# Osmanlı-Bizans Savaşı (1421-1424)

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1-Bizans_Sava%C5%9F%C4%B1_(1421-1424)
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Osmanlı-Bizans Savaşı (1421-1424), https://tr.wikipedia.org/wiki/Osmanl%C4%B1-Bizans_Sava%C5%9F%C4%B1_%281421-1424%29 (CC-BY-SA-4.0)

![](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/ce/II._Murat.jpg/1280px-II._Murat.jpg)
* (Konstantin Kapıdağlı, public-domain)*

- **Çatışma:** Osmanlı-Bizans Savaşı (1421-1424)
- **Parçası:** Bizans-Osmanlı Savaşları
- **Tarih:** 1421-1424
- **Yer:** İstanbul, Selanik, Attika, Mora
- **Sebep:** II. Murad'ın tahta çıkmasından sonra Bizans İmparatorluğu'nun barışı yenilemeye yanaşmayıp, Düzmece Mustafa İsyanı'nı çıkarması
- **Sonuç:** Osmanlı zaferi
- **Coğrafi değişiklikler:** Osmanlı, Silivri-Terkos hattının batısındaki toprakları ile Aleksandreya ve Kalamarya'yı geri aldı
- **Savaşan:** 20px Osmanlı İmparatorluğu; Bizans İmparatorluğu; Mora Despotluğu; Selanik Tekfuruğu
- **Komutan:** 20px II. Murad; 20px Evrenosoğlu Burak Bey; 20px Turahan Bey; II. Manuil; II. Theodoros Paleologos (Mora despotu); Andronikos (Selanik despotu)

**Osmanlı-Bizans Savaşı (1421-1424)**, [Bizans-Osmanlı savaşları](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bizans-Osmanl%C4%B1_sava%C5%9Flar%C4%B1)'nın Osmanlı zaferiyle sonuçlanan bir evresi.

[II. Murad](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Murad) 1421 yılında tahta çıkmasının ardından [Mustafa Çelebi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mustafa_%C3%87elebi_%28I._Bayezid%27in_o%C4%9Flu%29)'yi serbest bırakıp destekleyerek [Düzmece Mustafa İsyanı](https://turkipedia.org/tr/wiki/D%C3%BCzmece_Mustafa_%C4%B0syan%C4%B1)'nın başlamasına neden olan [Bizans İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bizans_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'na karşı [Osmanlı Devleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'nin açtığı savaşta [İstanbul Kuşatması (1422)](https://turkipedia.org/tr/wiki/Konstantinopolis_Ku%C5%9Fatmas%C4%B1_%281422%29) sonuçsuz kalsa da, Türk birliklerinin [Selanik](https://turkipedia.org/tr/wiki/Selanik), [Attika](https://turkipedia.org/tr/wiki/Attika) ve [Mora](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mora_Seferi_%281423%29) bölgelerinde kazandığı başarılar üzerine, [Bizans İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bizans_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) 22 Şubat 1424'te haraç yükümlülüğüne ve toprak kaybına mecbur eden bir anlaşma imzalamak zorunda kaldı.

## Savaşın nedenleri

[II. Murad](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Murad) 1421 yılında tahta çıktığında [cülûs](https://turkipedia.org/tr/wiki/C%C3%BCl%C3%BBs)unu bildirmek ve babası [I. Mehmed](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Mehmed)'in akdetmiş olduğu anlaşmaları yenilemek için [Karaman](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karamano%C4%9Fullar%C4%B1_Beyli%C4%9Fi) ve [Menteşe](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mente%C5%9Fe_Beyli%C4%9Fi) beyleri ile [Macaristan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Macaristan_Krall%C4%B1%C4%9F%C4%B1) Kralı Sigismund'a ve [Bizans](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bizans_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) İmparatoru [II. Manuil](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Manuil)'e elçiler gönderdi. Beyliklerle anlaşmalar yenilenip, Macaristan Krallığı'yla da beş senelik ateşkes anlaşması yapılırken, [Bizans İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bizans_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'yla anlaşmanın yenilenmesi mümkün olmadı.

Zira, II. Murad'ın elçilerinin [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'a varmasından önce [II. Manuil](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Manuil)'in elçileri Paleolog Lakines ile Teologos Coraks, [I. Mehmed](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Mehmed)'in [vasiyet](https://turkipedia.org/tr/wiki/Vasiyet)namesinin hükmünün icrasını talep etme göreviyle [Bursa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bursa)'ya gitmişlerdi. elçiler, bu vasiyetname uyarınca, [I. Mehmed](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Mehmed)'in ardılı olan diğer iki erkek kardeşinin İmparator'a teslim edilmesini talep ettiler, aksi takdirde ise [Yıldırım Beyazıt](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Bayezid)'ın "oğlu ve veliahtı" [Mustafa Çelebi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mustafa_%C3%87elebi_%28I._Bayezid%27in_o%C4%9Flu%29)'nin serbest bırakılarak "Osmanlı Avrupası'nın hâkimi" addedileceğini ve bir süre sonra da "Osmanlı Asyası'nın da hâkimi" olarak kabul edilerek meşru hükümdar olarak tanınacağını bildirdiler. Bizans elçileriyle müzakereleri Padişah adına yürüten Sadrazam [Bayezid Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bayezid_Pa%C5%9Fa) bu talebi reddetti.

