# Osmanlı İmparatorluğu'nun parçalanması > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu'nun_par%C3%A7alanmas%C4%B1 > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Osmanlı İmparatorluğu'nun parçalanması, https://tr.wikipedia.org/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu%27nun_par%C3%A7alanmas%C4%B1 (CC-BY-SA-4.0) ![Britanya Dışişleri Ofisinin Osmanlı topraklarının Britanya, Fransa, İtalya ve Rusya arasında paylaşılmasına yönelik savaş zamanı anlaşmaları özetleyen beyannamesi, Ocak 1919](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b7/Peace-conference-memoranda-respecting-syria-arabia-palestine5.jpg/1280px-Peace-conference-memoranda-respecting-syria-arabia-palestine5.jpg) *Britanya Dışişleri Ofisinin Osmanlı topraklarının Britanya, Fransa, İtalya ve Rusya arasında paylaşılmasına yönelik savaş zamanı anlaşmaları özetleyen beyannamesi, Ocak 1919 (Stanfords Geographical Establishment London, public-domain)* ![Türkiye Büyük Millet Meclisinin 1927 yılında kullandığı bir Sevr Antlaşması haritası](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/81/SevresOttoman1927.JPG/1280px-SevresOttoman1927.JPG) *Türkiye Büyük Millet Meclisinin 1927 yılında kullandığı bir Sevr Antlaşması haritası (Erkan-ı Harp, 1927, public-domain)* **Osmanlı İmparatorluğu'nun parçalanması** (30 Ekim 19181 Kasım 1922), [I. Dünya Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._D%C3%BCnya_Sava%C5%9F%C4%B1)'nı takiben Kasım 1918'de [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'un [Britanya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Britanya_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu), [Fransa](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%9C%C3%A7%C3%BCnc%C3%BC_Frans%C4%B1z_Cumhuriyeti) ve [İtalya](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0talya_Krall%C4%B1%C4%9F%C4%B1) askerleri tarafından [işgal edilmesinin](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul%27un_%C4%B0%C5%9Fgali) ardından başlayan jeopolitik bir süreçti. [Parçalanma](https://turkipedia.org/tr/wiki/B%C3%B6l%C3%BCnme_%28siyaset%29), özellikle [Osmanlı İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'nun [Almanya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Alman_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) ile [ittifak kurmasının](https://turkipedia.org/tr/wiki/Alman-Osmanl%C4%B1_ittifak%C4%B1) ardından yapılan [Sykes-Picot Anlaşması](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sykes-Picot_Anla%C5%9Fmas%C4%B1) gibi[^1] [İtilaf Devletleri](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0tilaf_Devletleri)'nin savaşın ilk safhalarında yaptığı birtakım anlaşamalar üzerinden planlanmıştı.[^2] Eskiden Osmanlı İmparatorluğu'nu oluşturan büyük topraklar ve halklar, birkaç yeni [devlet](https://turkipedia.org/tr/wiki/Devlet)e bölündü.[^3] Osmanlı İmparatorluğu; [jeopolitik](https://turkipedia.org/tr/wiki/Jeopolitik), [kültür](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%BClt%C3%BCr)el ve [ideoloji](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0deoloji)k yönden önde gelen [İslam devleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0slam_devleti)ydi. Osmanlı'nın savaşın ardından parçalanması, Britanya ve Fransa gibi Batılı güçlerin [Orta Doğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Orta_Do%C4%9Fu)'ya hâkim olmasına sebep oldu ve modern [Arap dünyası](https://turkipedia.org/tr/wiki/Arap_d%C3%BCnyas%C4%B1) ile [Türkiye](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkiye) Cumhuriyeti'nin kurulmasına yol açtı. [Anadolu