtmiştir.[^16] ### Otranto Seferi II. Mehmed, 1480'de [İtalya](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0talya)'yı işgal etti. İstilasının amacı, [Roma](https://turkipedia.org/tr/wiki/Roma)'yı ele geçirmek ve [Roma İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Roma_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'nun sınırlarını yeniden birleştirmek idi. İlk başta bunu, [Osmanlı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'nın 1480'de hızlı bir şekilde (yaklaşık 15 günde) [Otranto'yu ele geçirmesiyle](https://turkipedia.org/tr/wiki/Otranto_Seferi) başarabilecekmiş gibi göründü. Ancak olaydan bir yıl sonra, 1481 yılındaki ani ölümünden sonra [Otranto](https://turkipedia.org/tr/wiki/Otranto), [Papalık](https://turkipedia.org/tr/wiki/Papal%C4%B1k_Devleti) güçleri tarafından geri alındı. II. Mehmed'in ölümünden sonra yerine oğlu [II. Bayezid](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Bayezid) geçti. ## II. Bayezid dönemi (1481–1512) ### Cem Sultan olayı ![II. Bayezid tahta geçtiğinde Osmanlı İmparatorluğu'nun sınırları (1481).](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1b/OttomanEmpire1481.png/1280px-OttomanEmpire1481.png) *II. Bayezid tahta geçtiğinde Osmanlı İmparatorluğu'nun sınırları (1481). (Chamboz, CC-BY-SA-4.0)* [II. Bayezid](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Bayezid), babası II. Mehmed'in ölümü üzerine [Yeniçeri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yeni%C3%A7eri)lerin desteğini alarak tahta geçti.[^17] [II. Bayezid](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Bayezid), babasının aksine pasif bir kişiliğe sahipti. Ayrıca dindar olduğu da bilinmektedir.[^18] [Cem Sultan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cem_Sultan), ağabeyi Bayezid'in padişahlığını tanımayınca, iki kardeş arasında taht mücadelesi başladı.[^19] [Yenişehir](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yeni%C5%9Fehir%2C_Bursa)'de çıkan çatışmada yenilen [Cem](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cem_Sultan), [Memlûk Devleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Meml%C3%BBk_Devleti)'nin egemenliğindeki [Kahire](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kahire)'ye kaçtı. Ertesi yıl Memlûklerin desteğiyle geri döndü ve [Doğu Anadolu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Do%C4%9Fu_Anadolu_B%C3%B6lgesi), [Ankara](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ankara) ve [Konya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Konya)'yı aldı; ancak sonunda yenildi ve [Rodos](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rodos)'a kaçmak zorunda kaldı. Adadaki [Rodos Şövalyeleri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hospitalier_%C5%9E%C3%B6valyeleri)'ne ve en nihayetinde [papa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Papa)ya sığındı.[^20] ### Balkanlardaki girişimler II. Bayezid, 1483'te [Hersek](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hersek)'i, 1484'te [Kili](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kili) ve [Akkerman](https://turkipedia.org/tr/wiki/Akkirman_Kalesi)'ı Osmanlı topraklarına kattı. Döneminde [Memlûklar ile yapılan savaş (1485-1491)](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1-Meml%C3%BBk_Sava%C5%9F%C4%B1) sonuçsuz kaldı.[^21] [Bayezid](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Bayezid), kardeşi [Cem](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cem_Sultan)'in 1495'te [Napoli](https://turkipedia.org/tr/wiki/Napoli)'de ölmesinden sonra Avrupa'da seferler yapmaya devam etti.[^22] II. Bayezid, [Avrupa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Avrupa) diplomasisinin manevralarına girmek zorunda kaldı. Yeni [Haçlı seferlerini](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ha%C3%A7l%C4%B1_Seferleri) engelleyebilmek için babasının başlattığı [deniz gücü](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_donanmas%C4%B1) kurma çabasını devam ettirdi.[^23] Bunun sonunda [İtalya](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0talya)'daki şehir devletleri, birbirlerine karşı koz olarak Osmanlı'nın desteğini sağlamaya çalıştılar. II. Bayezid, [Venedikliler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Venedik_Cumhuriyeti) ile [1499-1503 yılları arasında yaptığı savaşlar](https://turkipedia.org/tr/wiki/1499-1503_Osmanl%C4%B1-Venedik_Sava%C5%9F%C4%B1) sonucunda devlete [Modon](https://turkipedia.org/tr/wiki/Modon), [Koron](https://turkipedia.org/tr/wiki/Koron), [Navarin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Navarin) ve [İnebahtı](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0nebaht%C4%B1) limanlarını kazandırdı; ülkeyi vergiye bağladı. II. Bayezid ayrıca, imparatorluğun ticari ve ekonomik ilişkilerinin gelişmesini teşvik etti ve İtalyan kent devletleriyle kârlı ticari ilişkilere girdi. 