Bunun üzerine [II. Manuil](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Manuil), Dimitrius Laskaris Leondarius komutasında on kadırgalık bir filoyu [Limni](https://turkipedia.org/tr/wiki/Limni)'ye göndererek, burada rehin tutulan [Mustafa Çelebi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mustafa_%C3%87elebi_%28I._Bayezid%27in_o%C4%9Flu%29) ile kader arkadaşı [Cüneyd Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0zmiro%C4%9Flu_C%C3%BCneyd_Bey)'in serbest bırakılarak Osmanlı Devleti'nin Avrupa'daki topraklarına nakledilmeleri emrini verdi. [Limni](https://turkipedia.org/tr/wiki/Limni)'de [II. Manuil](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Manuil)'in önerdiği koşulları teyidle [Bizans İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bizans_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'yla bir anlaşma yapan [Mustafa Çelebi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mustafa_%C3%87elebi_%28I._Bayezid%27in_o%C4%9Flu%29) Bizans'ın vereceği desteğe karşılık, [II. Murad](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Murad)'a karşı mücadelesinde başarılı olması halinde, [Gelibolu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gelibolu), [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'un kuzeyinden Osmanlı-[Boğdan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bo%C4%9Fdan) sınırına kadar [Karadeniz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karadeniz) sahilindeki bütün şehirler ile güneyde [Aynoroz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Aynoroz)'a kadarki şehirleri [Bizans İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bizans_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'na iade etmeyi taahhüt etti.

Anlaşmanın akdedilmesinden sonra da Bizans Filosu Komutanı Laskaris onu ve [Cüneyd Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0zmiro%C4%9Flu_C%C3%BCneyd_Bey)'i [Limni](https://turkipedia.org/tr/wiki/Limni)'den [Gelibolu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gelibolu)'ya nakletti. Bu suretle, henüz sekiz yıl önce [Fetret Devri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fetret_Devri)'nden çıkmış Osmanlı Devleti'ni yeni bir iç karışıklığa sürükleyecek [Düzmece Mustafa İsyanı](https://turkipedia.org/tr/wiki/D%C3%BCzmece_Mustafa_%C4%B0syan%C4%B1) başladı.

Bununla birlikte, Mustafa Çelebi'nin refakatindeki Laskaris'in askerlerini azad edip [II. Manuil](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Manuil)'le anlaşmasına riayet etmeyeceğine dair emareler gösterince, [II. Manuil](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Manuil) bu defa [II. Murad](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Murad)'la uzlaşma yollarını aradı. [II. Murad](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Murad) Sadrazam [Çandarlı İbrahim Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._%C3%87andarl%C4%B1_%C4%B0brahim_Pa%C5%9Fa)'yı (selefi Bayezid Paşa Mustafa Çelebi'ye yenilip esir düşmüş, ardından öldürülmüştü) İmparator'a elçi olarak yolladı ve Bizans 12 yıl önce nasıl babası [I. Mehmed](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Mehmed)'yi [Musa Çelebi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Musa_%C3%87elebi)'nin harekâtına karşı desteklediyse, kendisinin de Mustafa Çelebi'ye karşı desteklenmesi talebini iletti. Ancak, [II. Manuil](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Manuil)'in [II. Murad](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Murad)'ın iki erkek kardeşini rehin olarak göndermesi koşulunda ısrar etmesi nedeniyle müzakereler kesildi.

## Savaşın gelişimi

### İstanbul Kuşatması (1422)

![İmparator II. Manuil](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/d/db/Manuel_II_Paleologus.jpg)
*İmparator II. Manuil (The original uploader was Pitchka at İngilizce Vikipedi ., public-domain)*

1422 yılının ilk aylarında [Düzmece Mustafa İsyanı](https://turkipedia.org/tr/wiki/D%C3%BCzmece_Mustafa_%C4%B0syan%C4%B1)'nı bastırmayı başaran [II. Murad](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Murad), [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul) üzerine yürümek üzere hazırlıklara başladı. Tüm planları kısa sürede boşa çıkan [II. Manuil](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Manuil) ise müzakerelerin kesilmesi konusunda suçu maktul [Bayezid Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bayezid_Pa%C5%9Fa)'ya atmak üzere bir elçi heyeti gönderdiyse de bunlar [II. Murad](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Murad) tarafından kabul olunmadı.

