# Osman'ın Kur'anı
> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Osman'%C4%B1n_Kur'an%C4%B1
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Osman'ın Kur'anı, https://tr.wikipedia.org/wiki/Osman%27%C4%B1n_Kur%27an%C4%B1 (CC-BY-SA-4.0)
*"St. Petersburg Kur'anı" Araf suresi, 86 ve 87. ayetler. (Rusya - St. Petersburg, Millî kütüphane) (public-domain)*
*Semerkant Kur'anı (Özbekistan - Taşkent) (Wiggum, CC-BY-SA-3.0)*
**Osman'ın Kur'anı**, [Osman bin Affan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osman)'ın [suikast](https://turkipedia.org/tr/wiki/Suikast)ı sırasında okumakta olduğu düşünülen [Kur'an](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kur%27an) nüshasıdır.
Suikastı sırasında Halife Osman'ın kanının, okumakta olduğu Kur'an sayfasına sıçradığı düşünülür. Üzerinde kan izi olduğu söylenen kimi el yazması eski Kur'an nüshalarının “Osman'ın Kur'anı” olduğu iddia edilmiştir.
[Özbekistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%96zbekistan)'ın başkenti [Taşkent](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ta%C5%9Fkent)'te bulunan “*Semerkand Kur'anı*”, [Topkapı Sarayı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Topkap%C4%B1_Saray%C4%B1)'nda [Kutsal Emanetler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kutsal_Emanetler) bölümünde bulunan “*Topkapı Sarayı Kur'anı*”, [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'da [Türk ve İslam Eserleri Müzesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk_ve_%C4%B0slam_Eserleri_M%C3%BCzesi)'nde bulunan “*TİEM Kur'anı*”, [Kahire](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kahire)'de Hüseyin Camisi'nde saklanan “*Kahire Kur'anı*”, Mısır Ulusal Kütüphanesi'ndeki “*Dar'ül Kütüp Kur'anı*” ve büyük bölümü [Sankt-Peterburg](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sankt-Peterburg)'da Şarkiyat Enstitüsü'nde bulunan “*St. Petersburg Kur'anı*”, “Osman'ın Kur'anı” olarak bilinirler[^1][^2]
## Semerkant Kur'anı
Günümüzde [Özbekistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%96zbekistan)'ın başkenti [Taşkent](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ta%C5%9Fkent)'te Eski Eserler Müzesi'nde metal bir sandık içinde muhafaza edilmekte olan[^3] Kur'an sayfaları, literatürde “*Semerkant Kur'anı*” olarak anılır. Özbekler tarafından Halife Osman'a ait olduğu; dünyada el yazması Kur'anlar içerisinde en eski olduğuna inanılmaktadır.
53x68cm ebatındadır. Deri üzerine kûfi hatla yazılmıştır. 353 varaktan oluşur. Tamamının 950 varak olması gerektiği tahmin edilir ancak varakların yaklaşık üçte ikisi kaybolmuştur; sadece 25 sureden ayetler içermektedir.[^4]
[Radyokarbon tarihleme yöntemi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Radyokarbon_tarihleme_y%C3%B6ntemi)ne göre 595-855 yılları arasına ait olduğu belirlenen [Mushaf](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mushaf), [paleografi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Paleografi)k çalışmalara göre 8. yüzyıla ait bir yazma eserdir.[^5]
Rivayete göre Mushaf, Osman'ın öldürülmesinden sonra, [Halife Ali](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ali) tarafından [Küfe](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kufe)'ye getirilmiş, 1402'de bölgeyi talan eden [Timur](https://turkipedia.org/tr/wiki/Timur)'un eline geçmiş, 1485'te Semerkand'da ortaya çıkmıştır. 1868'de Rus işgalinden önce Hoca Ahrâr es-Semerkandî Mescidi bitişiğindeki Ak Medrese'de muhafaza edilen el yazması Kur'an'ın Timur'un Kufe'den getirdiği Mushaf olduğu ileri sürülmüştür. "Osman'ın Kur'anı" diye anılan ve ziyarete açık iken varakları birer birer kopartılıp kaybolan eser, 24 Ekim 1869'da St. Petersburg Ulusal Müzesi'ne nakledilmiştir.[^6]
Semerkant Kur'anı, 1891'de şarkiyatçı Shebunin'in yayımladığı bir makale ile bilim dünyasına tanıtıldı ve 1905'te tıpkıbasımı yapıldı. 1917'de [Lenin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Vladimir_Lenin)'e yazılan bir mektupla Müslüman topluma iadesi istenmiş ve bu istek yerine getirilmiştir. Bir süre [Ufa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ufa)'da kaldıktan sonra 1924'te Taşkent Dini İdaresi'ne teslim edilen Kur'an, 1926'da Taşkent Eski Eserler Müzesi'ne nakledildi.
Semerkand Kur'anı, 1997'de [Dünya Belleği Listesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/D%C3%BCnya_Belle%C4%9Fi_Program%C4%B1)'ne dahil edilmiştir.[^7]
## Topkapı Sarayı Kur'anı
Mısır Valisi [Kavalalı Mehmed Ali Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kavalal%C4%B1_Mehmed_Ali_Pa%C5%9Fa) tarafından 1811 yılında [Sultan II. Mahmud](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Mahmud)'a hediye edilmiş 408 varaktan oluşan el yazması Kur'an'dır.[^8]
32x40cm ebadındadır. Deri üzerine kûfi hatla yazılmıştır.
İlk varakından önce yazılmış 1811 tarihli bir tanıtım yazısı bulunur. Bu tanıtım yazısında bizzat Halife Osman tarafından yazıldığı, uzun zaman Kahire'de muhafaza edildiği, Kavalalı tarafından Osmanlı padişahına hediye edildiği belirtilmiştir.[^9] Paleografik incelemeler, hicri 2. yüzyılın başlarında yazıldığını gösterir[^10]
[^1]: The Qur'anic Manuscripts. islamic-awareness.org sitesi.
[^2]: Hür, Ayşe. Ama Hangi Kuran'ı Esas Alacağız. Taraf gazetesi 28 Ağustos 201.
[^3]: Altıkulaç, Tayyar. Hz. Osman'a izhaf edilen Mushaf-ı Şerîf. www2.diyanet.gov.tr/.
[^4]: Altıkulaç, Tayyar. Hz. Osman'a izhaf edilen Mushaf-ı Şerîf. www2.diyanet.gov.tr/.
[^5]: The “Qur'ān Of ʿUthmān” At Tashkent (Samarqand), Uzbekistan, From 2nd Century Hijra. Islamic-awareness.org sitesi.
[^6]: Altıkulaç, Tayyar. Hz. Osman'a izhaf edilen Mushaf-ı Şerîf. www2.diyanet.gov.tr/.
[^7]: Holy Koran Mushaf of Othman. UNESCO web sitsi.
[^8]: Hür, Ayşe. Ama Hangi Kuran'ı Esas Alacağız. Taraf gazetesi 28 Ağustos 201.
[^9]: Altıkulaç, Tayyar. Hz. Osman'a izhaf edilen Mushaf-ı Şerîf. www2.diyanet.gov.tr/.
[^10]: The “Qur'ān Of ʿUthmān” At The Topkapi Museum, Istanbul, Turkey, From 1st / 2nd Century Hijrav. Islamic-awareness.org sitesi.