# Osmanlı İmparatorluğu'nda eşcinsellik > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu'nda_e%C5%9Fcinsellik > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Osmanlı İmparatorluğu'nda eşcinsellik, https://tr.wikipedia.org/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu%27nda_e%C5%9Fcinsellik (CC-BY-SA-4.0) ![Osmanlı minyatür sanatında iki genç görünümlü erkeğin yaşadığı cinsel ilişkinin tasviri, Sevakıb-ı Menakıb.](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/b/bc/An_ottoman_miniature_from_the_book_Sawaqub_al-Manaquib_depicting_Homosexuality.jpg) *Osmanlı minyatür sanatında iki genç görünümlü erkeğin yaşadığı cinsel ilişkinin tasviri, Sevakıb-ı Menakıb. (public-domain)* ![Yine Hamse i Atai'den genç bir erkeğin grup seks için kullanılmasına dair bir minyatür.](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/2/28/Lining_up_to_use_a_boy.jpg) *Yine Hamse i Atai'den genç bir erkeğin grup seks için kullanılmasına dair bir minyatür. (public-domain)* **Osmanlı İmparatorluğu'nda eşcinsellik** veya dönem şartlarında diğer anlamıyla **Osmanlı İmparatorluğu'nda oğlancılık**, [Osmanlı İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) sınırları içerisinde yaşamış [eşcinsellerin](https://turkipedia.org/tr/wiki/E%C5%9Fcinsellik) yaşam biçimidir. Osmanlı'da [cinsel yönelim](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cinsel_y%C3%B6nelim) ve ilginin erkek erkeğe ilişki ya da [erkek erkeğe seks](https://turkipedia.org/tr/wiki/Erkek_erke%C4%9Fe_seks)tir. Eski adlandırmada *(lûtîlik)*, pasif [gey](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gey) erkekler *(lûtî)* olarak tanımlanmış, yine bireyler arasındaki ilişkiden *gulâmperestlik*[^1] olarak bahsedilmiştir.[^2] Yine [Osmanlı İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'nda [seks işçisi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Seks_i%C5%9F%C3%A7isi) erkeklere "[hîz oğlanı](https://turkipedia.org/tr/wiki/H%C3%AEz_o%C4%9Flan%C4%B1)" denir ve "hîz"ler devlet tarafından kayıt altına alınırlardı. Hayatını bu işten kazanan erkekler "defter-i hîzán" adlı [kütüğe](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%BCt%C3%BCk_%28defter%29) yazılırlardı.[^3] ## Tarih ### İlk dönemler: Orhan Gazi dönemi Osmanlı'da oğlancılığın Orhan Gazi döneminde başladığı sanılmaktadır.[^4] Osmanlılara esir düşen [Bizans İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bizans_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'nun Selanik Başpiskoposu Gregory Palamas Osmanlı'da [eşcinsel ilişkinin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Erkek_erke%C4%9Fe_seks) çok yaygın olduğunu, özellikle Hristiyan esirlere yönelik tacizlerin çok olduğunu söylemiştir.[^5] ## Askerlik Osmanlı sadrazamlarından Sinan Paşa'nın oğlu ve Osmanlı ordusuna başkomutanlık ve vezirlik[^6] yapmış olan Mehmet Paşa'dan kadınsı davranışlar sergilediği için Muhannes Mehmet Paşa şeklinde bahsedilmektedir.[^7] ## Kültür ![Osmanlı'da köçekler](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/a/a5/Ottoman-kocek.jpg) *Osmanlı'da köçekler (public-domain)* ### Edebiyat [Nev'îzâde Atâyî](https://turkipedia.org/tr/wiki/Nev%27%C3%AEz%C3%A2de_At%C3%A2y%C3%AE)'nin yazdığı [*Hamse-i Atâyî*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hamse-i_At%C3%A2y%C3%AE), eşcinselliği konu olarak ele alan erken Osmanlı eserlerindendir. *Hamse*nin barındırdığı birçok minyatür, hemcins cinsel ilişkilerini açık şekilde betimlemektedir.[^8] Osmanlı'da kadınlardan hoşlanmadığını devamlı tekrarlamış,[^9] eserlerinde hep konusunu işlemiş eşcinsel şairlerden biri [Enderûnlu Fâzıl](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ender%C3%BBnlu_F%C3%A2z%C4%B1l) olmuştur.[^10] [Eşcinsel](https://turkipedia.org/tr/wiki/E%C5%9Fcinsellik) temalı "Güzel Oğlanlar Kitabı" ([*Hûbannâme*](https://turkipedia.org/tr/wiki/H%C3%BBbann%C3%A2me))[^11] ve [köçek](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%B6%C3%A7ek%C3%A7e)lerin hikâyelerini anlatan [*Çengi-nâme*](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87engi-n%C3%A2me) vardır. "Hançerli Hanım Hikâye-i Garibesi" de iki eşcinsel erkek arasındaki aşkı anlatan Osmanlı dönemli bir hikâyedir.