Osman Nedim Tuna
Osman Nedim Tuna (1923-17 Temmuz 2001), Türk haritacı ve dilbilimcidir. Altay Dil Ailesi Teorisi ve Türkçe - Sümerce bağlantıları üzerine çalışmıştır.[1]TUNA, Osman Nedim.
Mesleki hayatı
Kabataş Erkek Lisesi 1941 Fen bölümü, İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi 1945 Türk Dili ve Edebiyatı bölümü lisans programı mezunudur. Üniversiteden mezun olduktan sonra 14 yıl kadar çeşitli devlet kurumlarında haritacılık yapmıştır. 1959-60 yıllarında TDK'de Eski Türkçe uzmanı olarak çalışmıştır. 1961-62 yıllarında ise Türk Kültürünü Araştırma Enstitüsünün kurucuları arasında bulunmuş ve burada çalışmıştır. 1962'de Fulbright bursu ile Washington Üniversitesine gitmiş, 1968 yılında Nicholas Poppe’nin danışmanlığında Studies on Nahju’l-Farādis: A Method for Turkic Historical Dialectology adlı teziyle doktora unvanı almıştır. 1969 yılından 1976 yılına kadar Pensilvanya Üniversitesinde kurmuş olduğu Turkic Studies bölümünde çalışmıştır. 1982 İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi altında Türk Dili ve Edebiyatı Eğitimi bölümünü kurmuştur. 1984'te doçent unvanı almıştır. 1987'de TDK'de Türkoloji Uygulama Kolu başkanlığına atanmıştır. 1989 yılında İnönü Üniversitesinden profesör unvanı almış, unvanı aldıktan iki gün sonra emekli olmuştur. 1993'te Sakarya Üniversitesinde Türk Dili ve Edebiyatı Bölümünü kurmuş, 1995'te yine emekli olmuştur.[1]TUNA, Osman Nedim. İnönü Üniversitesi'ndeki konferans salonlarından birine adı verilmiştir.
Türk Dil Kurumu tarafından düzenlenen 3. Uluslararası Türk Dili Kurultayı’nda Sümer ve Türk Dillerinin Tarihî İlgisi İle Türk Dili’nin Yaşı Meselesi adlı kitabı için kendisine Türk Dili’ne Üstün Hizmet Ödülü ve Onurluk verilmiştir.[2]Prof. Dr. Osman Nedim Tuna'nın hayatı. 1990 yılında Türk Ocaklarından Ziya Gökalp İlim ve Teşvik ödülü almıştır.[1]TUNA, Osman Nedim.
Osman Nedim Tuna, Türkçenin M.Ö. 3000 yılında ortaya çıktığını öne sürmüştür.[3]Osman Nedim Tuna, Altay Dilleri Teorisi.[4]Osman Nedim Tuna, Eski Doğu Türk Yazısında Ligatürler.[5]Sumerian Evidence: Turkic-Sumerian Cognates.[6]Osman Nedim Tuna, Sümer ve Türk Dillerinin Tarihî İlgisi ve Türk Dilinin Yaşı Meselesi, Türk Dil Kurumu Yayınları, Ankara 1997, s. 5-21. ISBN 975-16-0249-1
Sümer ve Türk Dillerinin Tarihî İlgisi ve Türk Dilinin Yaşı Meselesi adlı Türkçe (Çağatay Türkçesi) ile Sümerce arasındaki benzerlikleri açıkladığı eseri yaklaşık 20 yıllık çalışmalarının tamamını kapsamaktadır. 1962'de doktora için gittiği Amerika’da, bu konudaki çalışmalarını yoğunlaştırmış ve 1982’de çalışmalarını Sümer ve Türk Dillerinin Tarihî İlgisi ve Türk Dilinin Yaşı Meselesi adlı eserde toplamıştır. "Türk dilinin" Altay dillerinden geldiğini ispatlamaya kalkmıştır.[7]Türk dünyası el kitabı. Türk Kültürünü Araştırma Enstitüsü, 1992.
Eserleri
Kitapları
Altay Dilleri Teorisi, Türk Dünyası Araştırmaları Yayını:6, İstanbul, 1983.
Sümer ve Türk Dillerinin Tarihi İlgisi ile Türk Dilinin Yaşı Meselesi, Türk Dil Kurumu Yayınları, Ankara, 1990.
Seçme Makaleleri
"Türkçede Tekrarlar", Türk Dili ve Edebiyatı Dergisi, C.III, No:3-4 (Kowalski Özel Sayısı), İstanbul, 1949, s.429-477.
"Türkçede Tekrarlar", Türk Dili ve Edebiyatı Dergisi, C.IV, No:1, İstanbul, 1950, s.39-81.
"Bazı İmla Gelenekleri, Bunların Metin incelenmelerindeki Önemi ve Orhon Yazıtlarında Birkaç Açıklama"; Türk Dili Araştırmaları Yıllığı Belleten 1957, s.41-81.
"Köktürk Yazıtlarında Ölüm Kavramı İle İlgili Kelimeler ve 'Kergek Bolmak' Deyiminin İzahı"; VII. Türk Dili Kurultayı'nda Okunan Bilimsel Bildiriler, 1957, Ankara 1960, s.131-148.
"Köktürk Yazılı Belgelerinde ve Uygurcada Uzun Vokaller" Türk Dili Araştırmaları Yıllığı Belleten 1960, s.213-282.
"Mongolian Hpagspa Text and 118 Turkish Translation in the Collection of Curiosities" by Osman Nedim Tuna and James E. Bosson, JSFOu, No:63, article 3, Helsinki, 1963, 16 s.
"On the Phonetic Values of the Symbols Used in Some of the Texts in Kökturkish Script", CAsJ vol. IX, No:4, Wiesbaden, 1962, s.241-263.
"Türkçenin Sayıca Eş Heceli İkilemelerinden Sıralama Kaideleri ve Tabii Bir Konson Dizisi", Türk Dili Arasstirmalan Yilhgi Belleten 1982-1983, s.163-228 + iki tablo.
"Türkçede Transitive-Causative 'Geçişli-Ettirgen' Fiiller ve Bunlarla ilgili Morfoloji ve Öğretim Meselelerinin Çözümü" Türk Dili ve Edebiyatı Dergisi, C.XXIV-XXV, istanbul 1986, s.381-428.
"Türk Dilinde Sayılar Üzerinde Karşılaştırmalı Bir Deneme", Sabahattin Zaim'e Armağan, İktisat Fakültesi Mecmuası, 1994/B-3, C.l-4, İstanbul 1996, s.1055-1076.
Kaynakça
- 1.TUNA, Osman Nedim. islamansiklopedisi.org.tr
- 2.Prof. Dr. Osman Nedim Tuna'nın hayatı. bilgicik.com
- 3.Osman Nedim Tuna, Altay Dilleri Teorisi. turkoloji.cu.edu.tr
- 4.Osman Nedim Tuna, Eski Doğu Türk Yazısında Ligatürler. turkoloji.cu.edu.tr
- 5.Sumerian Evidence: Turkic-Sumerian Cognates. listserv.linguistlist.org
- 6.Osman Nedim Tuna, Sümer ve Türk Dillerinin Tarihî İlgisi ve Türk Dilinin Yaşı Meselesi, Türk Dil Kurumu Yayınları, Ankara 1997, s. 5-21. ISBN 975-16-0249-1
- 7.Türk dünyası el kitabı. Türk Kültürünü Araştırma Enstitüsü, 1992.