# Osmanlı İmparatorluğu kuruluş dönemi > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu_kurulu%C5%9F_d%C3%B6nemi > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Osmanlı İmparatorluğu kuruluş dönemi, https://tr.wikipedia.org/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu_kurulu%C5%9F_d%C3%B6nemi (CC-BY-SA-4.0) **Osmanlı İmparatorluğu kuruluş dönemi** (1299-1453), [Osmanlı Devleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'nin kuruluşundan [Kostantiniyye](https://turkipedia.org/tr/wiki/Konstantinopolis)'nin [fethi](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul%27un_Fethi)ne (29 Mayıs 1453) kadar devam ettiği kabul edilen dönemdir. ## Beylik öncesi dönem [Moğol](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mo%C4%9Follar) saldırıları sonucu [Kayı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kay%C4%B1_boyu) soyundan Kaya Alp'in oğlu [Süleyman Şah](https://turkipedia.org/tr/wiki/S%C3%BCleyman_%C5%9Eah), [Horasan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Horasan_%28%C4%B0ran%29)'dan 50.000 kişi ile [Erzincan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Erzincan) ve [Ahlat](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ahlat) yakınlarına 1224 yılında gelerek buraya yerleşmiştir. Yedi yıl sonra bu boy [Fırat Nehri](https://turkipedia.org/tr/wiki/F%C4%B1rat) yatağını izleyerek [Halep](https://turkipedia.org/tr/wiki/Halep) üzerinden Horasan'a dönmek istedi; ancak [Caber Kalesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Caber_Kalesi) önlerinde Süleyman Şah atıyla suya düşerek öldü. Bu olay, onun emrindeki ailelerin dağılmasına yol açtı. Bazı aiӀeӀer [Suriye](https://turkipedia.org/tr/wiki/Suriye)'de kaldı, bazı aileler ise [Anadolu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Anadolu) içlerine ilerledi. [Süleyman Şah](https://turkipedia.org/tr/wiki/S%C3%BCleyman_%C5%9Eah)'ın dört oğlu vardı; Sungur Tekin, Gündoğdu, Dündar ve [Ertuğrul](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ertu%C4%9Frul_Gazi). Bunlardan ilk ikisi Horasan'a döndü, diğer ikisi ise yanlarında yaklaşık 400 aile ile [Erzurum](https://turkipedia.org/tr/wiki/Erzurum) civarına gitti ve [Sürmeli Çukur Ovası](https://turkipedia.org/tr/wiki/S%C3%BCrmeli_%C3%87ukur_Ovas%C4%B1)'na yerleşti. Bunlardan bir bölük ise [Pasin Ovası](https://turkipedia.org/tr/wiki/Pasin_Ovas%C4%B1)'na yerleşti. Dündar ve Ertuğrul, emrindeki ailelerle batıya ilerlerken iki ordunun savaşına rastladı. Bu iki ordudan güçsüz olarak gördüklerine yardım etmeye karar verdiler. Bu karar onların ileriki yaşamlarını çok etkiledi; çünkü güçsüz olup onların yardımıyla savaşı kazanan taraf [Anadolu Selçuklu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Anadolu_Sel%C3%A7uklu_Devleti) ordusu, düşman ise bir [Moğol](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mo%C4%9Follar) ordusuydu. Ertuğrul, bu yardımı sayesinde Selçuklu sultanı [I. Alaeddin Keykubat](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Al%C3%A2eddin_Keykubad) ile tanıştı ve onu koruyucu olarak tanıyıp elini öptü. Sultan da ona hediye olarak [Domaniç](https://turkipedia.org/tr/wiki/Domani%C3%A7) ve Ermeni dağlarını [yaylak](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yaylak_%28co%C4%9Frafya%29), [Söğüt](https://turkipedia.org/tr/wiki/S%C3%B6%C4%9F%C3%BCt) yakınlarındaki ovayı da [kışlak](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1%C5%9Flak) olarak verdi. Ertuğrul'un ailesi oraya vardığında [Kütahya](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%BCtahya)'nın kuzeyindeki [Karacahisar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karacahisar) mevkiinde [Rum](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rum)lar yaşıyordu. Ertuğrul bu Rumlar tarafından rahatsız edilince Alaaddin'den sefer için izin istedi ve sefer yapıp bölgeyi aldı. Zafer haberini [Eskişehir](https://turkipedia.org/tr/wiki/Eski%C5%9Fehir)'de alan [I. Alaeddin Keykubat](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Al%C3%A2eddin_Keykubad), Eskişehir'in adını "*Sultanönü*"ye çevirdi ve Ertuğrul Gazi'ye verdi. Ertuğrul Gazi'nin ise üç oğlu vardı; [Osman](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osman_Gazi), [Gündüz Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%BCnd%C3%BCz_Bey) ve [Saru Batu Savcı Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/Saru_Batu_Savc%C4%B1_Bey). Bunlardan en küçüğü olan Osman, 1258 yılında doğdu. [Bizans](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bizans_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) tekfurlarına karşı seferlerde bulundu ve bir savaşçı olarak nam saldı. ## Beyliğin kuruluşu ve genişlemesi ### Osman Gazi ![Osman Gazi öldüğünde beyliğin durumu. (1326)](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/9/94/Osman_I_area_map.PNG) *Osman Gazi öldüğünde beyliğin durumu. (1326) (DragonTiger23, CC-BY-SA-3.0)* Babasının ölümü üzerine 1281'de aşiretin başına geçen Osman Gazi, 1284'te Bizanslılara ait olan Kulaca Hisar'ı ele geçirdi. İlerleyen yıllarda fetihlerine devam etti; 1288'de Karacahisar'ı, 1298'de Bilecik'i fethetti. 1299'da, III. Alaeddin Keykubad'ın kaçmak zorunda kalması ile [Anadolu Selçuklu Devleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Anadolu_Sel%C3%A7uklu_Devleti) yöneticisiz kaldı. Bunun üzerine başta [Âşıkpaşazâde (1400-1484)](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%82%C5%9F%C4%B1kpa%C5%9Faz%C3%A2de) olmak üzere Osmanlı kaynaklarına göre Osman Gazi aynı yıl bağımsızlığını ilan etti. Bu tarih, birçok tarihçi tarafından beyliğin kuruluşu olarak nitelendirildi fakat [Halil İnalcık](https://turkipedia.org/tr/wiki/Halil_%C4%B0nalc%C4%B1k), Bizans kaynaklarından dönemin tarihçisi [Paleologos Hanedanı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Paleologos_Hanedan%C4%B1)ndan [Pahimeres](https://turkipedia.org/tr/wiki/Pahimeres)'in yazdıklarını kanıt göstererek kuruluşun 1302 yılında yapılan [Koyunhisar Muharebesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bafeus_Muharebesi) ile gerçekleştiğini öne sürdü.[^1] 1301'de [Yenişehir](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yeni%C5%9Fehir%2C_Bursa)'i ele geçirdi ve 1302'de Bizans ile yapılan ilk silahlı çarpışma olarak bilinen [Koyunhisar Muharebesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bafeus_Muharebesi)'ni kazandı.[^2] 1321'de [Mudanya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mudanya) ele geçirildi; 1326'da, [Bursa Kuşatması](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bursa_Ku%C5%9Fatmas%C4%B1) sırasında öldü. Şehir, vefatından sonra fethedildi. Yerine, oğlu [Orhan Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/Orhan_Gazi) geçti. Osman Gazi, Anadolu'da faaliyet gösteren meslek teşkilatı [Ahiler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ahilik)'in desteğini aldı ve teşkilatın lideri [Şeyh Edebali](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eeyh_Edebali)'nin kızı ile evlendi. Ayrıca diğer Türk beylikleri ile mücadeleden kaçındı ve sınırlarını Bizans toprakları yönünde genişletti. ## Beylikten devlete geçiş ve teşkilâtlanma ### Orhan Gazi [Orhan Gazi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Orhan_Gazi), beyliğin başına geçmeden önce Yarhisar tekfurunun kızı [Holofira](https://turkipedia.org/tr/wiki/Nil%C3%BCfer_Hatun) ile