15. yüzyılın sonundan başlayarak, [İspanya](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0spanya)'dan sürülen [Yahudiler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yahudiler)i Osmanlı topraklarına kabul etti. ### Şahkulu Ayaklanması 1500'lerin başında [İran](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0ran)'da ortaya çıkıp güçlenmeye başlayan [Safevîler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Safev%C3%AEler), Anadolu'da [Şii](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eiilik) mezhebini yaymak için çalışmaya başladılar. Bu çalışmalar sonucunda 1511'de Osmanlı İmparatorluğu'na karşı [Şahkulu İsyanı](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eahkulu_%C4%B0syan%C4%B1) çıktı.[^24] İsyan, aynı yıl isyancı [Şahkulu](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eahkulu_Baba_Tekeli)'nun yakalanıp öldürülmesi ile bastırıldı.[^25] Bayezid ise, Nisan 1512'de, yoğun baskılar sonucunda tahtı oğlu [Selim](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Selim)'e bırakmak zorunda kaldı ve tahttan zoraki çekildi. Olaydan bir ay sonra da öldü. ## Yavuz Sultan Selim dönemi (1512–1520) Babası II. Beyazıt'in tahtına oldukça sorunlu şekilde, hatta bir tür darbe ile oturan I. Selim önce kardeşleri Şehzade Ahmet ve Şehzade Korkut tehditlerinden kurtuldu ve sonra yeniden yükselen [Safevi devleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Safev%C3%AEler) tehdidini bertaraf etmeye girişti. [Şah İsmail](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._%C4%B0smail)'in üzerine yürüyerek onu 1514'te [Çaldıran](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87ald%C4%B1ran_Muharebesi)'da bozguna uğrattı ve sonra [Tebriz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tebriz)'e kadar ilerledi. Dönüşünde [Dulkadiroğulları Beyliği](https://turkipedia.org/tr/wiki/Dulkadiro%C4%9Fullar%C4%B1_Beyli%C4%9Fi) ile [Turnadağ Muharebesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Turnada%C4%9F_Muharebesi) yapıldı(1515). Bunu gören [Ramazanoğulları Beyliği](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ramazano%C4%9Fullar%C4%B1_Beyli%C4%9Fi) savaşmadan teslim oldu ve Anadoluda Türk birliği sağlandı. Devletin Doğu Anadolu yüksek bölgesini de içerecek biçimde genişlemesi doğudan gelebilecek (Timur saldırısı gibi) bir saldırıya karşı ülkenin savunmasını kolaylaştırıyordu. Çaldıran seferinden hemen sonra gündeme gelen Mısır seferi ve burada Memlukların yönetimine son verilmesi ile Sultan Selim halifeliğin Osmanlı sülalesine geçmesini sağlamış oldu. Kutsal emanetlerin İstanbul'a getirilmesi, Mekke, Medine gibi kutsal kentlerin ve Hicaz hac yolunun denetimi de artık Osmanlı imparatorluğu tarafından yapılır oldu. Böylece Osmanlı, artık tüm İslam dünyasının koruyucusu olduğunu göstermişti. ## Kanuni Sultan Süleyman dönemi (1520–1566) [Kanunî Sultân Süleyman](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._S%C3%BCleyman), [Yavuz Sultan Selim](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Selim) döneminde duraklayan Batı'ya karşı gazâ siyâsetini yeniden yürürlüğe koydu. [Belgrad](https://turkipedia.org/tr/wiki/Belgrad)'ın zaptı (1521) [Orta Avrupa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Orta_Avrupa)'da; [Rodos](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rodos)'un zaptı (1522) ise [Akdeniz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Akdeniz)'deki etkinlikleri için [Osmanlı Devleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'ne elverişli bir konum kazandırdı. Macar ordusunu [Mohaç](https://turkipedia.org/tr/wiki/Moha%C3%A7)'ta yok eden (1526) [Kanunî Sultân Süleyman](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._S%C3%BCleyman), [Macaristan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Macaristan)'ın başkenti [Buda](https://turkipedia.org/tr/wiki/Buda)'ya ([Budin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Budin)) girdi ve [Macaristan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Macaristan)'ı Zapolya'nın krallığında himâyesine aldı. [Mohaç Savaşı (''Meydan Muharebesi'')](https://turkipedia.org/tr/wiki/Moha%C3%A7_Muharebesi) tarihin en kısa süren savaşıdır. Bu, [Osmanlı Devleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'ni [Macaristan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Macaristan) egemenliği için [Habsburglar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Habsburg_Hanedan%C4%B1)'la karşı karşıya getirdi. Kanuni, Zapolya'yı korumak için 1529'da [Viyana](https://turkipedia.org/tr/wiki/Viyana)'nın kuşatılmasıyla sonuçlanan seferi, 1532'de de Alman Seferi'ni yaptı. 