Mayıs ayında Bizans toprakları [Mihaloğlu Mehmed Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mihalo%C4%9Flu_Mehmed_Bey) komutasındaki akıncılar tarafından surlara kadar tahrip edildikten sonra yaklaşık 10.000 kişilik Türk ordusu surların önünde göründü. Ufak çaplı çarpışmalar sürerken, [II. Murad](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Murad)'ın kardeşi [Küçük Mustafa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mustafa_%C3%87elebi_%28I._Mehmed%27in_o%C4%9Flu%29)'nın [Karaman](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karamano%C4%9Fullar%C4%B1_Beyli%C4%9Fi) ve [Germiyan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Germiyano%C4%9Fullar%C4%B1_Beyli%C4%9Fi) Beylerinin takviye ettikleri birlikleriyle [İznik](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0znik)'i alıp [Bursa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bursa)'yı kuşattığı haberi alındı. Bu durumda II. Murad İstanbul'a karşı 10 Ağustos'ta (sonuç getirmeyen) son bir genel taarruz yaptırdı ve şehri abluka altında tutmaya devam edecek bir kuvvet bırakarak [Edirne](https://turkipedia.org/tr/wiki/Edirne)'ye döndü ve oradan [Anadolu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Anadolu)'ya geçti. Eylül ayında ise İstanbul'a uygulanan abluka tamamen kaldırıldı. İstanbul bir kez daha [Osmanlı Devleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'ne başka bir yerden gelen tehdit sayesinde kurtulmuştu. Bununla birlikte [Fetret Devri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fetret_Devri) döneminde [Trakya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Trakya)'da Osmanlı Devleti'nden geri aldığı bütün toprakları da kaybetmişti.

### Mora Seferi (1423)

[II. Murad](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Murad) 20 Şubat 1423'te [Küçük Mustafa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mustafa_%C3%87elebi_%28I._Mehmed%27in_o%C4%9Flu%29)'nın ayaklanmasını da kesin olarak bastırıp [Candaroğulları](https://turkipedia.org/tr/wiki/Candaro%C4%9Fullar%C4%B1_Beyli%C4%9Fi) üzerine yürürken, Teselya Sancakbeyi [Turahan Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/Turahan_Bey)'i de (bazı kaynaklarda [Evrenosoğlu İsa Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/Evrenoso%C4%9Flu_%C4%B0sa_Bey)) [Bizans İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bizans_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'nun [Yunanistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yunanistan) anakarasındaki topraklarının üzerine yolladı. [Mora Yarımadası](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mora_Yar%C4%B1madas%C4%B1)'nı Yunanistan anakarasına bağlayan [Korint Kıstağı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Korint_K%C4%B1sta%C4%9F%C4%B1)'nın kapatmak üzere inşa edilmiş ve [II. Manuil](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Manuil) tarafından tahkim edilmiş Hexamilion (Germe) surunu 1 Mayıs'ta zapteden Turahan Bey Mora'ya girdi. [Lakedemonya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sparta), Kardiça (Gardica) ve [Davia](https://turkipedia.org/tr/wiki/Davia) kalesini (Arkadya bölgesinde) zaptetti. 5 Haziran'da ise Davia şehrinin surlarının yanında muhafız Arnavut birliklerine karşı giriştiği [Davia Muharebesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Davia_Muharebesi)'nde büyük bir zafer elde etti ve 800 esir aldı.

### Selanik Kuşatması (1423)

Selanik [I. Bayezid](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Bayezid) döneminde (1394) Osmanlı egemenliğine geçmişse de, [Fetret Devri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fetret_Devri)'nde başlayan taht mücadelesinde İmparator [II. Manuil](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Manuil)'in desteğini sağlamak isteyen [Süleyman Çelebi](https://turkipedia.org/tr/wiki/S%C3%BCleyman_%C3%87elebi)'nin 1403 yılında [VII. İoannis](https://turkipedia.org/tr/wiki/VII._%C4%B0oannis)'le akdettiği [Gelibolu Antlaşması](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gelibolu_Antla%C5%9Fmas%C4%B1)'yla ([Kartal](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kartal), [Pendik](https://turkipedia.org/tr/wiki/Pendik), [Gebze](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gebze), [Silivri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Silivri) ve [Tesalya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Teselya)'yla birlikte) Bizanslılara geri verilmişti.

1422 yazında [Evrenosoğlu Burak Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/Evrenoso%C4%9Flu_Burak_Bey) önce Selanik çevresindeki [Aleksandreya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Aleksandreya) ve [Kalamarya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kalamarya)'yı zaptetti. 1423'te ise Selanik tam bir kuşatma altına alındı. Uzun süreli ve etkili Türk hücumları sonucunda şehirde başgösteren kıtlık sonucunda çaresiz kalan [II. Manuil](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Manuil)'in oğlu Selanik Despotu Andronikos 7 Temmuz 1423'te bir miktar para karşılığında Selanik'i [Venedik](https://turkipedia.org/tr/wiki/Venedik_Cumhuriyeti)'e sattı.

