# Osmanlı'nın Fas seferi > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1'n%C4%B1n_Fas_seferi > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Osmanlı'nın Fas seferi, https://tr.wikipedia.org/wiki/Osmanl%C4%B1%27n%C4%B1n_Fas_seferi (CC-BY-SA-4.0) ![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/3/3a/Ottoman_miniature_depicting_the_capture_of_Fez_under_the_command_of_Ramazan_Pasha%2C_Beylerbey_of_Algiers..jpg) * (Esra Öz, CC-BY-SA-4.0)* - **Çatışma:** Osmanlı'nın Fas seferi - **Tarih:** Ocak 1554, Mart 1576 - **Yer:** Fes Krallığı, Fas - **Sonuç:** Osmanlı zaferi; Osmanlı kuvvetleri Fez'i fethederek himayesi altına alır.; Osmanlı'nın Fas'ta geçici nominal olarak tanınması. - **Savaşan:** Saadi Sultanlığı; 1554 seferi24px Osmanlı İmparatorluğu; Cezâyir-i Garp; 23px|Kuku Krallığı Kuku Krallığı; Debdou Eyaleti1576 seferi; Abd el-Malik'in kuvvetleri; 25x25px|Osmanlı İmparatorluğu Osmanlı İmparatorluğu; Cezâyir-i Garp - **Komutan:** Muhammed eş-Şeyh; Muhammed el-Mutawakkil; Ali Ebu Hasan; Mervan el-Malik; 24px I. Süleyman; 24px III. Murad; Salih Reis; Ramazan Paşa **Osmanlı'nın Fas seferi**, 16. yüzyılda [Osmanlı İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'nun [Fas](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fas)'a düzenlediği birkaç seferden oluşur. ## Fes'in Ele Geçirilmesi (1554) ### Arka plan 16. yüzyılın başlarında [Fas](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fas), tek bir hanedan altında birleşmemişti ve [Vattâsîler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Vatt%C3%A2s%C3%AEler) ile [Saadiler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Saadiler) arasındaki düşmanlık başladı. Bu düşmanlıktan dolayı Vattâsîler, [Osmanlı İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'ndan askeri yardım istedi. ### İlk himayelik 1545'te Kuzey Fas'taki Wattasid hükümdarı Ali Abu Hassun, Osmanlı padişahının tam yetkisini tanıdı, bir bağlılık mektubu gönderdi ve kendisini bir [Osmanlı vasalı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu%27nun_ba%C4%9F%C4%B1ml%C4%B1_ve_hara%C3%A7g%C3%BCzar_devletleri_listesi) olarak [Fes](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fes%2C_Fas)'i Osmanlı toprağı olarak ilan etti.[^1][^2][^3][^4] Daha sonra 1549'da, Wattasidler Fez'i liderleri Muhammed eş-Şeyh komutasındaki Saadî rakiplerine kaptırınca Osmanlılar askeri olarak müdahale etmedi.[^5] ### İkinci himayelik Ebu Hasan'ın Osmanlılarla ittifakı nihayetinde 1554'te [Fez'in alınmasına](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fes%27in_Zapt%C4%B1_%281554%29) yol açtı. Louis de Chénier'e göre, [Salih Reis](https://turkipedia.org/tr/wiki/Salih_Reis)'in kuvvetleri 4.000 askerden oluşuyordu ve Muhammed kül-Şeyh'in kuvvetleri 20.000'den fazlaydı ve Salih Reis'in ordusundan sayıca üstündü.[^6] Ernest Mercier'e göre Salih Reis'in birliklerinin sayısı 11.000, kül Şeyh'in kuvvetlerinin sayısı 40.000 idi.[^7] Salah Reis, Saadianları yenmeyi ve Fes'i fethetmeyi başardı ve Wattasid hükümdarı Ebu Hassun'u Osmanlıların bir tebası olarak tahta çıkardı.[^8] ### Sonraları [Kabîliye](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kab%C3%AEliye)'dekiler [Osmanlılar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_T%C3%BCrkleri)'ın ve [Berberiler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Berberiler)'in çekilmesini talep ederek dört ay boyunca halka zulüm ederek [Fes](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fes%2C_Fas)'de kaldılar. Fes'den çekilmesi üzerine [Salih Reis](https://turkipedia.org/tr/wiki/Salih_Reis), Saadi hükümdarına düşmanı Ali Ebu Hasan'a daha fazla yardım etmeyeceğine dair güvence verdi.