# Osman Nedim Tuna

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Osman_Nedim_Tuna
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Osman Nedim Tuna, https://tr.wikipedia.org/wiki/Osman_Nedim_Tuna (CC-BY-SA-4.0)

**Osman Nedim Tuna** (1923-17 Temmuz 2001), [Türk](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkler) [haritacı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kartografya) ve [dilbilim](https://turkipedia.org/tr/wiki/Dilbilim)cidir. [Altay Dil Ailesi Teorisi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Altay_dilleri) ve [Türkçe - Sümerce](https://turkipedia.org/tr/wiki/S%C3%BCmer_ve_T%C3%BCrk_Dillerinin_Tarih%C3%AE_%C4%B0lgisi_ve_T%C3%BCrk_Dilinin_Ya%C5%9F%C4%B1_Meselesi) bağlantıları üzerine çalışmıştır.[^1]

## Mesleki hayatı

[Kabataş Erkek Lisesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kabata%C5%9F_Erkek_Lisesi) 1941 Fen bölümü, [İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul_%C3%9Cniversitesi_Edebiyat_Fak%C3%BCltesi) 1945 Türk Dili ve Edebiyatı bölümü lisans programı mezunudur. Üniversiteden mezun olduktan sonra 14 yıl kadar çeşitli devlet kurumlarında haritacılık yapmıştır. 1959-60 yıllarında TDK'de Eski Türkçe uzmanı olarak çalışmıştır. 1961-62 yıllarında ise [Türk Kültürünü Araştırma Enstitüsü](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk_K%C3%BClt%C3%BCr%C3%BCn%C3%BC_Ara%C5%9Ft%C4%B1rma_Enstit%C3%BCs%C3%BC)nün kurucuları arasında bulunmuş ve burada çalışmıştır. 1962'de [Fulbright](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fulbright_Program%C4%B1) bursu ile Washington Üniversitesine gitmiş, 1968 yılında [Nicholas Poppe](https://turkipedia.org/tr/wiki/Nicholas_Poppe)’nin danışmanlığında *Studies on Nahju’l-Farādis: A Method for Turkic Historical Dialectology* adlı teziyle doktora unvanı almıştır. 1969 yılından 1976 yılına kadar [Pensilvanya Üniversitesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Pensilvanya_%C3%9Cniversitesi)nde kurmuş olduğu *Turkic Studies* bölümünde çalışmıştır. 1982 [İnönü Üniversitesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0n%C3%B6n%C3%BC_%C3%9Cniversitesi) Eğitim Fakültesi altında *Türk Dili ve Edebiyatı Eğitimi* bölümünü kurmuştur. 1984'te doçent unvanı almıştır. 1987'de TDK'de Türkoloji Uygulama Kolu başkanlığına atanmıştır. 1989 yılında İnönü Üniversitesinden profesör unvanı almış, unvanı aldıktan iki gün sonra emekli olmuştur. 1993'te [Sakarya Üniversitesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sakarya_%C3%9Cniversitesi)nde Türk Dili ve Edebiyatı Bölümünü kurmuş, 1995'te yine emekli olmuştur.[^2] İnönü Üniversitesi'ndeki konferans salonlarından birine adı verilmiştir.

[Türk Dil Kurumu](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk_Dil_Kurumu) tarafından düzenlenen *3. Uluslararası Türk Dili Kurultayı*’nda *Sümer ve Türk Dillerinin Tarihî İlgisi İle Türk Dili’nin Yaşı Meselesi* adlı kitabı için kendisine *Türk Dili’ne Üstün Hizmet Ödülü ve Onurluk* verilmiştir.[^3] 1990 yılında [Türk Ocakları](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk_Ocaklar%C4%B1)ndan [Ziya Gökalp İlim ve Teşvik](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ziya_G%C3%B6kalp) ödülü almıştır.[^4]

Osman Nedim Tuna, [Türkçe](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk%C3%A7e)nin M.Ö. 3000 yılında ortaya çıktığını öne sürmüştür.[^5][^6][^7][^8]

[*Sümer ve Türk Dillerinin Tarihî İlgisi ve Türk Dilinin Yaşı Meselesi*](https://turkipedia.org/tr/wiki/S%C3%BCmer_ve_T%C3%BCrk_Dillerinin_Tarih%C3%AE_%C4%B0lgisi_ve_T%C3%BCrk_Dilinin_Ya%C5%9F%C4%B1_Meselesi) adlı Türkçe ([Çağatay Türkçesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87a%C4%9Fatayca)) ile [Sümerce](https://turkipedia.org/tr/wiki/S%C3%BCmerce) arasındaki benzerlikleri açıkladığı eseri yaklaşık 20 yıllık çalışmalarının tamamını kapsamaktadır. 1962'de [doktora](https://turkipedia.org/tr/wiki/Doktora) için gittiği [Amerika](https://turkipedia.org/tr/wiki/Amerika_Birle%C5%9Fik_Devletleri)’da, bu konudaki çalışmalarını yoğunlaştırmış ve 1982’de çalışmalarını *Sümer ve Türk Dillerinin Tarihî İlgisi ve Türk Dilinin Yaşı Meselesi* adlı eserde toplamıştır. "Türk dilinin" [Altay dilleri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Altay_dilleri)nden geldiğini ispatlamaya kalkmıştır.[^9]

