# Osmanlı İmparatorluğu'nda basın > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu'nda_bas%C4%B1n > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Osmanlı İmparatorluğu'nda basın, https://tr.wikipedia.org/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu%27nda_bas%C4%B1n (CC-BY-SA-4.0) [Osmanlı İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'nda yayınlanan çok sayıda dergi ve gazete bulunuyordu. Bu gazete ve dergi yayınları [Osmanlı İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'nda basın kültürünün yaygınlaşmasına sebep oldu. ## Avrupa etkileri [Osmanlı İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'nda ilk gazete, 1795 yılında [Pera](https://turkipedia.org/tr/wiki/Beyo%C4%9Flu)'daki Palais de France (şimdiki [Beyoğlu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Beyo%C4%9Flu)) tarafında Fransız elçi Verninac-Saint-Maur tarafından kurulmuştur.[^1] Gazete 1796 yılının Mart ayına kadar [*Bulletin de Nouvelles*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bulletin_de_Nouvelles) başlığı altında iki haftada bir yayınlandı.[^2] Verninac-Saint-Maur'un [Fransa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fransa)'ya dönmesi üzerine gazetenin yayını durdu. Gazete Eylül 1796 - Mayıs 1797 arasında *Gazette française de Constantinople*, 1797 yılının Mayıs-Temmuz ayları arasında ise *Mercure Oriental* yayına başlatıldı.[^3] Gazetenin ana amacı [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'da yaşayan yabancı uyruklu vatandaşlara [1789 Fransız Devrimi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Frans%C4%B1z_Devrimi) sonrasındaki ülkenin siyaseti hakkında bilgi aktarmaktı.[^4] Gazetenin ana okuyucu kitlesini [Fransız](https://turkipedia.org/tr/wiki/Frans%C4%B1zlar) vatandaşlar oluşturuyordu. Gazete yabancı ve azınlık kitleye hitap ettiği için, yerel halk tarafından ilgi görmedi. İki yıllık süre sonunda gazetenin yayın hayatı sona ermiştir.[^5] 26 Kasım 1800 tarihinde [Mısır](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C4%B1s%C4%B1r)'da çıkarılan ilk Arapça gazete olan *al-Tanbih* (The Alert) general Jacques-François Menou tarafından kuruldu.[^6] Gazetenin editörlüğünü general tarafından atanan İsmail el-Khashab üstlendi. 1801 yılında [İskenderiye](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0skenderiye)'nin [Britanya İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Britanya_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) tarafından kuşatılmasından sonra gazetenin kurucusu general Jacques-François Menou İngiliz kuvvetlerine teslim oldu.[^7] 1828 yılında [Mısır Hidivliği](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C4%B1s%C4%B1r_Hidivli%C4%9Fi)'nin kurucusu [Kavalalı Mehmed Ali Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kavalal%C4%B1_Mehmed_Ali_Pa%C5%9Fa), eyalette uyguladığı reformların bir parçası olarak[^8] [Arapça](https://turkipedia.org/tr/wiki/Arap%C3%A7a)-[Türkçe](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk%C3%A7e) dilleri ile yazılmış olan ilk [*Vekâyi-i Mısriyye*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Vek%C3%A2yi-i_M%C4%B1sriyye) (Mısır İşleri) gazetesini kurdu.[^9] Gazete sadece üst kademe idarecilerle sınırlıydı, yazılar ise genellikle devlet içerisinde yapılan reformlar ile ilgiliydi.[^10] Gazete 15 Haziran 1833 yılında yayın hayatı sona ermiştir. 1833 yılının Ağustos ayında, [*Vekâyi-i Mısriyye*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Vek%C3%A2yi-i_M%C4%B1sriyye)***nin dış basın yayını olmak üzere, Fransızca olarak *****Le Moniteur Egyptien***** kuruldu. Fakat gazete ilgi görmedi, kuruluşundan dört ay sonra (Mart 1833) gazete yayın hayatına ara verdi.***[^11] ![Takvim-i Vekayi, Sayı 1831,Osmanlıca](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/f/fa/Takvimi_vekayi_1831.jpg) *Takvim-i Vekayi, Sayı 1831,Osmanlıca (Chapa Zadeh Agyah Effendi, editor-publisher, public-domain)* [Osmanlı İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'nun ilk resmi gazetesi [*Takvîm-i Vekâyi*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Takv%C3%AEm-i_Vek%C3%A2yi) çıkarıldıktan dört gün sonra, 5 Kasım 1831 tarihinde [II. Mahmud](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Mahmud)'un isteğiyle Fransızca olarak *Le *[*Moniteur Ottoman*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Moniteur_Ottoman) kuruldu. Gazetenin editörlüğünü Alexandre Blaque yaptı. Gazetenin amacı, devlet içerisinde gerçekleşen olayları ve [II. Mahmud](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Mahmud)'un reformlarını Avrupa kamuoyuna tanıtmaya çalışmaktı. Gazete, 1836'da Aleksandr Blak'ın ölümünden sonra M. Franceschi ve M. Rouet tarafından bir müddet daha yayınlandıktan sonra kapandı.