evlendi; 1326'da babasının ölümü ile beyliğin başına geçti ve aynı yıl Bursa'yı fethederek başkent yaptı. İlerleyen yıllarda İznik'i kuşattı fakat Bizans İmparatoru [III. Andronikos](https://turkipedia.org/tr/wiki/III._Andronikos)'un karşı saldırıya geçmesi üzerine kuşatmayı kaldırdı. İki taraf, 1329'da [Maltepe Muharebesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Pelekanon_Muharebesi)'nde karşılaştı; savaşın kazananı Osmanlılar oldu ve böylece [Kocaeli Yarımadası](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kocaeli_Yar%C4%B1madas%C4%B1)'nın fethi tamamlanarak Bizans'ın Anadolu toprakları ile bağlantısı kesildi. [1331'de İznik](https://turkipedia.org/tr/wiki/Nikea_Ku%C5%9Fatmas%C4%B1_%281328-1331%29), [1337'de İzmit](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0zmit_Ku%C5%9Fatmas%C4%B1) ele geçirildi. 1345 yılına gelindiğinde [Karesioğulları Beyliği](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karesi_Beyli%C4%9Fi), Osmanlı topraklarına katıldı.[^3] Beyliğin alınması ile Anadolu Türk siyasi birliğinin sağlanması yolundaki ilk adım atıldı ve Osmanlı, Karesioğulları'nın donanmasından yararlandı. Ayrıca beyliğin konumu sayesinde [Rumeli](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rumeli)'ye geçiş kolaylaştı. Orhan Gazi, 1346'da [İoannis Kantakuzenos](https://turkipedia.org/tr/wiki/VI._%C4%B0oannis)'un kızı ile evlendi ve 1347'de Bizans tahtına geçmesini sağladı. Bizans'a, Balkan devletleri ile yaptığı savaşlarda asker yardımında bulundu. Yardımların karşılığı olarak kendisine 1353'te [Gelibolu Yarımadası](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gelibolu_Yar%C4%B1madas%C4%B1)'ndaki [Çimpe Kalesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87impe_Kalesi) verildi. Böylece Osmanlılar, Rumeli'deki ilk topraklarını kazandılar. Orhan Gazi, beyliği devlet haline getirdi ve teşkilatlanma çalışmalarına önem verdi. Saltanatı sırasında, ilk Osmanlı medresesini İznik'te açtı; [yaya ve müsellem](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C3%BCsellem) ordusunu kurdu. İlk [Divan](https://turkipedia.org/tr/wiki/D%C3%AEv%C3%A2n-%C4%B1_H%C3%BCm%C3%A2yun)'ı topladı ve [vezirlik](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kubbealt%C4%B1_vezirleri) makamını oluşturdu. İlk [kadı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kad%C4%B1) ve [subaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Suba%C5%9F%C4%B1) atamalarını yaptı. 1362'de vefat etmesinin üzerine, tahta [I. Murad](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Murad) geçti. ### I. Murad Murad Hüdevandigâr olarak da bilinen [I. Murad](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Murad), tahta geçmeden önce 1350'li yıllarda ağabeyi [Süleyman](https://turkipedia.org/tr/wiki/S%C3%BCleyman_Pa%C5%9Fa_%28Orhan_Gazi%27nin_o%C4%9Flu%29) ile birlikte Rumeli'de gerçekleştirilen bazı akınlara katıldı. Saltanatı boyunca sınırlarını Balkan topraklarında ilerletmeye özen gösterdi, bunun yanı sıra Anadolu'daki komşu Türk beyliklerinden bazılarının topraklarına çeşitli yollarla sahip oldu. 1363'te Bizans ile yaptığı Sazlıdere Muharebesi sonrasında [Edirne'yi fethetti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Edirne%27nin_Fethi). Hemen ardından Filibe ve Gümülcine'yi hakimiyeti altına alarak Bizans'ın Sırp ve Bulgar devletleri ile var olan kara bağlantısını kesti. Fetihlerden rahatsız olan [Papa V. Urbanus](https://turkipedia.org/tr/wiki/V._Urbanus), bir Haçlı birliği oluşturdu. Osmanlı ordusu ile Haçlı birliği arasında 1364'te yapılan [Sırpsındığı Muharebesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/S%C4%B1rps%C4%B1nd%C4%B1%C4%9F%C4%B1_Muharebesi), kesin