# Osmanlı İmparatorluğu gerileme dönemi

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu_gerileme_d%C3%B6nemi
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Osmanlı İmparatorluğu gerileme dönemi, https://tr.wikipedia.org/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu_gerileme_d%C3%B6nemi (CC-BY-SA-4.0)

**Osmanlı Devleti Gerileme Dönemi**, Osmanlı tarihinde [Karlofça Antlaşması](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karlof%C3%A7a_Antla%C5%9Fmas%C4%B1)'ndan (1699) başlayarak, [Yaş Antlaşması](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ya%C5%9F_Antla%C5%9Fmas%C4%B1)na kadar (1792) geçen süreye denir.

## Sebepleri

Osmanlı İmparatorluğu'nun gerileme nedenleri birkaç gruba ayrılabilir:

### Merkezi Yönetimin Bozulması

[Osmanlı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) merkezi yönetiminin bozulmasında;

- Şehzadelerin sancaklara gönderilmemesinden dolayı, devlet işlerinde yeterli bilgi ve tecrübeye sahip olmadan devletin başına geçmelerinde rolü vardır.
- Padişahların tecrübesizliğinden yararlanan saray kadınlarının ve ağalarının devlet yönetiminde etkili olmaları.
- Küçük yaşta tahta çıkmaları (IV. Mehmed 6 yaşında tahta çıkmıştır).
- Önemli makamların liyakata bakılmadan rüşvet ve iltimas yoluyla dağıtılması gibi nedenler etkili olmuştur.

Devlet yönetiminde otoritenin sarsılması, halkın devlete olan güveninin azalmasına ve iç isyanların çıkmasına neden olmuştur. Deneyimsiz kişiler tahta geçmiş, bu nedenle merkezi yönetim bozulmuştur.

### Ekonominin Bozulması

[16. yüzyıl](https://turkipedia.org/tr/wiki/16._y%C3%BCzy%C4%B1l)ın sonlarından itibaren Osmanlı ekonomisinin bozulmasında;

- Coğrafi Keşiflerin etkisiyle ticaret yollarının yön değiştirmesi ve gümrük gelirlerinin büyük ölçüde azalması
- [17. yüzyıl](https://turkipedia.org/tr/wiki/17._y%C3%BCzy%C4%B1l)da [Avusturya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Avusturya_Ar%C5%9Fid%C3%BCkl%C3%BC%C4%9F%C3%BC) ve [İran](https://turkipedia.org/tr/wiki/Safev%C3%AEler) ile yapılan savaşların yüklü harcamalara yol açması
- İhracatın azalması, ithalatın artması ve kapitülasyonların giderek [Avrupa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Avrupa)lı devletlerin sömürü aracı haline gelmesi
- Sömürgelerden [Avrupa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Avrupa)'ya yüklü miktarda altın ve gümüşün gelmesi, bu madenlerin bir miktarının [Osmanlı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) ülkesine girmesi ve paranın değerini düşürerek enflasyonu artırması
- Vergilerin yükseltilmesi üzerine köylerde yaşayan insanların vergilerini ödeyemeyerek tarımsal üretimi bırakmaları
- Saray masraflarının artması

gibi nedenler etkili olmuştur. Köyden şehre göçler sonucu üretim azalmıştır, fazladan asker alımı ile askeri masrafların artması gibi nedenler de etkili olmuştur.

### Askeri Sistemin Bozulması

- III. Murat döneminden itibaren kapıkulu ocaklarına kanunlara aykırı asker alınarak sayılarının artırılması
- Yeniçerilerin geçim sıkıntısını ileri sürerek askerlik dışında işlerle uğraşmaları
- [İltizam](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0ltizam) sisteminin yaygınlaşması üzerine tımar sisteminin önemini kaybetmesi ve eyaletlerde asker yetiştirilmemesi
- Askeri bilgisi olmayan insanların komutanlık rütbelerine getirilmesi
- Avrupa'da meydana gelen harp teknolojisindeki gelişmelerin takip edilmemesi
- Yeniçerilerin sayılarının artmasıyla kendilerini büyük bir güç olarak görmesi.

gibi etkenler [Osmanlı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) askeri sisteminin bozulmasına neden olmuştur.