[^12] 1 Ağustos 1840 tarihinde [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'da yaşayan İngiliz tüccar William Churchill tarafından [*Cerîde-i Havâdis*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cer%C3%AEde-i_Hav%C3%A2dis) kuruldu. [*Cerîde-i Havâdis*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cer%C3%AEde-i_Hav%C3%A2dis) özel sermaye ile kurulan ilk gazeteydi. Bu sebeple diğer gazetelere kıyasla daha özerkliğe sahip oldu.[^13] Gazetenin ana konuları, dış politika ile uluslararası haberlerdi. [*Cerîde-i Havâdis*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cer%C3%AEde-i_Hav%C3%A2dis), Türk basınında ticarî ilan yayınlarını başlatan gazete olmuştur. Gazete, William Churchill'in 1864 yılındaki vefatı sonrası Alfred Churchill tarafından idare edilmiştir. İlerleyen zamanlarda Alfred Churchill yerine gazeteyi Mehmed Nuri Bey sahiplenmiştir. Gazete 1885 yılında yayın hayatına sona ermiştir.[^14] [Osmanlı İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'nun ilk yerel gazetesi [İbrahim Şinasi](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Ein%C3%A2si) (1826-1871) ve arkadaşı [Agah Efendi](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%82g%C3%A2h_Efendi)'nin (1832-1885) desteğiyle 1860 yılında [*Tercümân-ı Ahvâl*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Terc%C3%BCm%C3%A2n-%C4%B1_Ahv%C3%A2l) başlığı altında kuruldu.[^15] [*Tercümân-ı Ahvâl*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Terc%C3%BCm%C3%A2n-%C4%B1_Ahv%C3%A2l) gazetesi, ilk kez kendi başına kurulan gazete olma özelliğini taşır. Gazetenin amacı [Osmanlı İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'nun iç ve dış haberlerini gazeteye taşımaktı. Gazete döneminde [*Cerîde-i Havâdis*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cer%C3%AEde-i_Hav%C3%A2dis) ile rekabet etmiştir. [İbrahim Şinasi](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Ein%C3%A2si) altı ay sonra [*Tasvîr-i Efkâr*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tasv%C3%AEr-i_Efk%C3%A2r) adında bir gazete kurdu ve yazar kadrosunda [Namık Kemal](https://turkipedia.org/tr/wiki/N%C3%A2m%C4%B1k_Kemal) de bulunuyordu.[^16] [*Tercümân-ı Ahvâl*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Terc%C3%BCm%C3%A2n-%C4%B1_Ahv%C3%A2l) 11 Mart 1866 tarihinde yayın hayatına son verdi. [Namık Kemal](https://turkipedia.org/tr/wiki/N%C3%A2m%C4%B1k_Kemal) kısa bir süre sonra [Paris](https://turkipedia.org/tr/wiki/Paris)'e gitti. Arapça yayınlar yapan ilk özel gazete *Mir'at al-ahwal*, 1885 yılında Suriyeli şair Rizqallah Hassun tarafından kuruldu. Bir yıl sonra gazetenin eleştirel içerikleri sebebiyle gazete askıya alındı.[^17] Matbuat Nizamnamesi ve Basın yasaları, 1864-1865 Ocak ayı tarihlerinde Sansür bürosunun kurulmasıyla birlikte çıkarıldı.[^18] Bu yasalarla birlikte, birçok aydın ve gazeteci özgürce faaliyet gösteremeyeceklerini düşündükleri için [Paris](https://turkipedia.org/tr/wiki/Paris) başta olmak üzere yabancı ülkelerde gazeteler kurdular.[^19][^20][^21][^22] ## Şehre göre [Osmanlı İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'nun başkenti Kostantiniyye - Konstantinopolis (şimdi [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)) basın faaliyetlerinin merkeziydi.[^23] 1876'da [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'da yayınlanan kırk yedi dergi vardı. Dergilerin çoğu yabancı dillerde olmak üzere azınlıklara hitap ediyordu, dergiler arasından on üçü [Osmanlı Türkçesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1ca) ile yazılmıştı.[^24] Galata'da gayrimüslim ve azınlıklar tarafından yabancı dillerde pek çok gazete üretildi. Kendall 1870'lerde Konstantinopolis'in [İskenderiye](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0skenderiye)'de bulunan özel edebi dergilerden yoksun olduğunu yazdı.[^25] Kendall Konstantinopolis'de yayınlanan dergilerin okuyucu tabanının aşırı derecede sınırlı olduğunu belirtti.