Hareketi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Anadolu_Hareketi) tarafından bu Batılı güçlere direnilse de, Osmanlı'nın ardıl devletleri kapsamında böylesi bir direniş [II. Dünya Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._D%C3%BCnya_Sava%C5%9F%C4%B1)'nı takip eden hızlı dekolonizasyon sürecine kadar görülmedi. [Irak](https://turkipedia.org/tr/wiki/Irak) ile [Filistin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Filistin_%28b%C3%B6lge%29) [himaye](https://turkipedia.org/tr/wiki/Himaye)lerinin yaratımında ara sıra gözlenen şiddet olaylarının ve [Suriye](https://turkipedia.org/tr/wiki/Suriye)'nin de toplumsal sınırlarla bölünmesine yönelik tasarının, Orta Doğu'da gerilimlerin sürmesini sağlayarak dönemin Batılı kolonicilerinin (Britanya, Fransa ve İtalya) barış aracısı veya silah tedarikçisi rolünü üstlenmelerini gerektirecek büyük bir strateji kapsamında gerçekleştiği düşünülmektedir.[^4] [Milletler Cemiyeti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Milletler_Cemiyeti) tarafından [Fransız Suriye ve Lübnan Mandası](https://turkipedia.org/tr/wiki/Frans%C4%B1z_Suriye_ve_L%C3%BCbnan_Mandas%C4%B1), [İngiliz Mezopotamya Mandası](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mezopotamya_Mandas%C4%B1), [Filistin Mandası](https://turkipedia.org/tr/wiki/Filistin_Mandas%C4%B1) ve [Mavera-i Ürdün Emirliği](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C3%A2ver%C3%A2-yi_%C3%9Crd%C3%BCn_Emirli%C4%9Fi) kuruldu. Osmanlı'nın [Arap Yarımadası](https://turkipedia.org/tr/wiki/Arap_Yar%C4%B1madas%C4%B1)'ndaki topraklarında [Hicaz Krallığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hicaz_Krall%C4%B1%C4%9F%C4%B1) ve [Yemen Mütevekkili Krallığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yemen_Krall%C4%B1%C4%9F%C4%B1) kuruldu. Hicaz Krallığı daha sonradan [Necid Sultanlığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Necid_Sultanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1) (günümüzde [Suudi Arabistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Suudi_Arabistan)) tarafından ilhak edildi. Osmanlı'nın [Basra Körfezi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Basra_K%C3%B6rfezi)'nin batı sahilinde bulunan toprakları ise ya Necid Sultanlığı'nca ilhak edildi ([El-Ahsa](https://turkipedia.org/tr/wiki/El-Ahsa) ve [Katif](https://turkipedia.org/tr/wiki/Katif)) ya da [Britanya himayesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Britanya_himayesi) altına girerek ([Kuveyt](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kuveyt), [Bahreyn](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bahreyn) ve [Katar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Katar)) [Körfez ülkeleri](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%B6rfez_%C3%BClkeleri)ni oluşturdu. Osmanlı hükûmetinin tamamen düşmesiyle birlikte saltanat temsilcileri, günümüz Türkiye'sinin büyük bölümünü Batılı güçlere ve [Yunanistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yunanistan_Krall%C4%B1%C4%9F%C4%B1)'a devredecek olan [Sevr Antlaşması](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sevr_Antla%C5%9Fmas%C4%B1)'nı imzaladı. Fakat [Türk Kurtuluş Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk_Kurtulu%C5%9F_Sava%C5%9F%C4%B1) sebebiyle Batılı güçler, Sevr henüz uygulanamamışken bir kez daha müzakerelere giriştiler. Batılı güçler ve [Türkiye Büyük Millet Meclisi](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkiye_B%C3%BCy%C3%BCk_Millet_Meclisi) arasında 1923 yılında imzalanıp onaylanan [Lozan Antlaşması](https://turkipedia.org/tr/wiki/Lozan_Antla%C5%9Fmas%C4%B1), Sevr