[^9] Ali Ebu Hasan daha sonra ordusuna paralı askerler aldı. Ancak [Vattâsîler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Vatt%C3%A2s%C3%AEler), Osmanlı birliklerinin yardımı olmadan [Tadla Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tadla_Sava%C5%9F%C4%B1)'nda yenildiler ve Fes, [Saadiler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Saadiler) tarafından yeniden ele geçirildi.[^10] ## Fes'in Ele Geçirilmesi (1576) [Saadi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Saadiler) hükümdarı eş-Şeyh, Osmanlılar tarafından öldürüldükten sonra Abdülmelik ve kardeşi [Fas'tan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Saadiler) kaçtı. Abdülmelik sürgünü sırasında Osmanlı müesses nizamının bir üyesi oldu. [III. Murad](https://turkipedia.org/tr/wiki/III._Murad), Saadi tahtını kazanmasına yardım etme desteği karşılığında Abdülmelik tarafından Fas'ı Osmanlı himayesine alma teklifini kabul etti.[^11] III. Murad daha sonra [Cezayir](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cez%C3%A2yir-i_Garp_%28eyalet%29) valisi [Ramazan Paşa'ya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ramadan_Pasha) Fas'ı işgal etmesini ve Abdülmelik'i Osmanlıya bağlı bey olarak tahta oturtmasını emretti.[^12][^13] ### Üçüncü himayelik Ramazan Paşa, Abdülmelik ve Osmanlı ordusuyla birlikte Fes'e geldi, Fes kolayca fethedildi. Bu mağlubiyetin ardından Saadi hükümdarı Ebu Abdullah Muhammed, [Marakeş](https://turkipedia.org/tr/wiki/Marake%C5%9F)'e kaçtı. Ancak Marakeş de fethedildi.[^14] Abdülmelik, [Osmanlı himayesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu%27nun_ba%C4%9F%C4%B1ml%C4%B1_ve_hara%C3%A7g%C3%BCzar_devletleri_listesi) altında Fas'ın yönetimini üstlendi.[^15][^16][^17][^18][^19][^20] [III. Murad](https://turkipedia.org/tr/wiki/III._Murad)'ın adı Cuma namazında anıldı ve [İslam dünyası](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0slam_d%C3%BCnyas%C4%B1)ndaki iki egemenlik simgesi olarak madeni paraların üzerinde yer aldı.[^21] [^1]: The Appearance of Vassal States and “Suzerainty” in the Ottoman Empire:The Case of Wallachia and Moldavia - Mayuzumi Akitsu [^2]: Jamil M. Abun-Nasr (20 August 1987). [^3]: Ahmad Al-Mansur: Islamic Visionary - s.11 Richard Lee Smith Pearson Longman [^4]: The Last Great Muslim Empires. s.103. [^5]: Jamil M. Abun-Nasr (20 August 1987). [^6]: The Present State of the Empire of Morocco. [^7]: Mercier, Ernest (1891). [^8]: Page 406, The Cambridge History of Africa, Vol. 3: c. 1050-c. 1600 (Volume 3) [^9]: The Present State of the Empire of Morocco. [^10]: Page 406-407, The Cambridge History of Africa, Vol. 3: c. 1050-c. 1600 (Volume 3) [^11]: Akyeampong, Emmanuel Kwaku; Jr, Professor Henry Louis Gates (2012-02-02). [^12]: The Cambridge History of Africa, Volume 3 - J. D. Fage: Pg 408 [^13]: Hess, Andrew (1978). [^14]: ‎هيسبريس تمودا‫ Volume 29, Issue 1 Editions techniques nord-africaines, 1991 [^15]: Barletta, Vincent. Death in Babylon: Alexander the Great and Iberian Empire in the Muslim Orient: Pages 82 and 104. University of Chicago Press, 15 Mayıs 2010, s. 82. [^16]: La Kalaa des Béni Abbès au XVIe siècle. p.276. Youssef Benoudjit Dahlab, 1997 [^17]: Islam et Occident méditerranéen: de la conquête aux Ottomans p.289 - Comité des travaux historiques et scientifiques [^18]: Langues et littératures, Volume 1Faculté des lettres et des sciences humaines [^19]: Hess, Andrew (1978). The Forgotten Frontier : A History of the Sixteenth-Century Ibero-African Frontier. University of Chicago Press. [^20]: A Struggle for the Sahara:Idrīs ibn ‘Alī’s Embassy toAḥmad al-Manṣūr in the Context ofBorno-Morocco-Ottoman Relations , 1577-1583 Rémi Dewière Université de Paris Panthéon Sorbonne [^21]: Page 67, Ottoman Empire and Islamic Tradition, By Norman Itzkowitz