[^26] Kendall'ın gözünde 1875 tarihinde uygulanan damga vergisi, "daha marjinal" gazetelerin ortadan kalkmasına neden oldu.[^27] [Osmanlı İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'nun çöküşünden sonra şimdiki [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul) olan Konstantiniyye, Türk gazeteciliğinin merkezi olarak kaldı.[^28] ## Türk 1831 yılında Girit Valiliği'nin [Kavalalı Mehmed Ali Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kavalal%C4%B1_Mehmed_Ali_Pa%C5%9Fa)'ya verilmesiyle birlikte, [Girit](https://turkipedia.org/tr/wiki/Girit)'teki ıslahat reformlarının bir parçası olarak *Vekâyi-i Giridiye* kuruldu. Gazete [Türkçe](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk%C3%A7e)-[Rumca](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yunanca) olarak yayınlandı.[^29] Gazetenin dönemin yazarları tarafından 1841 yılına kadar devam ettiği iddia ediliyor.[^30] 1874 yılında [Hagop Baronyan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hagop_Baronyan) tarafından kurulan Türkiye'nin ilk Türkçe tiyatro dergisi Tiyatro'dur. Osmanlı İmparatorluğu döneminde [Osmanlı Türkçesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1ca) yayınları şunları içermektedir: - *Basiret*[^31] - *Hürriyet*[^32] - [*İkdam*](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0kdam) - 23 Haziran 1894 tarihinde yayına başlamıştır. Ahmet Cevdet tarafından çıkartılmıştır. Döneminde [*Sabah (gazete, 1875)*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sabah_%28gazete%2C_1875%29) ile ciddi bir rekabete girmiştir.[^33] - *La Pédiatrie en Turquie - Türkiye'de Emraz-ı Etfal*[^34] - 1880'de Tevfik Ebüzziya tarafından kurulan ve 1887'ye kadar devam eden, ardından 1894'te yeniden başlayan ve 1912'de biten *Mecmua i-Ebüzziya*[^35] - *Mecmua i-İbretnüma* (İstanbul) - 1865-1866 yılları arasında Cemiyet-i Kitabet'te yayımlanan kitabın on altı sayısı vardı.[^36] - *Mecmua İber-u İntibah* - Kendall'a göre, 1862'den 1864'e kadar faaliyet gösteren bu dergi, [Türkiye](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkiye)'de yayınlanan "ilk ihtisas edebiyat dergisi" oldu. Toplam sayı sekizdir.[^37] - *Muharrir* (İstanbul) - 1876'dan 1878'e kadar operasyonda Ebüzziya Tevfik tarafından işletildi ve toplam sekiz sayı vardı.[^38] - *Ravzat-ül Maarif*(İstanbul) - 1870'ten 1871'e kadar yayımlanan, bilim ve edebiyat odaklı, altı sayı içeriyordu.[^39] - *Servet* - 1889'da etnik Yunan gazeteci Demetrius Nicolaides tarafından kuruldu.[^40] - *Servet i-Fünun*[^41] - [*Takvîm-i Vekâyi*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Takv%C3%AEm-i_Vek%C3%A2yi) - *Terakki*[^42] - *Tercüman i-Hakikat* - [İttihat ve Terakki](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0ttihat_ve_Terakki) mensubu Tercüman [Ahmed Midhat](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ahmed_Midhat) tarafından 1878'de kuruldu.[^43][^44] - *Türk İktisad Mecmuası - Revue Économique de Turquie*[^45] - *Malumat* - Mehmet Tahir tarafından Mayıs 1895 tarihinde kuruldu. Edebiyat, hukuk, iktisat, tarih, tıp, ziraat, ticaret içerikli yazılara yerdi. 1905 senesinde yayın hayatına son verdi. - *Ceride-i Ticaret* - *Saadet* - Ceride-i Havadis'in devamı olarak kurulmuştur. Mehmed Nuri Bey tarafından 1885 yılında kurulmuştur. 1911 yılında yayın hayatına son vermiştir. - [*Vakit (gazete)*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Vakit_%28gazete%29) - Filip Efendi tarafından 1875 senesinde kurulmuştur. 1884 yılında eleştirel yazıları nedeniyle kapatılmıştır. - [*Sabah (gazete, 1875)*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sabah_%28gazete%2C_1875%29) - 1876'da Papadapulos tarafından yayınlanmaya başlamıştır. Döneminde [İkdam](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0kdam) gazetesi ile ciddi bir rekabete girmiştir.[^46] Evanginos Misalaidis tarafından 1850 yılında *Anatoli* gazetesi kuruldu.[^47] Gazetenin yazıları Karamanlıca dili ile yazılmıştır. Gazete 1922 yılında yayın hayatına son verdi. Karamanlıca diliyle yazılan diğer gazeteler sırasıyla; - *Anatol Ahteri* - *Angeliaforos* - *Angeliaforos coçuklar içun* - *Şafak* - *Terakki* - *Angealifaros yayınları* American Board of Commissioners for Foreign Missions (Amerikan Yabancı Misyoner Komisyonu Kurulu) tarafından oluşturulmuştur.