Antlaşması'nı geçersiz kıldı ve toprak sorunlarının birçoğunu çözüme kavuşturdu. [Irak Krallığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Irak_Krall%C4%B1%C4%9F%C4%B1) ve Türkiye Cumhuriyeti arasında [Musul Vilayeti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Musul_Vilayeti)'nin durumuyla ilgili [çözülemeyen sorun](https://turkipedia.org/tr/wiki/Musul_Sorunu), Milletler Cemiyeti'nin desteğiyle 1926'da çözüldü. [Büyük Suriye](https://turkipedia.org/tr/wiki/Suriye_%28b%C3%B6lge%29) toprakları da Sykes-Picot Antlaşması ile Britanya ve Fransa arasında bölündü. İtalya ve Rusya ile yapılan gizli anlaşmalar da sonuçlandırıldı.[^5] 1917 tarihli [Balfour Deklarasyonu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Balfour_Deklarasyonu_%281917%29), uluslararası [Siyonist](https://turkipedia.org/tr/wiki/Siyonizm) hareketi Filistin'de bir [Yahudi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yahudiler) yurdu kurulmasını talep etmek için cesaretlendirdi. [Üçlü İtilaf](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%9C%C3%A7l%C3%BC_%C4%B0tilaf)'ın bir parçası olan [Rusya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rus_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu), savaş zamanında gerçekleşen [Rus Devrimi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rus_Devrimi)'nin ardından yapılan [Brest-Litovsk Antlaşması](https://turkipedia.org/tr/wiki/Brest-Litovsk_Antla%C5%9Fmas%C4%B1) gereğince Osmanlı İmparatorluğu'nun paylaşılmasında yer almadı. Sevr Antlaşması, [Yemen](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yemen)'in bağımsızlığı ile [Britanya'nın Kıbrıs üzerindeki hâkimiyetini](https://turkipedia.org/tr/wiki/Britanya_K%C4%B1br%C4%B1s%C4%B1) de resmen kabul etti. ## Ayrıca bakınız - [Saltanatın kaldırılması](https://turkipedia.org/tr/wiki/Saltanat%C4%B1n_kald%C4%B1r%C4%B1lmas%C4%B1) - [Osmanlı İmparatorluğu dağılma dönemi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu_da%C4%9F%C4%B1lma_d%C3%B6nemi) ### Bibliyografi - [Fromkin, David](https://turkipedia.org/tr/wiki/David_Fromkin). [*A Peace to End All Peace: Creating the Modern Middle East*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bar%C4%B1%C5%9Fa_Son_Veren_Bar%C4%B1%C5%9F). New York: Henry Holt and Company, 1989. - Quilliam, Neil. *Syria and the New World Order*. Reading, UK: Ithaca Press (Garnet), 1999. ## Dış bağlantılar - Criss, Nur Bilge: [Occupation during and after the War (Ottoman Empire)](https://encyclopedia.1914-1918-online.net/article/occupation_during_and_after_the_war_ottoman_empire) , in: [1914-1918-online. International Encyclopedia of the First World War](https://encyclopedia.1914-1918-online.net/home.html) . - Smith, Leonard V.: [Post-war Treaties (Ottoman Empire/ Middle East)](https://encyclopedia.1914-1918-online.net/article/post-war_treaties_ottoman_empire_middle_east) , in: [1914-1918-online. International Encyclopedia of the First World War](https://encyclopedia.1914-1918-online.net/home.html) . [^1]: Fromkin, A Peace to End All Peace (1989), pp. 49–50. [^2]: Paul C. Helmreich, From Paris to Sèvres: The Partition of the Ottoman Empire at the Peace Conference of 1919–1920 (Ohio University Press, 1974) [^3]: Roderic H. Davison; Review "From Paris to Sèvres: The Partition of the Ottoman Empire at the Peace Conference of 1919–1920" by Paul C. Helmreich in Slavic Review, Vol. 34, No. 1 (Mar. 1975), pp. 186–187 [^4]: Baer, Robert. See No Evil: The True Story of a Ground Soldier in the CIA's War on Terrorism. Broadway Books, 2002. [^5]: P. Helmreich, From Paris to Sèvres (Ohio State University Press, 1974)