[^12] ## Hukuk ### Eşcinsel ilişkiyi yasaklayan kanun maddeleri Osmanlı Devleti'nde [Tanzimat](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tanzimat) öncesinde yürürlüğe girmiş olan şu kanunlar, o dönemlerde livata (erkekler arasındaki eşcinsel ilişkinin) yaygınlık kazanması dolayısıyla, eşcinsellliğe yönelik cezaları içermekteydi: [Dulkadir Vilayetinde](https://turkipedia.org/tr/wiki/Z%C3%BClkadriye_%28eyalet%29) ([Maraş](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kahramanmara%C5%9F) ve dolayları) uygulanmakta olan Alaüddevle Bey Kannunamesi, Bozok Türkmen bölgesinde ([Yozgat](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yozgat))) uygulanmakta olan Bozok Kanunlarının 15. maddesi, I. Selim Kanunnamesinin 6. maddesi, Kanuni Kanunnamesinin 27., 32.-35. maddeleri. [Tanzimat Devr](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tanzimat)i'nde yürürlüğe konan ve önceki ilgili hukuki kaideleri hükümsüz kılan, Osmanlı tebaasının tümünün uymakla yükümlü olduğu 1858 tarihli *Ceza Kanunname-i Hümayunu****nda ise livata ile ilgili bir düzenleme bulunmaz.***[^13]*** Tanzimat reformları arasında sayılan Kanunname, 1810 tarihli Fransız Ceza Kanunu'nu esas almaktadır ve Fransa'da, belirli bir cinsel eylemi suç olarak addeden yasalar 1791'den itibaren yürürlükten kaldırılmıştır.***[^14]*** *****Ceza Kanunname-i Hümayunu**nda livata ile ilgili düzenleme olmamasına dayanarak livatanın bu tarihte suç olmaktan çıkarıldığını kabul edenler[^15] olduğu gibi; bunu kabul etmeyenler de vardır. Bazı araştırmacılar, [İslam ceza hukuku](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0slam_ceza_hukuku)nda suçlara verilen cezaların had, tâ'zir, kısas ve diyet cezaları olarak dört ayrı başlıkta değerlendirildiğini,[^16] ve 1858 tarihli Kanunname'nin birinci maddesinde tâ'zir suçlarını düzenlendiğine[^17] dikkat çekerek; livatanın, İslam Hukuku'nda [zina](https://turkipedia.org/tr/wiki/Zina) suçuna [kıyas](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1yas) edilerek had suçları bağlamında ele alındığını ve bu nedenle pek çok kanunnamede ayrıca hükme bağlanmasına ihtiyaç duyulmadığı görüşünü ifade etmişlerdir. ## Ayrıca bakınız - [Türkiye'de LGBT tarihi](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkiye%27de_LGBT_tarihi) - [Türkiye'de LGBT hakları](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkiye%27de_LGBT_haklar%C4%B1) - [İslam'da eşcinsellik](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0slam%27da_e%C5%9Fcinsellik) - [Oğlancılık yasaları](https://turkipedia.org/tr/wiki/O%C4%9Flanc%C4%B1l%C4%B1k_yasalar%C4%B1) (*Sodomi yasaları*) - [Köçek](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%B6%C3%A7ek%C3%A7e) - [Enderûnlu Fâzıl](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ender%C3%BBnlu_F%C3%A2z%C4%B1l) [^1]: Sözce › oğlancılık sözlük anlamı nedir › oğlancılık ne demek. [^2]: İklim Bayraktar. Osmanli Tarihinde Oğlancılık. Odatv, 23 Ocak 2011. [^3]: BARDAKÇI, Murat. ’Gay’ler eskiden esnaftan sayılır ve padişahın huzurunda yapılan resmigeçitlere bile katılırlardı. 27 Ağustos 2006. [^4]: Ayşe Hür. Osmanlı’da eşcinsellik. Vatan, 10 Kasım 2013. [^5]: Ayşe Hür. Osmanlı’da eşcinsellik: Elinde tesbih, evinde oğlan, dudağında dua. Radikal, 10 Kasım 2013. [^6]: Nazım Tektaş (2011), İki Yüzlü Vezirler [^7]: Bahaeddin Özkişi (1975), Uçtaki Adam [^8]: Osmanlı Toplumunda Erillik, Eşcinsellik, Oğlancılık. 28 Şubat 2019. [^9]: Fâzıl’ın Çengileri: Çengînâme üzerine. [^10]: Yasemin Arpa. Zenanname: Kadınları anlatan kitap. NTVMSNBC, 22 Aralık 2006. [^11]: Arşivlenmiş kopya. [^12]: Hançerli Hanım Hikâye-i Garibesi'nin Modern Eşcinselleri. Millî Folklor, Güz 2009. [^13]: Prof. Dr. Mustafa Avcı, Osmanlı Hukukunda Livatanın Cezası, Selçuk Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C.26, S.2, 2018, s.15-45 [^14]: Teyit. [^15]: Prof. Dr. Mustafa Avcı, Osmanlı Hukukunda Livatanın Cezası, Selçuk Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C.26, S.2, 2018, s.15-45 [^16]: İSLAM HUKUKUNDA SUÇLAR VE CEZALAR - Dr. İlhan Akbulut. [^17]: 1858 OSMANLI CEZA KANUNUNUN KAYNAĞI ÜZERİNDEKİ TARTIŞMALAR VE BU KANUNA AİT BİR TASLAK METNİNİN BİR KISMIYLA İLGİLİ DEĞERLENDİRMELER - Dr. Mehmet GAYRETLİ.