[^48] ## Arap [Mısır](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C4%B1s%C4%B1r)'daki ilk [Arapça](https://turkipedia.org/tr/wiki/Arap%C3%A7a) gazete, 26 Kasım 1800 tarihinde kurulan, Fransızlar tarafından yayınlanan ve merkezi İskenderiye'de bulunan el-Tanbih idi.[^49] [Mısır](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C4%B1s%C4%B1r)'daki ilk resmi [Arapça](https://turkipedia.org/tr/wiki/Arap%C3%A7a) gazete *jurnal el-Khidiw* 1810 tarihinde kuruldu.[^50] [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'da kurulan Arapça *Al-Jawā'ib* gazetesi Ahmed Faris Efendi (1804-1887) tarafından kuruldu.Gazete 1860 yılından itibaren 1876 Osmanlı Yasası dahil olmak üzere Osmanlı Kanunlarını [Arapça](https://turkipedia.org/tr/wiki/Arap%C3%A7a) yayınladı.[^51][^52][^53] Dönemin taşra da kurulan bazı gazeteleri [Arapça](https://turkipedia.org/tr/wiki/Arap%C3%A7a) dilindeydi.[^54] Taşra'da [Arapça](https://turkipedia.org/tr/wiki/Arap%C3%A7a) diliyle yayın yapan ilk gazete Geç [Osmanlı İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'nda Dil ve Güç" adlı kitabın yazarı Johann Strauss tarafından "yarı resmi" olarak nitelendirilen *Hadiqat al-Akhbar* idi.[^55] Gazete Khalil al-Khuri (1836 - 1907) tarafından 1858'de yayına başladı.[^56] Tunus'ta *Hadiqat al-Akhbar* gazetesinden iki yıl sonra,*al-Rāʾid al-Tūnusī* kuruldu. Irak'ta ise Türkçe-Arapça yayın yapan *Zevra / al-Zevra* 1869 yılında kuruldu. *Zevra / al-Zevra* dönemin il bazlı Arap gazeteleri arasında kısa bir dönem en yüksek prestije sahip oldu.[^57] ## Ermeni Dönemin Ermeni yayınları şunlardır; - *Jamanak* - *Takvîm-i Vekâyi'nin *[*Ermenice*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ermenice)* versiyonu*[^58] ## Bulgar [Osmanlı İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'nun son döneminde Konstantinopolis'de birçok Bulgar gazetesi yayınlandı. *Makedoniya*, *Napreduk* veya *Napredak* ("İlerleme"), *Pravo* ve *Turtsiya* [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'da yayınlanan gazetelerdir. Diğer Bulgar gazeteleri arasında Tuna Vilayeti'nin resmi gazetesi *Dunav / Tuna*, *Iztocno Vreme* ve Amerika Birleşik Devletleri'nden Protestan Hristiyan misyonerler tarafından yayınlanan *Zornitsa* ("Sabah Yıldızı") dönemin Bulgar gazeteleri arasındadır.[^59][^60] ## Yunan *Vekâyi-i Giridiye****nin Yunanca versiyonları vardı.***[^61] 1861 yılında *Anatolikos Aster* ("Doğu Yıldızı") adında Yunanca bir gazete kuruldu. Gazetenin baş editörlüğünü Konstantinos Photiadis yaptı.[^62] Demetrius Nicolaides ise editör olarak görev yaptı.[^63] 1867 yılında Demetrius Nicolaides *Konstantinoupolis* adında kendi Yunanca gazetesini kurdu. Strauss kitaplarında *Konstantinoupolis****in ***[***Osmanlı İmparatorluğu***](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)*** içerisinde döneminde en çok okunan Yunan gazetesi olduğunu belirtti.***[^64] *Konstantinoupolis* gazetesinin faaliyette olmadığı dönemlerde Nicolaides, *Thrake* ("Trakya", Ağustos 1870 - 1880) ve *Avgi****nin ("Aurora"; 6 Temmuz 1880 - 10 Temmuz 1884) editörlüğünü yaptı.***[^65] Ayrıca, dönemin diğer Yunanca gazeteleri şunlardır: - *Chrysalis*[^66] - *Pandora*[^67] - *Takvîm-i Vekâyi****nin Yunanca versiyonu***[^68] ## Yahudi İspanyolcası (Ladino) ![Selanik'ten bir Ladino gazetesi olan La Epoca'nın 1902 Sayısı](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/9/9b/Epoca_1902_Issue.jpg) *Selanik'ten bir Ladino gazetesi olan La Epoca'nın 1902 Sayısı (La Epoca, public-domain)* Yehezkel Gabay (1825-1896) 1860 yılında *Jurnal Yisraelit****i kurmuştu.***[^69] ## Fars 1876'da kurulan ve [1876 Anayasası](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%A2n%C3%BBn-%C4%B1_Es%C3%A2s%C3%AE)'da dahil olmak üzere [Osmanlı İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'nun Hükûmet belgelerinin [Farsça](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fars%C3%A7a) versiyonlarını yayınlayan Farsça bir gazete olan *Akhtar* ("Yıldız") vardı.[^70][^71] ## Batı dilleri ![L'Étoile du Bosphoreun 6 Ocak 1892 tarihli sayısının ilk sayfası](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/7/73/L%27%C3%89toile_du_Bosphore_6_janvier_1892.jpg) *L'Étoile du Bosphoreun 6 Ocak 1892 tarihli sayısının ilk sayfası (L'Etoile du Bosphore, public-domain)* Fransızlar 1795 yılında Konstantinopolis'te bir gazete kurmuştu, fakat [Fransa'nın Mısır ve Suriye Seferi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fransa%27n%C4%B1n_M%C4%B1s%C4%B1r_ve_Suriye_seferi)'nden sonra gazete, üslerini [İskenderiye](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0skenderiye)'ye taşıdığı için kapatıldı.