1541'de ise Osmanlı egemenliğindeki [Macaristan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Macaristan) topraklarını bir Osmanlı eyaleti ([Budin Eyaleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Budin)) yaparak ilhâk etti; ölen Zapolya'nın oğluna, kendisine bağlı olması koşuluyla [Erdel Prensliği](https://turkipedia.org/tr/wiki/Erdel_Prensli%C4%9Fi)'ni verdi. 1543'teki [Macaristan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Macaristan) seferi sırasında ise [Estergon Kalesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Estergon_Kalesi)'ni zapt etti. 1534'te [Barbaros Hayrettin Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Barbaros_Hayreddin_Pa%C5%9Fa) himayesindeki [Cezayir](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cezayir) Osmanlılara geçti. 1551'de [Trablus](https://turkipedia.org/tr/wiki/Trablus)garb'ı Turgut Reis komutasındaki donanma ile aldı. ## II. Selim dönemi (1566–1574) [II. Selim](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Selim), tahta çıktığında ilk seferini [Yemen](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yemen)'e yaptı. [Yavuz Sultan Selim](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Selim) döneminde alınamayan [Yemen](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yemen) onun döneminde alındı (1568). [Yemen](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yemen)'den sonra Cenevizlilerden [Sakız Adası](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sak%C4%B1z_Adas%C4%B1) alınarak boğazların güvenliği sağlanmış oldu. Döneminde sadece tek bir veziriazam atamıştır. Bu veziriazam [Sokullu Mehmed Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sokollu_Mehmed_Pa%C5%9Fa) idi. [II. Selim](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Selim), yönetimi kızı [Esmehan Sultan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Esmehan_Sultan)'ın kocası olan [Sokullu Mehmed Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sokollu_Mehmed_Pa%C5%9Fa)'ya bırakarak çok isabetli bir karar vermiştir. [Osmanlı Devleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu), [II. Selim](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Selim) döneminde de gücünü korumuştur. [Sakız Adası](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sak%C4%B1z_Adas%C4%B1)'ndan sonra [Tunus](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tunus), [Endonezya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Endonezya), [Astrahan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Astrahan), [Kıbrıs](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1br%C4%B1s) gibi toprakları da imparatorluğa katmıştır. [İnebahtı Deniz Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0nebaht%C4%B1_Deniz_Muharebesi)'nda ise [Osmanlı ordusu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_ordusu) büyük bir yenilgiye uğratılmıştır. [Kanuni Sultan Süleyman](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._S%C3%BCleyman) döneminde [Don-Volga](https://turkipedia.org/tr/wiki/Don-Volga) nehirleri arasında bir kanal açılmış ancak kesin bir sonuca ulaşılamamıştır. [II. Selim](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Selim) döneminde [Sokullu Mehmed Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sokollu_Mehmed_Pa%C5%9Fa) sayesinde bu nehirler arasında bir kanal açılarak boğazların güvenliği sağlanmıştır. [Süveyş Kanal Projesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/S%C3%BCvey%C5%9F_Kanal_Projesi) de diğer bir kanal projesidir. ## Güney Azerbaycan seferi Kanuni döneminde önemli mücadele alanlarından biri de [Azerbaycan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Azerbaycan) oldu. [Yavuz Sultan Selim](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Selim) zamanında [Azerbaycan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Azerbaycan)’a