# Osmanlı İmparatorluğu'nda diller > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu'nda_diller > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Osmanlı İmparatorluğu'nda diller, https://tr.wikipedia.org/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu%27nda_diller (CC-BY-SA-4.0) ![Osmanlı Türkçesi, Arapça, Yunanca, Ermenice, İbranice, Fransızca ve Bulgarca dillerini içeren 1911 tarihli Osmanlı takvimi.](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/4/4c/1911_Ottoman_Calendar.jpg) *Osmanlı Türkçesi, Arapça, Yunanca, Ermenice, İbranice, Fransızca ve Bulgarca dillerini içeren 1911 tarihli Osmanlı takvimi. (public-domain)* [Osmanlı İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'nda devlet işlerinde ve sarayda kullanılan dil [Osmanlı Türkçesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1ca) olmasına[^1] karşın imparatorluğun hâkimiyeti altındaki bölgelerde diğer diller de kullanılmaktaydı. [Ekalliyet](https://turkipedia.org/tr/wiki/Az%C4%B1nl%C4%B1k) kendi cemaatleri içinde kendi dillerini kullanmak konusunda serbest idi ancak hükûmet ile resmî konularda devletin resmî dili olan Osmanlı Türkçesini kullanmak zorundaydı.[^2][^3] ![Mevlana'nın Osmanlı Türkçesi ile yazılmış bir şiiri](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/2/22/Poem_about_Rumi_in_Ottoman_Turkish.jpg) *Mevlana'nın Osmanlı Türkçesi ile yazılmış bir şiiri (Aboww at Türkçe Vikipedi, public-domain)* Osmanlı döneminde nüfuzu yüksek olan üç dil bulunmaktaydı: [Anadolu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Anadolu)'da ve Balkanlarda halkın çoğunun konuştuğu [Türkçe](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk%C3%A7e); yalnızca edipler tarafından kullanılan, şiir yazılan [Farsça](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fars%C3%A7a)[^4] ve asıl olarak [Arabistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Arap_Yar%C4%B1madas%C4%B1), Kuzey Afrika, [Irak](https://turkipedia.org/tr/wiki/Irak), Kuveyt ve [Bilad eş-şâm](https://turkipedia.org/tr/wiki/Levant)'da konuşulan [Arapça](https://turkipedia.org/tr/wiki/Arap%C3%A7a). İçinde Arapça ve Farsçadan hem dil bilgisi kuralları hem de kelimeler içeren Osmanlı Türkçesi ise geniş Osmanlı bürokrasisi içinde resmî dil olarak kullanılmaktaydı. Osmanlı Türkçesinin yazışmalarda kullanılmaya başlanması yazılı eserlerde Arapça ve Farsça hakimiyetini azalttı ve Türkçe bilim dili oldu.[^5] Kemal Karpat'ın 1894 tarihli okuma yazma bilmeme verilerine göre okuryazarlık oranı %55 olduğu anlaşılıyor.[^6][^7] UNESCO tarafından yayınlanan “Okuryazar Toplum Yaratmak” isimli kitapçıkta ise 1. Dünya Savaşı öncesinde okuryazar oranı % 20 ila % 30 arasındaydı.[^8] Donald Quataert'a göre 19. yüzyıl başlarına kadar okuryazarlık oranı %2 ila %3 arasındaydı ve bu oran 19. yüzyılın sonunda ancak %15'e gelebilmişti.[^9] Bu düşük okuryazarlık oranı nedeniyle halktan bir kişi hükûmet ile resmî işlerini hâlledebilmek için [arzuhâlci](https://turkipedia.org/tr/wiki/Arzuh%C3%A2lci)lere başvurmak zorunda kalıyordu.[^10] Gayrimüslim halk, kendi ailesiyle ve mahallesinde kendi dilini konuşmaktaydı. Farklı iki cemaatin bulunduğu köylerde ise genellikle birlikte yaşayan topluluklar birbirlerinin dilini konuşabilmekteydi. İmparatorluğun son iki yüzyılında [Fransızca](https://turkipedia.org/tr/wiki/Frans%C4%B1zca) ve [İngilizce](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0ngilizce), özellikle [Levant](https://turkipedia.org/tr/wiki/Levant) bölgesinde yaşayan Hristiyanlar arasında popülerlik kazanmıştır. Elit tabakanın çocukları okulda Fransızca öğreniyor ve Avrupa'dan gelen ürünler bir moda unsuru olarak kullanılıyordu. Özellikle Farsça, eğitimli nüfus arasında edebiyat dili olarak kullanılıyordu.[^11] [Arapça](https://turkipedia.org/tr/wiki/Arap%C3%A7a) ise dinî törenlerde kullanılan dil idi. İmparatorluk sınırları içinde çok değişik dil gruplarına ait topluluklar bulunmaktaydı. [Balkan Yarımadası](https://turkipedia.org/tr/wiki/Balkanlar)'nda çoğunlukla Slav dilleri, [Yunanca](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yunanca) ve [Arnavutça](https://turkipedia.org/tr/wiki/Arnavut%C3%A7a) konuşulmakta, Türkçe ile Rumence azınlıklar tarafından konuşulmaktaydı. Anadolu'da ortak dil Türkçe idi ancak Rumca, Ermenice, Lazca ve [Kürtçe](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%BCrt%C3%A7e) de konuşulmaktaydı. Suriye, Irak, Arabistan, Mısır ve Kuzey Afrika'da ise halkın çoğu Arapça konuşurken elit tabaka Türkçe konuşmaktaydı. Osmanlı İmparatorluğu'nun hiçbir eyaletinde tek bir dil konuşulmamaktaydı.[^12] [^1]: The Rise of the Turks and the Ottoman Empire. [^2]: Language use in the Ottoman Empire and its problems, 1299-1923. [^3]: Kanun-i Esasi Nedir? Kanuni Esasi Özellikleri, Maddeleri, Sonuçları Neler, Ne Zaman ve Hangi Padişah Döneminde Hazırlandı?. [^4]: Persian historiography and geography, Bertold Spuler,M. Ismail Marcinkowski, page 69, 2003 [^5]: Erhan Afyoncu - Türkçe Bilim Dili Oldu. Sabah. [^6]: Osmanlı Devleti’nde okuryazar oranının yüzde 66 olduğu iddiası. Teyit.org. [^7]: Osmanlı Nüfusu (1830-1914). Tarih Vakfı Yurt Yayınları, 2003, s. 449. [^8]: Literacy for Life. Unesco Publishing. [^9]: The Ottoman Empire, 1700-1922. Donald Quataert. [^10]: Kemal H. Karpat. Studies on Ottoman social and political history: selected articles and essays. Brill, 2002, s. 266. [^11]: Persian historiography and geography, Bertold Spuler,M. Ismail Marcinkowski, page 69, 2003 [^12]: Imber, Colin. The Ottoman Empire, 1300-1650: The Structure of Power. 2002, s. 2.