### Sosyal Alandaki Bozulmalar

Tımar sisteminin bozulması, nüfusun artması ve [Anadolu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Anadolu)'da çıkan [Celali isyanları](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cel%C3%A2l%C3%AE_isyanlar%C4%B1) halkın devlete olan güvenini sarsmıştır. [17. yüzyıl](https://turkipedia.org/tr/wiki/17._y%C3%BCzy%C4%B1l)da başta [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul) olmak üzere büyük şehirlerin nüfusları hızla artmış, bu durum şehirlerde işsizliğe ve güvenliğin bozulmasına neden olmuştur. Sonuç olarak, devlet bu isyanları güçlükle bastırdı ve halkın devlete güveni azaldı.

### Eğitim Sisteminin Bozulması

- Eğitim sisteminin temelini oluşturan medreselerin çağın gerisinde kalması ve [Avrupa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Avrupa)'da eğitim alanında meydana gelen yeniliklerin takip edilmemesi.
- Pozitif bilimlerin medreselerin müfredatından çıkarılması.
- Medrese öğrenimi görmemiş pek çok kişiye ilmi rütbeler verilmesi.
- Yeni doğmuş çocuklara müderrislik unvanının verilmesi ve beşik uleması diye adlandırılan bir sınıfın ortaya çıkması.

### Dış Etkenler

- Coğrafi Keşiflerle zenginleşen ve ekonomilerini güçlendiren [Avrupa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Avrupa) devletleri, [Rönesans](https://turkipedia.org/tr/wiki/R%C3%B6nesans) ve Reform hareketleriyle düşünce ve bilim hayatında önemli atılımlar yapmıştır. [Osmanlı İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) [Avrupa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Avrupa)'daki teknolojik ve bilimsel gelişmelere ayak uyduramamış, [Avrupa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Avrupa)'nın gerisinde kalmıştır.
- İmparatorluğun batıda Viyana, doğuda İran'a kadar ulaşmasıyla imparatorluğun doğal sınırlara ulaşması.
- [Avrupa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Avrupa)lıların [Haçlı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ha%C3%A7l%C4%B1_Seferleri) anlayışıyla [Osmanlı İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'na hep birlikte saldırmaları gerilemeye neden olmuştur.

## Islahatlar

Bu dönemde Karlofça ve İstanbul Antlaşması'yla kaybedilen yerleri geri almak ve mevcut toprakları korumak amacıyla batıda Avusturya ve Venedik, kuzeyde Rusya ve doğuda İran ile savaşlar yapılmıştır.

Bu yüzyılda Avrupa'dan geri kalındığı [Pasarofça Antlaşması](https://turkipedia.org/tr/wiki/Pasarof%C3%A7a_Antla%C5%9Fmas%C4%B1)'ndan itibaren kabul edilmiş ve yapılan ıslahatlarda Avrupa örnek alınmıştır.

[Karlofça Antlaşması](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karlof%C3%A7a_Antla%C5%9Fmas%C4%B1) ile Osmanlı bir dizi tedbirler almaya başlamış ve mali, iktisadi, idari yapılanmaya gitmiş, ordu ve donanmanın yenilenmesi çalışmalarını başlatmıştır. [III. Ahmet](https://turkipedia.org/tr/wiki/III._Ahmed) döneminde Osmanlı Avrupa kentlerine geçici elçiler göndererek yenilikleri takip etmek istemiştir. Bu dönemde matbaa getirilmiş, İstanbul'a bir kâğıt ve kumaş fabrikası kurulmuştur. İlk özel matbaa kullanılmış ve kullananlar Said efendi ile İbrahim Müteferrika'dır ilk eserde vankulu lugatıdır. Sultan [I. Mahmud](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Mahmud) (1730-1754) ve [III. Mustafa](https://turkipedia.org/tr/wiki/III._Mustafa) (1757-1773) dönemlerinde [Osmanlı ordusu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_ordusu) modernize edilmeye çalışılmış, humbaracı ve [topçu ocakların](https://turkipedia.org/tr/wiki/Top%C3%A7u_oca%C4%9F%C4%B1)ın Batı tarzında teşkilatlandırılmasına girişilmiştir. Bir Fransız subayı olan [Comte de Bonneval](https://turkipedia.org/tr/wiki/Comte_de_Bonneval), 1731'de [humbaracı ocağın](https://turkipedia.org/tr/wiki/Humbarac%C4%B1_Oca%C4%9F%C4%B1)ın ıslahına başlayarak ocağın ihtiyaç duyduğu tâlimli askeri yetiştirmek üzere de 1734 yılında Üsküdar'da bir hendesehâne (mühendislik okulu) açılmasını sağlamıştır. Nitekim disiplinli ve modern tâlim ve terbiye ile yetiştirilen bu askerî sınıfın Rusya ve Avusturya ile 1736-1739'da yapılan savaşlarda büyük hizmeti görüldü. Ancak, bu sınıf 1747'de yeniçerilerin baskını sonucu kapatıldı. Sultan [III. Mustafa](https://turkipedia.org/tr/wiki/III._Mustafa) da tahta geçer geçmez, Fransa'dan mühendisler getirterek Mühendishane ve Bahriye sınıfını ve okullarını modern usullere göre ıslah etmeye ve onları tâlim ve terbiyeye girişti. Batıdaki gelişmeleri öğrenmek amacıyla Fransa ve Almanya'ya elçiler gönderdi. Tıp ve Astronomi sahaları ile ilgili çalışmalar hızlandırıldı.