karşı kazanılan [Çaldıran zaferine](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87ald%C4%B1ran_Muharebesi), Osmanlı ordularının [Tebriz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tebriz)’e kadar ilerlemesine ve tüm Doğu Anadolu’nun Osmanlı egemenliğine geçmesine karşın [Sefevi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Safev%C3%AEler)ler ile kesin bir barış antlaşması imzalanmamıştı. Gerek [Sefevi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Safev%C3%AEler)ler, gerekse [Osmanlı İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu), birbirlerine kuşku ile bakıyorlardı. Güney Azerbaycan, Anadolu’yu ele geçirme planlarından vazgeçmediği gibi, [Osmanlılar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) da [Hint Okyanusu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hint_Okyanusu)’na kuzeyden açılan iki körfezden biri olan [Basra Körfezi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Basra_K%C3%B6rfezi)'ne açılan [Irak](https://turkipedia.org/tr/wiki/Irak) topraklarını ele geçirme emelleri besliyorlardı. Bu arada iki devlet arasında sınır olayları da eksik değildi; bir takım sınır görevlileri durmadan taraf değiştirmekteydiler. Bütün bu olaylar bir araya gelince 1533'te [Sadrazam](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sadrazam) [İbrahim Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0brahim_Pa%C5%9Fa), [Sefevi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Safev%C3%AEler) seferiyle görevlendirildi, arkasından da padişah Safevi seferine çıktı (1534). "[Irakeyn Seferi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Irakeyn_Seferi)"denilen bu seferin en önemli ve kalıcı etkisi [Bağdat](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ba%C4%9Fdat) dahil olmak üzere [Irak](https://turkipedia.org/tr/wiki/Irak) topraklarının [Osmanlılar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'ın eline geçmesi oldu (1535). Böylece [Hint Okyanusu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hint_Okyanusu)'na açılan önemli körfezlerin ikisi de Osmanlılar'ın eline geçmiş oldu. Güney [Azerbaycan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Azerbaycan) savaşları 1555'teki [Amasya Antlaşması](https://turkipedia.org/tr/wiki/Amasya_Antla%C5%9Fmas%C4%B1) ile sona erdi; antlaşma sonucu [Azerbaycan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Azerbaycan) ile merkezi [Tebriz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tebriz), bir kısım Doğu Anadolu toprakları [Osmanlılar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'ın eline geçti. Bu barış 1576 yılına kadar sürdü. ## Hint Deniz Seferleri (1538–1669) [Akdeniz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Akdeniz)'de [Osmanlılar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'la Hristiyan Akdeniz devletleri arasında her iki taraf için de yıpratıcı deniz savaşları yapılırken, [Osmanlı Devleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu), 1538'den başlayarak [Hint Okyanusu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hint_Okyanusu)'nda [Portekiz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Portekiz)liler ile mücadeleye girişti. [Osmanlı Devleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'nin [Hint Okyanusu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hint_Okyanusu) için mücadelesi 1669'a kadar sürdü. Bu süre içinde birkaç kez [Hindistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hindistan)'a, bir kez de [Sumatra Adası](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sumatra)'na donanma gönderildi; [Yemen](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yemen), [Habeşistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Etiyopya) ve bazı Afrika ülkeleri [Osmanlı Devleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)’ne katıldı. Hint Okyanusu'nda Portekizlilere karşı bazı deniz başarıları elde edildi ise de, [Osmanlılar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) [Hint Okyanusu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hint_Okyanusu)’nda kesin bir üstünlük sağlayamadılar. [Osmanlılar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)’ın [Hint Okyanusu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hint_Okyanusu)’ndaki başarısızlığı daha sonra hem [Osmanlı Devleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) hem de tüm doğu ulusları için son derece olumsuz