Osmanlı zaferi ile sonuçlandı. Zafer sonucunda [Meriç](https://turkipedia.org/tr/wiki/Meri%C3%A7) nehri tamamen hakimiyet altına alındı ve Balkanlarda ilerlemek daha kolay bir hale geldi. Haçlıların Balkanlardaki Osmanlı ilerlemesini durdurma çabaları, [Çirmen Muharebesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87irmen_Muharebesi) ile devam etti. Sırpsındığı'nın intikamını almak isteyen Sırplar ile 1371'de savaşan Osmanlılar, bir kez daha zafer elde ettiler. Böylece Makedonya'nın fethine ortam hazırlandı; Bulgar kralı, Sırp prensleri ve Bizans Osmanlı üstünlüğünü kabul etti. İlerleyen yıllarda oğlu [Bayezid](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Bayezid)'i, [Germiyanoğulları](https://turkipedia.org/tr/wiki/Germiyano%C4%9Fullar%C4%B1_Beyli%C4%9Fi) beyi [Süleyman Şah](https://turkipedia.org/tr/wiki/S%C3%BCleyman_%C5%9Eah_%28Germiyano%C4%9Flu_beyi%29)'ın kızı ile evlendirdi. Böylece çeyiz yolu ile Kütahya, Simav, Tavşanlı ve Emet'i hakimiyeti altına aldı. [Hamitoğulları](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hamito%C4%9Fullar%C4%B1_Beyli%C4%9Fi)'ndan para karşılığında Akşehir, Yalvaç, Beyşehir, Seydişehir ve Isparta'yı satın aldı. Böylece [Karamanoğulları](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karamano%C4%9Fullar%C4%B1_Beyli%C4%9Fi) ile sınır komşusu oldu. Anadolu'da bu faaliyetler sürerken Balkanlar yönündeki genişleme devam etti. 1386'da Sırplarla yapılan [Ploşnik Muharebesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Plo%C5%9Fnik_Muharebesi)'nde Osmanlı birlikleri başarısız oldu. Bunun üzerine Balkan devletleri yeni bir Haçlı ordusu oluşturdu. İki ordu 1389'da [I. Kosova Muharebesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Kosova_Muharebesi)'nde karşılaştı. Savaş, Osmanlı galibiyetiyle sonuçlandı fakat I. Murad, Sırp [Miloš Obilić](https://turkipedia.org/tr/wiki/Milo%C5%9F_Obili%C3%A7) tarafından öldürüldü. Murad Hüdevandigâr, saltanatı sırasında var olan "Devlet hükümdar ve ailesinin ortak malıdır." anlayışını "Devlet hükümdar ve oğullarının ortak malıdır." anlayışı ile değiştirdi. Böylece taht kavgalarını azaltmayı amaçladı. Kurumsallaşmaya önem verdi; başkenti Edirne'ye taşıdı ve [Yeniçeri Ocağı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yeni%C3%A7eri)'nı kurdu. Ülkeyi ilk kez eyaletlere ayırarak [Rumeli Eyaleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rumeli_%28eyalet%29)'ni oluşturdu.[^4] ### I. Bayezid ![Niğbolu Savaşı, 1396.](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/6/63/Battle_of_Nicopolis%2C_1396%2C_Facsimile_of_a_Miniature_Conserved_in_the_Topkapi_Museum_in_Istanbul-.jpg) *Niğbolu Savaşı, 1396. (public-domain)* Osmanlılar ile başta Karamanoğulları olmak üzere, Anadolu Türkmen beylikleri arasındaki mücadele, I. Murad'ın oğlu Yıldırım Bayezid (I. Bayezid (1360-1403) döneminde, çoğu beyliğin ortadan kalkması ve beyliklerin Osmanlı topraklarına katılmasıyla sonuçlandı. Bu dönemde Osmanlılar, Türkmen beyliklerinin topraklarından başka, Kadı Burhanettin'in mülkü sayılan Sivas, Kayseri, Malatya ve Elbistan'ı da ele geçirmeyi başardılar; böylece Osmanlı sınırı doğuda Fırat'a kadar genişledi. #### Ankara Savaşı ve Fetret Devri Ancak bu durum, Osmanlılar'ı toprakları ellerinden alınan beylerin sığındığı Timur'la karşı karşıya getirdi. Osmanlı yönetimine geçen Anadolu Türkmen beyliklerinin asker ve yöneticileri henüz büyük ölçüde eski beylerine bağlılıklarını koruyorlardı. Bunlar Ankara Savaşı (1402) sırasında Timur ordusunda bulunan eski beylerinin yanına geçtiler. Bu hem [Ankara Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ankara_Muharebesi)'nda Osmanlıların