### Askeri teşkilat

Bu döneme ait birçok padişah devletin gerilediğini ve önlenmesi gerektiğini düşünerek birçok tedbir almaya çalışsa da [Yeniçeri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yeni%C3%A7eri) ocağının görev yapamaz hale gelmesi ile yeniliğe açık iyi yetişmiş padişahlara destek olacak devlet adamı olmaması Osmanlının gerilemeyi durduramamasına yol açmıştır.

### III. Selim ve Islahat hareketleri

[III. Selim](https://turkipedia.org/tr/wiki/III._Selim) Avrupa ve Avusturya'nın ordu ve idare teşkilatı hakkında rapor hazırlaması için elçi olarak Bekir Râtıp efendiyi gönderdi. Bekir Râtıp Efendi kısa zamanda Avrupa'nın ilmî, siyasi ve askerî durumu hakkında çeşitli bilgiler topladı. Avusturya ordusunun teşkilatı, askerî okulları, subayların yetiştirilmesi ve başka birçok konu ile ilgili sunduğu rapor üzerine [Nizâm-ı Cedîd Ordusu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Niz%C3%A2m-%C4%B1_Ced%C3%AEd_Ordusu) oluşturuldu. Ayrıca bu döneme [Nizâm-ı Cedîd](https://turkipedia.org/tr/wiki/Niz%C3%A2m-%C4%B1_Ced%C3%AEd) dönemi de denir.

Daha sonra yenilik hareketlerine karşı çıkan devlet adamları ve [yeniçeri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yeni%C3%A7eri)ler isyan çıkardılar. Bunun sonuncun da [III. Selim](https://turkipedia.org/tr/wiki/III._Selim) tahttan indirildi, Nizam-ı Cedit dağıtıldı ve yeniliği destekleyen kişiler devlet adamları da buna dahil olmak üzere cezalandırıldı. Padişah [IV. Mustafa](https://turkipedia.org/tr/wiki/IV._Mustafa) yeniçeriler destekledi, böylece Nizam-ı Cedit ordusu, dönemi sona erdi.

## Gerileme Dönemi padişahları

- [II. Mustafa](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Mustafa) (1695-1703)
- [III. Ahmet](https://turkipedia.org/tr/wiki/III._Ahmed) (1703-1730)
- [I. Mahmut](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Mahmud) (1730-1754)
- [III. Osman](https://turkipedia.org/tr/wiki/III._Osman) (1754-1757)
- [III. Mustafa](https://turkipedia.org/tr/wiki/III._Mustafa) (1757-1774)
- [I. Abdülhamit](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Abd%C3%BClhamid) (1774-1789)
- [III. Selim](https://turkipedia.org/tr/wiki/III._Selim) (1789-1807)
- [IV. Mustafa](https://turkipedia.org/tr/wiki/IV._Mustafa) (1807-1808)

## İsyanlar ve Savaşlar

### 1593–1606 Devlet-i Aliye(Osmanlı)–Avusturya Savaşları

[Silleci Mehmet Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Silleci_Mehmet_Pa%C5%9Fa) döneminde imzalanan antlaşma tarafların karşılıklı saldırılarıyla bozulmuş ve iki devlet arasında savaşlar başlamıştır. İki devlet arasındaki savaş [Avusturya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Almanya_-_Avusturya_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'nın isteğiyle [Zitvatorok Antlaşması](https://turkipedia.org/tr/wiki/Zitvatorok_Antla%C5%9Fmas%C4%B1) imzalanarak sona erdirilmiştir (1606). [Zitvatorok Antlaşması](https://turkipedia.org/tr/wiki/Zitvatorok_Antla%C5%9Fmas%C4%B1) ile Osmanlı Devleti;