sonuçlar doğuracaktır. [Osmanlı donanması](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_donanmas%C4%B1) nın okyanus şartlarına uygun olmaması, [Hint](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hintler) deniz seferlerine gereken önemin verilmemesi ayrıca [Gucerat](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gucer%C3%A2t) hükümdarlarının [Osmanlılar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'a yardım etmemesi başarısızlığın diğer nedenlerindendir. ## Krizler ve değişim (1566–1683) Kanuni'den sonra tahta geçen padişahların çoğu devlet işlerine fazla bir ilgi göstermemişlerdir. Devlet işleri bu dönemde [Sokullu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sokollu_Mehmed_Pa%C5%9Fa) (görev süresi 1565-1579) ve [Köprülüler](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%B6pr%C3%BCl%C3%BCler_Devri) (görev süreleri 1656-1683) gibi yetenekli sadrazamların eline geçmiş ve *zayıf padişahlar ve güçlü sadrazamlar* dönemi başlamıştır. Bu dönemde tahta gelen birçok sultan zaten çocuk yaşta idi. [I. Ahmet](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Ahmed) (1604-1617) ve [II. Osman](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Osman) (1618-1621) iktidara geldiklerinde 14 yaşında idiler; [IV. Murat](https://turkipedia.org/tr/wiki/IV._Murad) (1623-1640) 12, [IV. Mehmed](https://turkipedia.org/tr/wiki/IV._Mehmed) (1648-1687) ise 7 yaşındaydı. Bu durumda naiplik devreye giriyor ve kadınların büyük rol oynadığı bu durum bir dizi karışıklığa yol açıyordu. Bu sultanların kadınlara ve içkiye düşkünlükleri de dikkat çeker boyutta idi. Örneğin [III. Murad](https://turkipedia.org/tr/wiki/III._Murad) 102 kez baba oldu ve sonra da sara hastalığına tutuldu. [I. İbrahim](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0brahim_%28Osmanl%C4%B1_padi%C5%9Fah%C4%B1%29) cinsel saplantılar içindeydi sonunda da boğularak öldürüldü. Bu sultanlar, çoğu kez yeteneksizdiler. Saraydan çıkmıyor, hiçbir işe el sürmüyorlar, bizzat adalet dağıtmıyorlar, ne vezirlerini ne diğer yöneticileri denetlemiyorlardı. Kanuni'den sonra sadece [III. Mehmet](https://turkipedia.org/tr/wiki/III._Mehmed) ve II. Osman birer sefere çıktı. İçlerinde ordunun başına geçen ve savaş adamı niteliğini hakeden sadece IV. Murat idi. Yeniçeriler de artık sultanlara saygı duymaz oldular ve ilk kez bir sultanı II. Osman'ı tahttan indirip öldürerek, yerine, [I. Mustafa](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Mustafa)'yı tahta geçirdiler. ### Genel - Mikhail, Alan. *God's Shadow: Sultan Selim, His Ottoman Empire, and the Making of the Modern World* (2020) [excerpt](https://www.amazon.com/Gods-Shadow-Sultan-Ottoman-Empire/dp/163149239X/) on Selim I [^1]: Osmanlı Devleti yükseliş dönemi özeti. 14 Kasım 2022. [^2]: Osmanlı Tarihinde Dönemler , Prof. Dr. Halil İnalcık, Erişim: 26 Şubat 2013 [^3]: Osmanlı Tarihinde Dönemler , Ferhan Kırlıdökme-Mollaoğlu, Erişim: 26 Şubat 2013 [^4]: Cartwright, Mark. 1453: İstanbul'un Fethi. [^5]: Cartwright, Mark. 1453: İstanbul'un Fethi. [^6]: Cartwright, Mark. 1453: İstanbul'un Fethi. [^7]: Cartwright, Mark. 1453: İstanbul'un Fethi. [^8]: Cartwright, Mark. 1204: İstanbul'un İstilası. [^9]: Dursunkaya, Mustafa. TARİHLERLE. [^10]: İnan, Kenan. Trabzon’un Osmanlılar Tarafından Fethi. 1 Haziran 2003, s. 71-84. [^11]: OTLUKBELİ SAVAŞI. [^12]: OTLUKBELİ SAVAŞI. [^13]: OTLUKBELİ SAVAŞI. [^14]: Meydan, Sinan (Son Truvalılar, syf.253) [^15]: Afyoncu, Erhan (Truva'nın İntikamı syf.147) [^16]: İlber Ortaylı'yı Sinirlendiren Fatih Sultan Mehmet Sorusu. [^17]: BAYEZİD II. [^18]: II. Bayezid Hân’ın Şahsiyeti – Prof. Dr. Ahmet Şimşirgil. [^19]: Kafadar, Cemal, "Cem Sultan", (1999) Yaşamları ve Yapıtlarıyla Osmanlılar Ansiklopedisi, İstanbul:Yapı Kredi Kültür Sanat Yayıncılık A.Ş. C.1 ISBN 975-08-0072-9 [^20]: Kafadar, Cemal, "Cem Sultan", (1999) Yaşamları ve Yapıtlarıyla Osmanlılar Ansiklopedisi, İstanbul:Yapı Kredi Kültür Sanat Yayıncılık A.Ş. C.1 ISBN 975-08-0072-9 [^21]: Brummett (1994), s. 52ff [^22]: Kafadar, Cemal, "Cem Sultan", (1999) Yaşamları ve Yapıtlarıyla Osmanlılar Ansiklopedisi, İstanbul:Yapı Kredi Kültür Sanat Yayıncılık A.Ş. C.1 ISBN 975-08-0072-9 [^23]: BAYEZİD II. [^24]: Nicolae Jorga: Geschiste des Osmanichen vol II, (çev: Nilüfer Epçeli) Yeditepe Yayınları, 2009, ISBN 975-6480-19-X, s.217 [^25]: Prof. Yaşar Yüce-Prof. Ali Sevim: Türkiye tarihi Cilt II, AKDTYKTTK Yayınları, İstanbul, 1991 p 225-226