[^72] Osmanlı İmparatorluğu'ndaki gayrimüslim azınlıklar, Fransızcayı ortak bir dil olarak benimsediler. Ortak dil olarak Fransızca benimsendiği için, İmparatorluk genelindeki bütün [gayrimüslim](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gayrim%C3%BCslim) azınlıklar [Fransızca](https://turkipedia.org/tr/wiki/Frans%C4%B1zca) yayınları kullandılar. Fransız iş adamları ve meslek çalışanları, imparatorluktaki ticari müşterilerle iletişim kurmak için Fransızca medyayı kullandılar.[^73] Konstantinopolis ([İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)), [Beyrut](https://turkipedia.org/tr/wiki/Beyrut), [Selanik](https://turkipedia.org/tr/wiki/Selanik) ve Smyrna ([İzmir](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0zmir)) şehirlerinin yurt içinde Fransızca yayın yapan gazeteleri vardı.[^74] [Fransızca](https://turkipedia.org/tr/wiki/Frans%C4%B1zca) yayınlar, [Doğu Akdeniz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Do%C4%9Fu_Akdeniz) bölgesinde de aktifti. [Fransızca](https://turkipedia.org/tr/wiki/Frans%C4%B1zca) gazetecilik başlangıçta Smyrna ([İzmir](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0zmir)) merkezli idi, ancak 1860'larda Konstantinopolis'e ([İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)) kaymaya başladı.[^75] Buna ek olarak, diğer Batı Avrupa dillerinde yazılan gazetelerin Fransızca versiyonları veya Fransızca bölümler içeren basımları vardı.[^76] [Osmanlı İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'nun medya tarihinde 400'den fazla süreli yayın kısmen veya tamamen Fransızca idi.[^77] [Takvîm-i Vekâyi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Takv%C3%AEm-i_Vek%C3%A2yi)'nin de [Fransızca](https://turkipedia.org/tr/wiki/Frans%C4%B1zca) versiyonları bulunuyordu. Buna ek olarak, Fransız gazeteciliğinin bir diğer merkezi ise [İskenderiye](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0skenderiye)'idi.[^78] Fransa'nın Mısır seferi sırasında, [Fransız Devrimi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Frans%C4%B1z_Devrimi)'nin ideallerini Mısır'da yaygınlaştırmak amacıyla [Fransızca](https://turkipedia.org/tr/wiki/Frans%C4%B1zca) yayın yapmak üzere *Courier of Egypt*, Mare Aruel ve Joseph Fourier tarafından 28 Ağustos 1798 tarihinde kuruldu. Gazete 117 sayı olarak yayınlandı. 1801 Ağustos tarihinde gazete kapandı.[^79][^80] ![Mısır'daki Fransız hakimiyeti sırasında birçok eserin çıkmasından sorumlu olan Mısır Bilim ve Sanat Komisyonu (Commission des sciences et arts d'Egypte)](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/d/d0/Description_de_l%C2%B4Egypte_1.jpg) *Mısır'daki Fransız hakimiyeti sırasında birçok eserin çıkmasından sorumlu olan Mısır Bilim ve Sanat Komisyonu (Commission des sciences et arts d'Egypte) (public-domain)* [İkinci Fransız İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0kinci_Frans%C4%B1z_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'nun hakimiyeti altında olan [Mısır](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C4%B1s%C4%B1r)'da 15 Eylül 1798 yılında *La Decade Eygpt*, J.J. Marcel tarafından kuruldu. Gazete [Fransızca](https://turkipedia.org/tr/wiki/Frans%C4%B1zca) yayın yapmakta, içeriğinde bilim ile alakalı konulara yer vermekteydi. Gazete [Mısır](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C4%B1s%C4%B1r)'da Fransız bilim insanları ve sanatçılar tarafından kurulan Commission des Sciences et des Arts (Bilim ve Sanat Komisyonu)'na bağlı olarak yayınlarını yaptı.[^81] [Osmanlı İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'nda dönemin [Fransızca](https://turkipedia.org/tr/wiki/Frans%C4%B1zca) yayınları şunlardır: - *Annonces-Journal de Constantinople*[^82] - *Annuaire des commerçants de Smyrne et de l'Anatolie*[^83] - *Annuaire oriental du commerce*[^84] - *L'Aurore* (Constantinople)[^85] - *Correspondance d'Orient*[^86] - *Courrier de Constantinople: moniteur du commerce*[^87] - *Gazette Médicale d'Orient*[^88] - *Génie Civil Ottoman*[^89] - *Journal de Constantinople*[^90] - *Journal de Constantinople et des intérêts orientaux*[^91] - *Journal de Salonique*[^92] - *Journal de Smyrne*[^93] - *L'Abeille du Bosphore*[^94] - *L'Étoile du Bosphore* - İlk sayısı 4 Aralık 1891'de yayımlanan gazetenin ofisi 42 Rue de Paradis, [Marsilya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Marsilya)'ydı. 1892'ye kadar yayında kaldı.