- Keje, Eğri ve Estergon kaleleri Osmanlıya bırakılacak.
- Avusturya vergi ödemeyecek ama sembolik bir savaş tazminatı ödeyecek. (Savaşın yıllarca sürmesinden dolayı iki devletin de hazinesi boşalmıştı)
- [Avrupa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Avrupa)'daki 1533 İstanbul Barış Antlaşması ile kesin olan büyük siyasi üstünlüğünü kaybetmiştir. Ancak askeri ve stratejik üstünlüğü 1683 İkinci Viyana Kuşatması ve 1699 Karlofça Barış Antlaşması'na kadar devam etmiştir.
- [Avusturya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Avusturya_Ar%C5%9Fid%C3%BCkl%C3%BC%C4%9F%C3%BC) arşidükü (Kral demektir.) [Osmanlı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) padişahına denk hale gelmiştir. Böylece, [Osmanlı Devleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'nin [Avrupa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Avrupa) devletleriyle hukuki eşitlik dönemi başlamıştır. (İstanbul Antlaşması ile başlayan siyasi üstünlük resmiyette bu antlaşma ile son buluyor gibi gözükse de daha uzun yıllar 2 devlet arasındaki haberleşmelerde Osmanlı Devleti'nin üstünlüğü devem edecektir).

### II. Viyana Kuşatması

[Avusturya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Avusturya_Ar%C5%9Fid%C3%BCkl%C3%BC%C4%9F%C3%BC), Orta [Avrupa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Avrupa)'da gücünü artırmak için [Macaristan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Macaristan_Krall%C4%B1%C4%9F%C4%B1)'a egemen olma politikası izlemiştir. [Macarlara](https://turkipedia.org/tr/wiki/Macaristan) yardım etmeyi kabul eden Sadrazam [Merzifonlu Kara Mustafa Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Merzifonlu_Kara_Mustafa_Pa%C5%9Fa) sefere çıkarak [Viyana](https://turkipedia.org/tr/wiki/Viyana)'yı ikinci defa kuşatmıştır (1683). [Osmanlı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) orduları [Viyana](https://turkipedia.org/tr/wiki/Viyana) önlerinde bozguna uğrayarak geri çekilmiştir.

[Osmanlı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)ların [Viyana](https://turkipedia.org/tr/wiki/Viyana) önlerinde bozguna uğraması, [Avrupa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Avrupa)'da büyük bir sevinç meydana getirmiş ve [Papa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Papa)'nın gayretleriyle [Türk](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkler)leri [Avrupa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Avrupa)'dan atmak amacıyla Kutsal İttifak kurulmuştur (1684). Bu ittifaka; [Avusturya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Avusturya_Ar%C5%9Fid%C3%BCkl%C3%BC%C4%9F%C3%BC), [Lehistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Lehistan_Krall%C4%B1%C4%9F%C4%B1), [Venedik](https://turkipedia.org/tr/wiki/Venedik_Cumhuriyeti), [Malta](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hospitalier_%C5%9E%C3%B6valyeleri) şövalyeleri ve sonradan [Rusya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rusya_%C3%87arl%C4%B1%C4%9F%C4%B1) katılmıştır. 16 yıl devam eden savaşlarda Osmanlı ordusu yenilmiş, kutsal İttifak devletleriyle [Osmanlı Devleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) arasında [Karlofça Antlaşması](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karlof%C3%A7a_Antla%C5%9Fmas%C4%B1) imzalanmıştır (1699). [Karlofça Antlaşması](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karlof%C3%A7a_Antla%C5%9Fmas%C4%B1)'yla;

- [Osmanlı Devleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) batıda ilk kez toprak kaybetmiştir.
- [Osmanlı Devleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) Orta [Avrupa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Avrupa)'daki egemenliğini kaybetmiştir.
- [Avrupa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Avrupa) devletleri savunmadan saldırıya geçmiş ve askeri bakımdan üstünlükleri ortaya çıkmıştır.
- Osmanlı Devleti Sakarya Meydan Muharebesi'ne kadar savunma durumuna geçmiş, kaybettiği toprakları geri alma ve yeni toprak kaybetmeme siyaseti izlemeye başlamıştır.

### İstanbul Antlaşması

[Karlofça Antlaşması](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karlof%C3%A7a_Antla%C5%9Fmas%C4%B1)'ndan sonra [Rusya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rusya_%C3%87arl%C4%B1%C4%9F%C4%B1) ile [Osmanlı Devleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) arasında [İstanbul Antlaşması](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul_Antla%C5%9Fmas%C4%B1_%281700%29) imzalanmıştır (1700). Osmanlı Devleti, Karlofça ve İstanbul antlaşmalarıyla kaybettiği toprakları geri alabilmek amacıyla 18. yüzyılda [Avusturya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Avusturya_Ar%C5%9Fid%C3%BCkl%C3%BC%C4%9F%C3%BC), [Venedik](https://turkipedia.org/tr/wiki/Venedik_Cumhuriyeti) ve Rusya ile savaşlar yapmıştır.