## Savaşın sonucu

Selanik'in Venediklilere satılması büyük bir buhrana neden oldu. Venedik, Osmanlılar'ın [Selanik](https://turkipedia.org/tr/wiki/Selanik)'in işgalini tanıması için bir taraftan yıllık haraç vermeyi (1.500-2.000 düka altını) teklif ediyor, diğer taraftan Pietro Loredano kumandasında donanmasını Gelibolu karşısına gönderirken, genel bir taarruz için [İzmiroğlu Cüneyd Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0zmiro%C4%9Flu_C%C3%BCneyd_Bey), Eflak Prensi [I. Mirça](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Mir%C3%A7a) ve Macar kralı [Sigismund](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sigismund_%28Kutsal_Roma_imparatoru%29)'la ittifak hazırlıyordu. Osmanlılar, İstanbul'un da Venedikliler'e teslim edileceği endişesine kapıldı. Venedik'ten beklediği yardımı da bulamayan Bizans İmparatorluğu da barışa yanaştı.Cenevizliler'in aracılığı ile II. Murad, yeni Bizans İmparatoru [VIII. İoannis](https://turkipedia.org/tr/wiki/VIII._%C4%B0oannis)'le barış antlaşması ([Ahidnâme](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ahidn%C3%A2me)) imzaladı (22 Şubat 1424).

Bu Ahidnâmeyle Bizans İmparatorluğu;

- [Osmanlı Devleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'ne yıllık 100.000 [akçe](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ak%C3%A7e) ya da 30.000 [düka](https://turkipedia.org/tr/wiki/D%C3%BCka) [cizye](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cizye) ödemeyi kabul etti.
- [Silivri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Silivri) ve [Terkos](https://turkipedia.org/tr/wiki/Durug%C3%B6l) hisarları haricinde bu hattın batısında kalan (1403 tarihli [Gelibolu Antlaşması](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gelibolu_Antla%C5%9Fmas%C4%B1)'yla elde etmiş olduğu) Marmara, Ege ve Karadeniz kıyılarındaki tüm toprakları Osmanlı Devleti'ne terk etti.

Ayrıca [Turahan Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/Turahan_Bey)'in [Mora Seferi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mora_Seferi_%281423%29) sonucunda da [Mora Despotluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mora_Despotlu%C4%9Fu);

- Yıllık [haraç](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hara%C3%A7) vermeye mecbur kaldı.
- [Korint Kıstağı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Korint_K%C4%B1sta%C4%9F%C4%B1) boyunca yapılan Heksamilyon (Kerme) surlarını yeniden inşa etmemeyi taahhüt etti.

Neticede, Bizans İmparatoru [II. Manuil](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Manuil)'in yanlış olarak değerlendirilebilecek hesabı neticesinde [Bizans İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bizans_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) toprak kaybına uğrayarak [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul) çevresine sıkıştı, Selanik'i kaybetti ve [Mora](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mora)'yla bağlantısı tamamen koptu.

Bu barış antlaşmasından hemen sonra Eflâk Voyvodası Mirça ve Sırp Despotu [Lazar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Stefan_Lazarevi%C3%A7) [II. Murad](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Murad)'ın sarayına gelerek [Ahidnâme](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ahidn%C3%A2me)lerini yenilediler. Ardından Sırp elçinin refakatinde [Kutsal Roma İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kutsal_Roma_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) tahtına da geçmiş Macar Kralı Sigismund'u tebrike giden Türk elçisi [II. Murad](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Murad)'ın barış teklifini iletti (Macaristan'la ateşkes yürürlükteydi). Sigismund teklifi kabul edince 1424 Temmuz ayında [Sulhname](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sulhname) imzalandı.

Bu sayede batıdaki komşularıyla barış yapan [II. Murad](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Murad) önce [İzmiroğlu Cüneyd Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0zmiro%C4%9Flu_C%C3%BCneyd_Bey), ardından da [Venedik](https://turkipedia.org/tr/wiki/Venedik_Cumhuriyeti)'le mücadelesine yönelme olanağı buldu.

## Dış bağlantılar

- ["Büyük Osmanlı Tarihi", Joseph von Hammer, cilt 2](https://hacikaanonaran1.files.wordpress.com/2014/12/cilt3.pdf)
- [|tarih=6 Nisan 2020  İslam Ansiklopedisi, "Murad II" maddesi, Müellif: Halil İnalcık](https://islamansiklopedisi.org.tr/murad-ii{{Webarşiv|url=https://web.archive.org/web/20200406202137/http://www.islamansiklopedisi.org.tr/murad-ii)