[^95] - *La Décade égyptienne*[^96] - *La Patrie: Journal ottoman publié en français politique, littéraire, scientifique, industriel, financier et commerciel illustré* (Constantinople)[^97] - *La Pédiatrie en Turquie - Türkiye'de Emraz-ı Etfal*[^98] - *La Turquie: Journal politique, commercial, industriel et financie*[^99] - *La Turquie* (Constantinople)[^100] - *Le Courier de l'Égypte*[^101] - *Le *[*Moniteur Ottoman*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Moniteur_Ottoman)[^102] - *Le Phare d'Alexandrie*[^103] - *Le Phare du Bosphore*[^104] - [*Le Stamboul*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Le_Stamboul) - *The Levant Herald*[^105] - [*The Levant Times and Shipping Gazette*](https://turkipedia.org/tr/wiki/The_Levant_Times_and_Shipping_Gazette)[^106] - *Miscellanea Ægyptica*[^107] - *Revue Bibliographique de Philologie et d'Histoire*[^108] - *Türk İktisad Mecmuası - Revue Économique de Turquie*[^109] - *Revue commerciale du Levant*[^110] - *Revue Médico-Pharmaceutique*[^111] - *Stamboul*[^112] ## Diğer Batı dilleri Dönemin iki [İngilizce](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0ngilizce) ve [Fransızca](https://turkipedia.org/tr/wiki/Frans%C4%B1zca) gazetesi bulunuyordu. Bu gazeteler, *The Levant Herald*, *The Levant Times* ve *Shipping Gazette* idi.[^113][^114] 1858 ve 1859 yıllarında İskenderiye şehrinde *Il Progreso* olarak bilinen bir İtalyan gazetesi kuruldu.[^115] [^1]: Stavrianos, p. 211 [^2]: Ibid.; Yalaman, The Development Of Modern Turkey,28;Karaman,“Osmanlı Modernleşmesinde Basın,” 136;E.Ö.Gönenç,“Türkiye'de Gazete Yayıncılığının Başlaması ve Gelişmesi,” İstanbul Üniversitesi İletişim Fakültesi Dergisi,2003,165-167,https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/212413 ; Murat Özgen,“Türk Basınının Gelişimine Tarihsel Bir Yaklaşım ve Değerlendirme,” İstanbul Üniversitesi İletişim Fakültesi Dergisi, no: 11, 2001, 19–23,http://www.journals.istanbul.edu.tr/iuifd/article/view/1019013601/1019012817 [^3]: Groc & Çağlar, p. 6 [^4]: Gerçek, Selim Nüzhet: “Fransızca Takvîm-i Vekâyî: Le Moniteur Ottoman”, Yeni Türk Mecmûası, Sayı: 3, Birinci Kanun 1932 [^5]: Göncüoğlu, Süleyman Faruk (2010). "İlk gazeteler" İstanbul'un İlkleri Enleri,İstanbul: Ötüken,s. 105 [^6]: Wendell, p. 143 [^7]: Max Sewell,"The Discovery of the Rosetta Stone" ,Napoleon-series.org,Retrieved 2007-03-17 [^8]: Orhan Kiloğlu, ilk Türkçe Gazete Vakayi-i Mısriye, Tarih ve Toplum, s. 58 (İstanbul Ekim 1988), s. 201-204 [^9]: Tripp (ed.), p. 2; Amin, Fortna & Frierson, p. 99; Hill, p. 172 [^10]: Yazıcı, Nesimi: “Vekâyî-i Mısriye Üzerine Birkaç Söz”, OTAM (Ankara Üniversitesi Osmanlı Tarihi Araştırma ve Uygulama Merkezi Dergisi), No: 2, 1991 [^11]: ibrahim Abduh, Tarihu Vakayii'I-Mısriye, Kahire, 1983 [^12]: Sözen, Edibe "Yeni Osmanlılar ve Gazetecilik İstanbul Üniversitesi İletişim Fakültesi Dergisi, Cilt 0, Sayı 1-2, Oca 1992 [^13]: Lewis, Bernard. Modern Türkiye'nin Doğuşu [^14]: Perihan Ölker, “Ceride-i Havadis ve Hakayıkul Vekayi Gazetelerinde Türk Dili İle İlgili İki Yazı”, Turkish Studies-İnternatıonal Periodical For The Languages, Literature And History Of Turkish Or Turkic, Volume VIII/IX, Summer, Ankara 2013,s. 2023 [^15]: Ágoston & Masters, p. 433 [^16]: S.Gezgin,"Gazeteciliğin ve Türk Yazılı Basınının Kısa Tarihsel Prespektifi,İstanbul Üniversitesi İletişim Fakültesi Dergisi,2004,11–24,http://www.journals.istanbul.edu.tr/iuifd/article/view/1019012945/1019012173 [^17]: Çapanoğlu, Münir Süleyman: Basın Tarihine Dair Bilgiler ve Hatıralar, İstanbul, Hür Türkiye Dergisi Yayınları, 1962 [^18]: Ágoston & Masters, p. 433 [^19]: Kendall,p.338 [^20]: Kendall,p.340 [^21]: Kendall,p.340 [^22]: İskit, Server: Türkiye’de Matbuat İdareleri ve Politikaları, Başbakanlık Basın Yayın Umum Müdürlüğü Yayınları, 1943 [^23]: Kendall,p.339 [^24]: Kendall,p.331 [^25]: Kendall,p.337 [^26]: Kendall,p.338 [^27]: Kendall,p.338 [^28]: Kendall,p.339 [^29]: Strauss, "A