## Eserleri

### Kitapları

- *Altay Dilleri Teorisi*, Türk Dünyası Araştırmaları Yayını:6, İstanbul, 1983.
- *Sümer ve Türk Dillerinin Tarihi İlgisi ile Türk Dilinin Yaşı Meselesi*, Türk Dil Kurumu Yayınları, Ankara, 1990.

### Seçme Makaleleri

- "Türkçede Tekrarlar", Türk Dili ve Edebiyatı Dergisi, C.III, No:3-4 (Kowalski Özel Sayısı), [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul), 1949, s.429-477.
- "Türkçede Tekrarlar", Türk Dili ve Edebiyatı Dergisi, C.IV, No:1, İstanbul, 1950, s.39-81.
- "Bazı İmla Gelenekleri, Bunların Metin incelenmelerindeki Önemi ve Orhon Yazıtlarında Birkaç Açıklama"; Türk Dili Araştırmaları Yıllığı Belleten 1957, s.41-81.
- "Köktürk Yazıtlarında Ölüm Kavramı İle İlgili Kelimeler ve 'Kergek Bolmak' Deyiminin İzahı"; VII. Türk Dili Kurultayı'nda Okunan Bilimsel Bildiriler, 1957, Ankara 1960, s.131-148.
- "Köktürk Yazılı Belgelerinde ve Uygurcada Uzun Vokaller" Türk Dili Araştırmaları Yıllığı Belleten 1960, s.213-282.
- "Mongolian Hpagspa Text and 118 Turkish Translation in the Collection of Curiosities" by Osman Nedim Tuna and James E. Bosson, JSFOu, No:63, article 3, Helsinki, 1963, 16 s.
- "On the Phonetic Values of the Symbols Used in Some of the Texts in Kökturkish Script", CAsJ vol. IX, No:4, Wiesbaden, 1962, s.241-263.
- "Türkçenin Sayıca Eş Heceli İkilemelerinden Sıralama Kaideleri ve Tabii Bir Konson Dizisi", Türk Dili Arasstirmalan Yilhgi Belleten 1982-1983, s.163-228 + iki tablo.
- "Türkçede Transitive-Causative 'Geçişli-Ettirgen' Fiiller ve Bunlarla ilgili Morfoloji ve Öğretim Meselelerinin Çözümü" Türk Dili ve Edebiyatı Dergisi, C.XXIV-XXV, istanbul 1986, s.381-428.
- "Türk Dilinde Sayılar Üzerinde Karşılaştırmalı Bir Deneme", Sabahattin Zaim'e Armağan, İktisat Fakültesi Mecmuası, 1994/B-3, C.l-4, İstanbul 1996, s.1055-1076.

[^1]: TUNA, Osman Nedim. <https://islamansiklopedisi.org.tr/tuna-osman-nedim>
[^2]: TUNA, Osman Nedim. <https://islamansiklopedisi.org.tr/tuna-osman-nedim>
[^3]: Prof. Dr. Osman Nedim Tuna'nın hayatı. <http://www.bilgicik.com/yazi/prof-dr-osman-nedim-tuna-hayati/>
[^4]: TUNA, Osman Nedim. <https://islamansiklopedisi.org.tr/tuna-osman-nedim>
[^5]: Osman Nedim Tuna, Altay Dilleri Teorisi. <http://turkoloji.cu.edu.tr/ESKI%20TURK%20DILI/tuna_01.pdf>
[^6]: Osman Nedim Tuna, Eski Doğu Türk Yazısında Ligatürler. <http://turkoloji.cu.edu.tr/ESKI%20TURK%20DILI/tuna_02.pdf>
[^7]: Sumerian Evidence: Turkic-Sumerian Cognates. <http://listserv.linguistlist.org/cgi-bin/wa?A3=ind0308&L=language&P=2828626&E=2&B=--------------050000000408020202070501&N=Sumerian-Tuna.pdf&T=application%2Fpdf>
[^8]: Osman Nedim Tuna, Sümer ve Türk Dillerinin Tarihî İlgisi ve Türk Dilinin Yaşı Meselesi, Türk Dil Kurumu Yayınları, Ankara 1997, s. 5-21. ISBN 975-16-0249-1
[^9]: Türk dünyası el kitabı. Türk Kültürünü Araştırma Enstitüsü, 1992.