yenilmesine, hem de 14. yüzyılda kurulmuş olan Anadolu siyâsi birliğinin dağılmasına neden oldu. Osmanlılar, Anadolu'nun siyâsi birliğini yeniden ancak 15. yüzyılın ikinci yarısında, [Sultan II. Mehmed](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Mehmed) döneminde kurulabildi. Ankara Savaşı'nda Osmanlıların uğradığı ağır yenilgi, yalnız Anadolu'daki siyâsi birliğin parçalanmasına neden olmakla kalmadı, Osmanlı Devleti'nin kendi içinde de parçalanmalara yol açtı. [Yıldırım Bayezid](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Bayezid)'in oğulları [Süleyman Çelebi](https://turkipedia.org/tr/wiki/S%C3%BCleyman_%C3%87elebi), [İsa Çelebi](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0sa_%C3%87elebi), [Musa Çelebi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Musa_%C3%87elebi), [Mehmed Çelebi](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Mehmed), Osmanlı tahtına sahip olabilmek için birbirleriyle mücadeleye giriştiler. "[Fetret Devri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fetret_Devri)" adı verilen ve 1413'e kadar süren bu taht kavgası dönemi, [I. Çelebi Mehmed](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Mehmed)'in (1413 - 1421) kardeşlerini ortadan kaldırıp, Osmanlı Devleti'nin birliğini yeniden sağlamasıyla sona erdi. [Ankara Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ankara_Muharebesi)'ndan sonra dikkati çeken en önemli özelliklerden biri, Anadolu'daki eski [Türkmen](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkmenler) beyliklerinin yeniden kurulmasına, [Osmanlı Devleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'nin de [Bayezid](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bayezid)'in oğulları arasında parçalanmasına karşın Balkan uluslarının Osmanlı yönetiminden kurtulmak için girişimde bulunmamalarıdır. Bunun da nedeni büyük ölçüde, Osmanlı düzeninin, özellikle mîri toprak düzeninin, Balkan derebeylik düzeninden daha iyi, daha ileri bir düzen olması ve Balkan halklarının büyük ölçüde bu düzenden hoşnut olmalarıdır. Ankara Savaşı'ndaki ağır yenilgi, Osmanlı gelişmesini yarım yüzyıl kadar geciktirmiş oldu. Ancak Osmanlı Devleti, bir devleti tümüyle tarih sahnesinden silebilecek kadar büyük ve önemli olan bu sarsıntıyı atlatabildi; yarım yüzyıllık bir gecikmeyle de olsa yeniden gelişme ve büyüme yoluna girdi. ### II. Murad 1451'de [II. Murad](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Murad) (1421 - 1444, 1446 - 1451) ölüp de yerine oğlu [Fatih Sultan Mehmet](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Mehmed) (1444 - 1446, 1451 - 1481) ikinci kez [padişah](https://turkipedia.org/tr/wiki/Padi%C5%9Fah) olduğunda, artık Osmanlı Devleti, Ankara Savaşı'nın tüm sarsıntılarını atlatmış ve kuruluş dönemini tamamlamış bir [devlet](https://turkipedia.org/tr/wiki/Devlet) idi. II. Mehmet, atalarının birçok defa girişip de başaramadıkları [İstanbul'u alma](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul%27un_Fethi) emelini gerçekleştirebilecek kadar kendini güçlü hissediyordu. Fetihle Osmanlı Devleti, artık bir [imparatorluk](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0mparatorluk) olacaktı. ## Ayrıca bakınız - [Gazi tezi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gazi_tezi) [^1]: Prof. İnalcık: Osmanlı 1302'de kuruldu. 27 Temmuz 2009. [^2]: Osman Gazi'nin İznik Kuşatması ve Bafeus Muharebesi. Tarih Vakfı Yurt Yayınları, 1997, s. 97. [^3]: Osmanlı Tarihi I. Cilt. 2003, s. 124. [^4]: Orhan Kılıç, XVII. Yüzyılın İlk Yarısında Osmanlı Devleti'nin Eyalet ve Sancak Teşkilatlanması, Osmanlı, Cilt 6: Teşkilât, Yeni Türkiye Yayınları, Ankara, 1999, ISBN 975-6782-09-9, s. 91.