Constitution for a Multilingual Empire," p. 22 (PDF p. 24) [^30]: Koloğlu, Orhan: “Girit’te Türkçe Basın”, Tarih ve Toplum, Sayı: 48, Aralık 1987, ss. 9-12 [^31]: Strauss,Johann "Twenty Years in the Ottoman capital: the memoirs of Dr. Hristo Tanev Stambolski of Kazanlik (1843-1932) from an Ottoman point of view." In: Herzog, Christoph and Richard Wittmann (editors). Istanbul - Kushta - Constantinople: Narratives of Identity in the Ottoman Capital, 1830-1930. Routledge, 10 October 2018, 9781351805223. p. 267 [^32]: Strauss,Johann "Twenty Years in the Ottoman capital: the memoirs of Dr. Hristo Tanev Stambolski of Kazanlik (1843-1932) from an Ottoman point of view." In: Herzog, Christoph and Richard Wittmann (editors). Istanbul - Kushta - Constantinople: Narratives of Identity in the Ottoman Capital, 1830-1930. Routledge, 10 October 2018, 9781351805223. p. 267 [^33]: Yalaman, The Development of Modern Turkey, 78 [^34]: Arşivlenmiş kopya. [^35]: Kendall,p.340 [^36]: Kendall,p.338 [^37]: Kendall,p.338 [^38]: Kendall,p.338 [^39]: Kendall,p.338 [^40]: Strauss, "A Constitution for a Multilingual Empire," p. 29 (PDF p. 31) [^41]: Kendall,p.330 CITED: p.342 [^42]: Strauss,Johann "Twenty Years in the Ottoman capital: the memoirs of Dr. Hristo Tanev Stambolski of Kazanlik (1843-1932) from an Ottoman point of view." In: Herzog, Christoph and Richard Wittmann (editors). Istanbul - Kushta - Constantinople: Narratives of Identity in the Ottoman Capital, 1830-1930. Routledge, 10 October 2018, 9781351805223. p. 267 [^43]: Kendall,p.340 [^44]: Yalaman, The Development of Modern Turkey, 78 [^45]: Arşivlenmiş kopya. [^46]: Yalaman, The Development of Modern Turkey, 78 [^47]: "Introduction" Press and Mass Communication in the Middle East: Festschrift for Martin Strohmeier. University of Bamberg Press,2018-02-28,ss. v-..Cited: p.xi [^48]: Publisher of the newspaper Konstantinoupolis for half a century. Following the trail of Dimitris Nikolaidis in the Ottoman archives. University of Bamberg Press, 28 Şubat 2018, s. 33-. [^49]: Kendall,p.331 [^50]: Kendall,p.331 [^51]: Strauss, "A Constitution for a Multilingual Empire," p. 25 (PDF p. 27) [^52]: Strauss, "A Constitution for a Multilingual Empire," p. 34 (PDF p. 36) [^53]: Strauss, "A Constitution for a Multilingual Empire," p. 34 (PDF p. 36) [^54]: Strauss, "A Constitution for a Multilingual Empire," p. 25 (PDF p. 27) [^55]: Strauss, Johann. "Language and power in the late Ottoman Empire" (Chapter 7). In: Murphey, Rhoads (editor). Imperial Lineages and Legacies in the Eastern Mediterranean: Recording the Imprint of Roman, Byzantine and Ottoman Rule. Routledge, 7 July 2016,(, 9781317118442), Google Kitaplar PT192 [^56]: Strauss, "A Constitution for a Multilingual Empire," p. 26 (PDF p. 28) [^57]: Strauss, "A Constitution for a Multilingual Empire," p. 25-26 (PDF p. 27-28) [^58]: Strauss, "A Constitution for a Multilingual Empire," p. 22 (PDF p. 24) [^59]: Strauss, "A Constitution for a Multilingual Empire," p. 36 [^60]: The First Ottoman Experiment in Democracy. 2010, s. 21-51. [^61]: Strauss, "A Constitution for a Multilingual Empire," p. 22 (PDF p. 24) [^62]: Strauss, "A Constitution for a Multilingual Empire," p. 32 (PDF p. 34) [^63]: A Constitution for a Multilingual Empire," p. 29 (PDF p. 31) [^64]: A Constitution for a Multilingual Empire," p. 29 (PDF p. 31) [^65]: "Publisher of the newspaper Konstantinoupolis for half a century,Following the trail of Dimitris Nikolaidis in the Ottoman archives",Press and Mass Communication in the Middle East: Festschrift for Martin Strohmeier,University of Bamberg Press,2018-02-28,ss,pp.33 ,- Volume 12 of Bamberger Orientstudien - Old 3863095278 // Cited: p.37 [^66]: Press and Mass Communication in the Middle East: Festschrift for Martin Strohmeier. University of Bamberg Press, 28 Şubat 2018, s. 33-. [^67]: Press and Mass Communication in the Middle East: Festschrift for Martin Strohmeier. University of Bamberg Press, 28 Şubat 2018, s. 33-. [^68]: Strauss, "A Constitution for a Multilingual Empire," p. 22 (PDF p. 24) [^69]: Strauss, "A Constitution for a Multilingual Empire," p. 24 (PDF p. 26) [^70]: Strauss, "A Constitution for a Multilingual Empire," p. 22 (PDF p. 24) [^71]: Strauss, "A Constitution for a Multilingual Empire," p. 25 (PDF p. 27) [^72]: Kendall,p.331 [^73]: Francophone press in the Ottoman Empire. French National Library. [^74]: Strauss, Johann. "Language and power in the late Ottoman Empire" (Chapter 7). In: Murphey, Rhoads (editor). Imperial Lineages and Legacies in the Eastern Mediterranean: Recording the Imprint of Roman, Byzantine and Ottoman Rule. Routledge, 7 July 2016. (, 9781317118459), p.122 [^75]: Kendall,p.331 [^76]: Strauss, Johann. "Language and power in the late Ottoman Empire" (Chapter 7). In: Murphey, Rhoads (editor). Imperial Lineages and Legacies in the Eastern Mediterranean: Recording the Imprint of Roman, Byzantine and Ottoman Rule. Routledge, 7 July 2016. (, 9781317118459), p.122 [^77]: Francophone press in the Ottoman Empire. French National Library. [^78]: Strauss, "A Constitution for a Multilingual Empire," p. 22 (PDF p. 24) [^79]: Louis de Laus de Boisy, "The Institute of Egypt," Napoleon: Symbol for an Age, A Brief History with Documents, ed. Rafe Blaufarb (New York: Bedford/St. Martin’s, 2008), 45-48 [^80]: Gillet,T(1800),Memoirs Relative to Egypt Published during the Campaigns of Napoleon Bonaparte in the Years 1798 and 1799 (translation) Paris: Salisbury-Square [^81]: ibrahim Abduh, Tatavvuru's-Sıhafeti'l-Mısriye (1798-1951),Kahire,1951 [^82]: http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/cb32695298v/date?rk=21459;2 // city from https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k6738667f?rk=21459;2 [^83]: https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/cb32696967r/date.item // city from https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k5814716q?rk=21459;2 [^84]: http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/cb32698490c/date?rk=42918;4 // city from https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k9341936?rk=21459;2 [^85]: Before the Holocaust, Ottoman Jews supported the Armenian genocide’s ‘architect’. 7 Eylül 2018. [^86]: Arşivlenmiş kopya. [^87]: http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/cb32750239g/date?rk=107296;4 // city from https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k4530064r.item [^88]: https://archives.saltresearch.org/handle/123456789/129124 and https://archives.saltresearch.org/handle/123456789/129469 and https://archives.saltresearch.org/handle/123456789/129267 and https://archives.saltresearch.org/handle/123456789/129327 [^89]: https://archives.saltresearch.org/handle/123456789/129179 and https://archives.saltresearch.org/handle/123456789/129075 [^90]: https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/cb32797343h/date?rk=128756;0 // https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k67394991/f1.item.zoom [^91]: Arşivlenmiş kopya. [^92]: http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/cb32798884q/date?rk=171674;4 // https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k6738670x.item [^93]: http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/cb327989186/date?rk=193134;0 // https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k934188r?rk=21459;2 [^94]: Arşivlenmiş kopya. [^95]: Osmanlı'dan Cumhuriyet'e Fransızca basın: Fransa Millî Kütüphanesi'nde (Bibliothèque Nationale De France) bulunan Fransızca yayımlanmış Osmanlı gazete, dergi ve yıllıkları koleksiyonu. Türkiye Siyaset Bilimi Dergisi, 2022, s. 112-136. [^96]: Titres de presse francophone en Égypte. [^97]: https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/cb328337903/date?rk=386268;0 // city from https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k9341813 [^98]: Arşivlenmiş kopya. [^99]: Arşivlenmiş kopya. [^100]: Arşivlenmiş kopya. [^101]: Titres de presse francophone en Égypte. [^102]: Kendall,p.331 [^103]: Kendall,p.331 [^104]: Kendall,p.331 [^105]: Bradshaw's Continental Railway, Steam Transit, and General Guide, for Travellers Through Europe. W.J. Adams,1875. p.657 [^106]: Arşivlenmiş kopya. [^107]: Kendall,p.331 [^108]: Arşivlenmiş kopya. [^109]: Arşivlenmiş kopya. [^110]: Arşivlenmiş kopya. [^111]: https://archives.saltresearch.org/handle/123456789/129377 and https://archives.saltresearch.org/handle/123456789/129426 [^112]: Kendall,p.331 [^113]: Bradshaw's Continental Railway, Steam Transit, and General Guide, for Travellers Through Europe. W.J. Adams,1875. p.657 [^114]: Arşivlenmiş kopya. [^115]: Kendall,p.331