### İç İsyanlar ve Sonuçları

#### İstanbul Ayaklanmaları

[İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul) isyanları kapıkulu askerlerinden yeniçeriler ve sipahiler tarafından çıkarılmıştır. [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul) isyanlarının çıkmasında;

- Devlet yönetimindeki otorite boşluğundan yararlanan yeniçeri ağaları ve saray kadınlarının yönetimi olumsuz yönde etkilemeleri
- Kapıkulu sisteminin değişmesi ve ocağa askerlikle ilgisi olmayan kişilerin alınması
- Kapıkulu askerlerinin maaşlarının zamanında ödenmemesi veya ayarı düşük paralarla ödenmesi
- Yeniçerilerin [cülus bahşişi](https://turkipedia.org/tr/wiki/C%C3%BCl%C3%BBs) almak için sık sık padişah değiştirmek istemeleri
- Devlet yönetiminde etkin olmak isteyen devlet adamlarının yeniçerileri kışkırtması
- Yeniçeri ve sipahilerin çıkarları doğrultusunda hareket etmeyen padişah ve devlet adamlarını görevden uzaklaştırmak istemeleri
- Kapıkulu askerlerinin disiplin altında tutulamaması

gibi nedenler etkili olmuştur. İstanbul isyanları devlet düzeni değiştirmeye yönelik olmayıp, yönetimi şahıslara karşı yapılmıştır. İstanbul isyanları sonucunda;

- İsyanların zayıflaması
- Kadı ve sancak beylerinin kanunlara aykırı davranarak halkı zor duruma düşürmeleri
- [Osmanlı-İran](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0ran-Osmanl%C4%B1_sava%C5%9Flar%C4%B1) ve [Osmanlı-Avusturya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1-Avusturya_sava%C5%9Flar%C4%B1) savaşları

gibi nedenler isyancılar, daima isteklerini yaptırmayı başarmışlar ve [Osmanlı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) merkezi idaresi üzerinde kapıkulu (özellikle yeniçeriler) askerlerinin etkisi artmıştır.

- İsyancılar, padişah ve devlet adamlarını görevden almışlar, hatta öldürmüşlerdir.
- İsyanlar [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'da asayişin bozulmasına, halkın zor durumda kalmasına, şehirde yangınların çıkmasına ve yağmalamaların yapılmasına neden olmuştur.

### Celali isyanları

Celali İsyanları Yavuz Sultan Selim zamanına kadar uzanır. [17. yüzyıl](https://turkipedia.org/tr/wiki/17._y%C3%BCzy%C4%B1l)da [Anadolu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Anadolu)'da çıkan isyanlara "[Celâlî isyanları](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cel%C3%A2l%C3%AE_isyanlar%C4%B1)" denilmiştir. Celâlî isyanlarının sebepleri;

- Eyaletlerde devlet yönetiminin bozulması ve vergi toplamada adaletsiz davranılması
- Dirlik sisteminin bozulması ve dirliklerin dağıtımında haksızlıkların yapılması
- 17. yüzyılda savaşların uzun sürmesi ve yenilgiyle sonuçlanmasından dolayı askerden kaçanların Anadolu'da eşkiyalığa başlaması
- Devşirme asıllı devlet adamlarının Anadolu halkıyla kaynaşamamaları
- Merkezi otoriteli olmuştur. Celâlî isyanlarının sonucunda;
- [Anadolu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Anadolu)'da devlet otoritesi sarsılmıştır.
- Anadolu'da huzur ve güvenlik bozulmuş, birçok şehir ve kasaba harap olmuştur.
- Üretim faaliyetleri azalmış, ekonomi bozulmuştur.
- Vergiler toplanamamış ve devletin gelirleri azalmıştır.
- Psikolojik değerlerin bozulması

## Ayrıca bakınız

- [Osmanlı Devleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)
- [Lale Devri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Lale_Devri)
- [Osmanlı Ordusu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_ordusu)
- [Küçük Kaynarca Antlaşması](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%BC%C3%A7%C3%BCk_Kaynarca_Antla%C5%9Fmas%C4%B1)